Archidiecezja krakowska

Archidiecezja krakowska
Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie
Państwo	Polska
Siedziba	Kraków ul. Franciszkańska 3, Kraków
Data powołania	1000 1925 - Podniesienie do roli metropolii
Wyznanie	katolickie
Kościół	rzymskokatolicki
Metropolia	krakowska
Biskup diecezjalny	Stanisław Dziwisz (metropolita krakowski)
Biskup pomocniczy	Jan Szkodoń Jan Zając Damian Muskus OFM Grzegorz Ryś
Biskup senior	Franciszek Macharski
Dane statystyczne
Liczba wiernych	1 546 288
Liczba kapłanów	2061
Liczba dekanatów	44
Liczba parafii	432
Powierzchnia	5730 km²
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie Kuria biskupia
Położenie na mapie Krakowa Kuria biskupia
50°03′34.3″N 19°56′7.6″E
Strona internetowa

Trumna-relikwiarz ze szczątkami świętego Stanisława biskupa i męczennika

Archikatedra na Wawelu

Archidiecezja krakowska – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim ustanowiona w 1925.

Historia

Diecezja krakowska erygowana w 1000 przez papieża Sylwestra II przez wiele wieków ulegała licznym podziałom ze względu na rozbiory Polski (od XI w. Kraków był stolicą Polski i przez wiele wieków drugim po Gnieźnie ośrodkiem kościelnym w Polsce). Należała do:

• metropolii gnieźnieńskiej (do 1807)
• metropolii lwowskiej (1807-1818)
• metropolii warszawskiej (1818-1880)
• Stolicy Apostolskiej (1880-1925)
• archidiecezja krakowska i metropolia krakowska (od 1925)
• 1992 - zmiana podziału administracyjnego kościoła w Polsce. Nowe granice metropolii obejmującej poza archidiecezją krakowską diecezje bielsko-żywiecką, kielecką i tarnowską

W archidiecezji krakowskiej odbyły się 44 synody – ostatni przeprowadził kard. Karol Wojtyła w latach 1972-1979. Od wieków działają w niej szpitale, bractwa i instytucje charytatywne.

Instytucje

• Kuria Metropolitalna
• Trybunał Metropolitalny
• Wyższe Seminarium Duchowne Archidiecezji Krakowskiej w Krakowie
• Kapituła katedralna
• Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
• Caritas archidiecezjalne
• Archiwum archidiecezjalne

Biskupi

Biskup diecezjalny

• Ks. Kardynał Stanisław Dziwisz (metropolita krakowski) (od 2005)

Biskupi pomocniczy

• Ks. Bp Jan Szkodoń (wikariusz generalny) (od 1988)
• Ks. Bp Jan Zając (wikariusz generalny) (od 2004)
• Ks. Bp Damian Muskus OFM (wikariusz generalny) (od 2011)
• Ks. Bp Grzegorz Ryś (wikariusz generalny) (od 2011)

Biskup senior

• Ks. Kardynał Franciszek Macharski (senior od 2005)

Biskupi rezydenci

• Kardynał Marian Jaworski (emerytowany arcybiskup metropolita lwowski obrządku łacińskiego)
• Kardynał Stanisław Nagy SCI (emerytowany profesor teologii)
• Biskup Gerard Bernacki (emerytowany biskup pomocniczy katowicki)
• Biskup Tadeusz Pieronek (emerytowany biskup pomocniczy sosnowiecki, delegat arcybiskupa metropolity krakowskiego ds. nauki i kultury)

Wikariusz generalny

• Ks. infułat dr Bronisław Fidelus

Główna świątynia

• Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie (rocznica poświęcenia: 4 lipca)

Patroni

• Św. Stanisław ze Szczepanowa
• Św. Jan z Kęt (Jan Kanty)
• Św. Szymon z Lipnicy
• Św. Faustyna Kowalska
• Św. Jacek Odrowąż
• Św. Brat Albert
• Bł. Wincenty Kadłubek
• Św. Stanisław Kazimierczyk
• Zwani błogosławionymi Michał Giedroyć i Izajasz Boner

Linki zewnętrzne

• Archidiecezja krakowska
• Archidiecezja krakowska w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV (Kęs – Kutno) z 1883 r.
• Mapa Archidiecezji krakowskiej z rozbiciem na dekanaty oraz spisem parafii

Literatura

• Inglot Stefan, Stan i rozmieszczenie uposażenia biskupstwa krakowskiego w połowie XV wieku. Próba odtworzenia zaginionej części Liber Beneficiorum Długosza z mapą, Lwów 1925
• Kracik Jan, Ryś Grzegorz, Dziesięć wieków diecezji krakowskiej, Kraków 1998
• Księga dochodów beneficjów diecezji krakowskiej z roku 1529 (tzw. Liber Retaxationum), Leszczyńska-Skrętowa Zofia [wyd.], Wrocław [i in.] 1968
• Kumor Bolesław Stanisław, Dzieje diecezji krakowskiej do roku 1795, T. 1-4, Kraków 1998-2002
• Kuraś Stanisław, Regestrum Ecclesiae Cracoviensis: studium nad powstaniem tzw. Liber Beneficiorum Jana Długosza, Warszawa 1966

Zobacz też

• Metropolia krakowska
• Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce
• Nuncjatura Stolicy Apostolskiej w Polsce
• Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach