Archidiecezja katowicka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Archidiecezja katowicka
Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach
Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach
Państwo  Polska
Siedziba Katowice
Data powołania 1992
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia katowicka
katedra Chrystusa Króla w Katowicach
Biskup diecezjalny Wiktor Skworc
Biskup senior Damian Zimoń
Gerard Bernacki
Dane statystyczne (2011)
Liczba wiernych
• procent wiernych
1 453 455[1]
97,2
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych
1073
937
136
Liczba dekanatów 33
Liczba parafii 317
Powierzchnia 2 400 km²
Położenie na mapie Polski
Ziemia 50°15′02″N 19°01′08″E/50,250556 19,018889Na mapach: 50°15′02″N 19°01′08″E/50,250556 19,018889
Strona internetowa

Archidiecezja katowicka − jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w Kościele katolickim w Polsce ustanowiona w 1925 roku. Od 25 marca 1992 archidiecezja tworzy metropolię katowicką wraz z sufraganiami: diecezją gliwicką i diecezją opolską.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W dniu 28 października 1925 diecezja katowicka została ustanowiona przez papieża Piusa XI bullą Vixdum Poloniae unitas i weszła jako sufragania w skład metropolii krakowskiej. Złożyły się na nią dwie niejednolicie geograficznie i historycznie ukształtowane części, składowe diecezji wrocławskiej. Pierwsza, to dawny obszar Wikariatu Cieszyńskiego (do końca I wojny światowej część Śląska Austriackiego), a druga to wschodnia część pruskiego Górnego Śląska. Granice powołanej do życia diecezji, liczącej 4225 km² pokrywały się z granicami województwa śląskiego.

W 1938 ordynariuszowi katowickiemu przekazano pod zarząd fragment diecezji wrocławskiej, leżący w granicach Czechosłowacji, tzw. Zaolzie, obejmujące 29 parafii: 9 z dekanatu Jabłonków (Czeski Cieszyn, Łomna Górna, Jabłonków, Końska, Mosty, Ropica, Trzycież, Trzyniec, Wędrynia), 9 z frysztackiego (Bogumin (Stary), Dziećmorowice, Dąbrowa, Frysztat, Łąki, Lutynia Niemiecka, Nowy Bogumin, Piotrowice, Rychwałd), 7 z karwińskiego (Błędowice, Sucha Górna, Karwina, Orłowa, Sucha Średnia, Stonawa, Cierlicko), 1 ze śląskoostrawskiego (Pietwałd) i 3 z frydeckiego (Dobracice, Domasłowice, Gnojnik). 13 stycznia 1939 r. biskup katowicki przejął zarząd nad skrawkiem diecezji nitrzańskiej w okręgu Czadeckim, obejmującym 2 parafie: Czarne i Skalite. 1 stycznia 1940 r. Zaolzie powróciło pod jurysdykcję biskupa wrocławskiego.

W końcu ustanowiona archidiecezją 25 marca 1992 przez papieża Jana Pawła II bullą Totus Tuus Poloniae Populus (dokonał on reorganizacji istniejących diecezji i prowincji kościelnych, której efektem było powstanie kolejnych 9 prowincji kościelnych). Z liczebnie dużej diecezji katowickiej 13 dekanatów weszło w skład nowo utworzonej diecezji gliwickiej (powierzchnia - ok. 800 km², katolicy - ok. 200000, parafie - 48, co stanowi 1/4 obszaru diecezji). Dalsze 8 dekanatów weszło w skład nowo utworzonej diecezji bielsko-żywieckiej (powierzchnia - ok. 1000 km², katolicy - 350000, parafie - 84 co stanowi ok. 1/4 dotychczasowego obszaru diecezji katowickiej).

Archidiecezja w liczbach[edytuj | edytuj kod]

  • 1921 po plebiscycie część księży została po stronie niemieckiej, część zaś przeniosła się na stronę polską obawiając się prześladowań
  • 1922 administrator apostolski ks. August Hlond przyjął do pracy grupę księży z innych diecezji, w tym kilku spoza granic Polski. Wszyscy posiadali wyższe wykształcenie teologiczne. W okresie międzywojennym otrzymywali wykształcenie na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Na jednego księdza przypadało 3385 katolików
  • 1925 katolicy - ok. 915000, dekanaty - 18, parafie i stacje duszpasterskie - 179
  • duchowieństwo nowo powstającej diecezji rekrutowało się z kleru wrocławskiego, wychowanego i wykształconego w seminariach duchownych we Wrocławiu i Widnawie (ok. 300 księży, pośród nich 64 uważało się za Niemców, 4 posiadało obywatelstwo niemieckie)
  • 1925-1935 katolicy - wzrost o ok. 400000 (mimo wyjazdu ok. 70 tys. Niemców)
  • 1932 kościoły parafialne - 188 (w tym kościoły tymczasowe - 13, kościoły prywatne - 2, kościół zakonny - 1, kościoły filialne - 20, kaplice z możliwością odprawiania nabożeństw - 133, inne ośrodki kultu - 19
  • 1933 katolicy - 1195395 (w tym katolicy niemieccy - 149153 tj. 12.4%, jak wynika z oficjalnych statystyk państwowych, na polskim Śląsku na początku lat trzydziestych żyło ok. 100000 ludzi używających języka niemieckiego
  • 1938 katolicy - 1305000, grekokatolicy - 111, prawosławni - 53, ewangelicy - 67685, żydzi - 19124, innowiercy - 1401, ateiści - 399
  • 1939 w przeddzień wybuchu II wojny światowej księża - 489. Wybuch wojny zastał przy życiu 72 księży - działaczy plebiscytowych i powstańczych, z których 41 było represjonowanych, wielu przeniosło się dobrowolnie lub przymusowo do Generalnego Gubernatorstwa. Łącznie księża dotknięci różnymi represjami - 157 (45 księży i kleryków zginęło w obozach koncentracyjnych, 5 w więzieniach, 2 w czasie działań wojennych, 5 rozstrzelano, 7 zmarło jako ofiary wojny, 26 przeżyło obozy, 15 czasowo przebywało w obozach, 50 czasowo przebywało w więzieniach, 34 otrzymało zakaz urzędowania, 33 wysiedlono do GG, 12 uciekło za granicę w obawie przed prześladowaniami)
  • od poł. 1940 na Górny Śląsk sprowadzano ludność niemiecką z Besarabii i Bukowiny, wyznania protestanckiego i katolickiego (w czasie okupacji, z Kościoła katolickiego wystąpiło ok. 4000 wiernych, tj. 0.4%) tworzącą m.in. kadrę urzędniczą powstającej wówczas administracji okupacyjnej
  • podczas okupacji ok. 150 kościołów i kaplic ucierpiało w mniejszym lub większym stopniu
  • po okupacji katolicy - 1250000, z tego 80% deklarowało się jako Polacy, a 20% jako Niemcy
  • 1986 katolicy - 2357000
  • 1988 (diecezja katowicka) katolicy - 2.5 mln., dekanaty - 42, parafie - 398
  • obecnie katolicy - 1 453 455, dekanaty - 34, parafie - 319[1]
rok[2] ludność kapłani diakoni stali zakonnicy parafie
ochrzczeni mieszkańców % liczba diecezjalni zakonni ochrzczonych na

kapłana

mężczyzn kobiet
1950 1260 tys. 1282 tys. 98,3 506 459 47 2490 62 1806 233
1970 1600 tys. 1700 tys. 94,1 858 719 139 1864 186 1753 261
1980 2036 tys. 2200 tys. 92,5 919 803 116 2215 222 1499 348
1990 2261 tys. 2373 tys. 95,3 1,136 979 157 1990 292 1390 425
1999 1700 tys. 1750 tys. 97,1 1008 882 126 1686 213 922 310
2000 1650 tys. 1700 tys. 97,1 1018 894 124 1620 202 914 311
2001 1650 tys. 1700 tys. 97,1 1035 908 127 1594 222 887 312
2002 1735 tys. 1785 tys. 97,2 1053 920 133 1647 212 977 313
2003 1670 tys. 1719 tys. 97,1 1052 922 130 1587 203 883 313
2004 1660 tys. 1712 tys. 97,0 1061 930 131 1564 199 879 313
2006 1640 tys. 1685 tys. 97,3 1071 946 125 1531 180 843 314
2011[1] 1453 tys. 1495 tys. 97,2 1073 937 136 1355 820 317

Patroni[edytuj | edytuj kod]

Obraz Matki Boskiej Piekarskiej, patronki archidiecezji

Błogosławieni i męczennicy[edytuj | edytuj kod]

Biskupi[edytuj | edytuj kod]

Wikariusz Generalny[edytuj | edytuj kod]

  • Ks. Prałat Grzegorz Olszowski - Moderator Kurii Metropolitalnej.

Protonotariusze apostolscy[edytuj | edytuj kod]

  • Ks. Infułat Stanisław Świerczyński
  • Ks. Infułat Józef Pawliczek
  • Ks. Infułat Rudolf Brom

Wikariusze Biskupi[edytuj | edytuj kod]

  • Ks. Prałat Marek Szkudło - wikariusz biskupi ds. stałej formacji kapłanów.
  • Ks. dr Mirosław Godziek - wikariusz biskupi ds. instytutów życia konsekrowanego i stowarzyszeń życia apostolskiego.
  • Ks. dr hab. Dariusz Walencik, prof. UO - wikariusz biskupi ds. prawno-administracyjnych.
  • Ks. dr Grzegorz Wita - wikariusz biskupi ds. misji.

Świątynie[edytuj | edytuj kod]

Świątynia główna[edytuj | edytuj kod]

Bazyliki[edytuj | edytuj kod]

Na terenie archidiecezji znajduje się pięć bazylik mniejszych:

Instytucje diecezjalne[edytuj | edytuj kod]

Wyższe Śląskie Seminarium Duchowne[edytuj | edytuj kod]

WŚSD w Katowicach
Kuria metropolitalna w Katowicach
Wydział teologiczny UŚ w Katowicach

W 1980 przeniesiono siedzibę Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego z Krakowa do Katowic. W 1989 w seminarium studia teologiczne w ramach studium domesticum odbywało 294 alumnów. Obecnie wszyscy kandydaci do kapłaństwa kształcą się na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Od 2013 rektorem seminarium jest ks. dr Marek Panek.

Kuria Metropolitalna w Katowicach[edytuj | edytuj kod]

  • Kanclerz – ks. Jan Smolec
    • Wikariusz Sądowy – ks. Adam Pawlaszczyk
    • Wikariusz Generalny – ks. Grzegorz Olszowski
    • Dyrektor Wydziału Katechetycznego – ks. Roman Buchta
    • Dyrektor Wydziału Duszpasterstwa Ogólnego – ks. Roman Chromy
    • Dyrektor Wydziału Duszpasterstwa Rodzin – ks. Marian Wandrasz
    • Dyrektor Wydziału Gospodarczego – ks. Grzegorz Hawel
    • Notariusze – ks. Adam Sekściński, ks. Przemysław Słaboń
    • Ekonom Archidiecezji Katowickiej – ks. Mirosław Piesiur
  • Caritas Archidiecezji Katowickiej – dyrektor ks. Krzysztof Bąk
  • Dom Księży Emerytów św. Józefa – dyrektor ks. Zenon Ryzner
  • Egzorcysta diecezjalny – ks. Michał Woliński
  • Muzeum Archidiecezjalne – dyrektor ks. Leszek Makówka
  • Archiwum Archidiecezjalne – dyrektor dr Halina Dud
  • Radio eM – redaktor naczelny ks. Michał Anderko
  • Gość Niedzielny – redaktor naczelny ks. Marek Gancarczyk
  • Księgarnia św. Jacka – dyrektor ks. Adam Kiedrzyn
  • Drukarnia Archidiecezjalna – dyrektor Andrzej Kałuzinski
  • Archidiecezjalny Dom Rekolekcyjny – dyrektor ks. Mariusz Pacwa
  • Gospodarstwo Rolne Archidiecezji – dyrektor ks. Mariusz Pacwa

Zakony[edytuj | edytuj kod]

Na terenie archidiecezji znajduje się sześć domów prowincjalnych, prawie wszystkie w Katowicach: franciszkanów[3], jadwiżanek[4], elżbietanek[5], służebniczek śląskich[6] i niepokalanek[7]. Boromeuszki mają dom prowincjalny w Mikołowie. W klasztorze w Katowicach Panewnikach ma swoją siedzibę Wyższe Seminarium Duchowne Braci Mniejszych. W Chorzowie Klimzowcu istnieje Franciszkańskie Centrum Młodzieżowo-Powołaniowe Trzej Towarzysze[8].

Zakony męskie[9][edytuj | edytuj kod]

Zakony żeńskie[10][edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Konferencja Episkopatu Polski - Informator 2012. Tarnów: Biblos, 2012, s. 171. ISBN 978-83-7793-038.
  2. Statistics (ang.). www.catholic-hierarchy.org. [dostęp 2012-01-31].
  3. www.panewniki.franciszkanie.pl: Zarys dziejów Prowincji. [dostęp 26 lutego 2009].
  4. Katowice – Bogucice. Zgromadzenie Sióstr Świętej Jadwigi. [dostęp 2011-06-18].
  5. www.elzbietanki.katowice.opoka.org.pl: Domy prowincjalne w Polsce. [dostęp 26 lutego 2009].
  6. www.sluzebniczki.pl: Struktury. Generalat i Prowincje. [dostęp 2011-06-19].
  7. Prowincja Katowice. www.maria-immaculata.pl. [dostęp 2011-11-23].
  8. Idea powstania. www.trzejtowarzysze.pl. [dostęp 2012-01-31].
  9. Instytuty zakonne męskie. www.archidiecezja.katowice.pl. [dostęp 2012-01-31].
  10. Instytuty zakonne żeńskie. www.archidiecezja.katowice.pl. [dostęp 2012-01-31].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]