Archidiecezja krakowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Archidiecezja krakowska
Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie
Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie
Państwo  Polska
Siedziba Kraków
ul. Franciszkańska 3,
Kraków
Data powołania 1000
1925 – Podniesienie do roli metropolii
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia krakowska
Biskup diecezjalny Stanisław Dziwisz
(metropolita krakowski)
Biskup pomocniczy Jan Szkodoń
Damian Muskus OFM
Grzegorz Ryś
Biskup senior Franciszek Macharski
Jan Zając
Dane statystyczne
Liczba wiernych 1 546 288
Liczba kapłanów 2061
Liczba dekanatów 44
Liczba parafii 432
Powierzchnia 5730 km²
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Kuria biskupia
Kuria biskupia
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Kuria biskupia
Kuria biskupia
Ziemia 50°03′34,3″N 19°56′07,6″E/50,059528 19,935444
Strona internetowa
Trumna-relikwiarz ze szczątkami świętego Stanisława biskupa i męczennika
Archikatedra na Wawelu

Archidiecezja krakowska – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim ustanowiona w 1925.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Diecezja krakowska erygowana w 1000 przez papieża Sylwestra II przez wiele wieków ulegała licznym podziałom ze względu na rozbiory Polski (od XI w. Kraków był stolicą Polski i przez wiele wieków drugim po Gnieźnie ośrodkiem kościelnym w Polsce). Należała do:

W archidiecezji krakowskiej odbyły się 44 synody – ostatni przeprowadził kard. Karol Wojtyła w latach 1972-1979. Od wieków działają w niej szpitale, bractwa i instytucje charytatywne.

Wśród świętych i błogosławionych związanych z Krakowem i archidiecezją krakowską są:

  • św. Jan Paweł II – papież, wcześniej biskup krakowski.
  • św. Stanisław – patron Polski, biskup krakowski, zamordowany na skutek decyzji króla Bolesława Śmiałego
  • św. Faustyna Kowalska – siostra zakonna ze Zgromadzenia Sióstr Matki Miłosierdzia, apostołka Miłosierdzia Bożego, wizjonerka.
  • św. Jan Kanty – duchowny, profesor Akademii Krakowskiej
  • św. Albert Chmielowski – zakonnik posługujący ubogim i wykluczonym społecznie, założyciel albertynów i albertynek
  • św. Szymon z Lipnicy – bernardyn, uczeń św. Jana Kapistrana, gorliwy kaznodzieja
  • św. Jan Kapistran – Włoch, reformator zakonu franciszkanów, przebywał w Krakowie, gdzie wygłosił wiele kazań.
  • św. Jacek – pierwszy dominikanin w Polsce, misjonarz i kaznodzieja
  • św. Jadwiga Andegaweńska – królowa Polski, żona Władysława Jagiełły, wrażliwa na potrzeby biednych
  • św. Stanisław Kazimierczyk – pochodzący z Kazimierza krakowski duszpasterz i kaznodzieja
  • św. Jan z Dukli – zakonnik bernardyn, pustelnik
  • św. Rafał Kalinowski – karmelita, przeor klasztoru w Wadowicach, wcześniej powstaniec zesłany na Syberię, wychowawca bł. Augusta Czartoryskiego
  • św. Józef Sebastian Pelczar – biskup przemyski, wcześniej wykładowca i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, gorliwy duszpasterz i kierownik duchowy
  • św. Józef Bilczewski – absolwent krakowskiego seminarium, później łaciński arcybiskup lwowski, rektor Uniwersytetu Jana Kazimierza, duszpasterz i patriota
  • bł. Wincenty Kadłubek – biskup krakowski, później mnich, autor Kroniki Polski
  • bł. Bernardyna Maria Jabłońska – zakonnica ze zgromadzenia sióstr albertynek, posługująca ubogim
  • bł. Aniela Salawa – świecka tercjarka franciszkańska, mistyczka, posługująca ubogim i chorym
  • bł. Piotr Dańkowski – kapłan, katecheta, prefekt gimnazjum i liceum w Zakopanem, męczennik II wojny światowej
  • bł. Hilary Januszewski – karmelita, nauczyciel akademicki, wychowawca, przeor krakowskiego klasztoru, męczennik II wojny światowej

Instytucje[edytuj | edytuj kod]

Biskupi[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Biskupi krakowscy.

Biskupi rezydenci[edytuj | edytuj kod]

  • Ks. kardynał Marian Jaworski (emerytowany arcybiskup metropolita lwowski obrządku łacińskiego)
  • Ks. bp Gerard Bernacki (emerytowany biskup pomocniczy katowicki)
  • Ks. bp Tadeusz Pieronek (emerytowany biskup pomocniczy sosnowiecki, delegat arcybiskupa metropolity krakowskiego ds. nauki i kultury)

Wikariusz generalny[edytuj | edytuj kod]

Główna świątynia[edytuj | edytuj kod]

Patroni[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Inglot Stefan, Stan i rozmieszczenie uposażenia biskupstwa krakowskiego w połowie XV wieku. Próba odtworzenia zaginionej części Liber Beneficiorum Długosza z mapą, Lwów 1925
  • Kracik Jan, Ryś Grzegorz, Dziesięć wieków diecezji krakowskiej, Kraków 1998
  • Księga dochodów beneficjów diecezji krakowskiej z roku 1529 (tzw. Liber Retaxationum), Leszczyńska-Skrętowa Zofia [wyd.], Wrocław [i in.] 1968
  • Kumor Bolesław Stanisław, Dzieje diecezji krakowskiej do roku 1795, T. 1-4, Kraków 1998-2002
  • Kuraś Stanisław, Regestrum Ecclesiae Cracoviensis: studium nad powstaniem tzw. Liber Beneficiorum Jana Długosza, Warszawa 1966