Archidiecezja praska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Archidiecezja praska
Katedra św. Wita i św. Wacława w Pradze
Katedra św. Wita i św. Wacława w Pradze
Państwo  Czechy
Siedziba Praga
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia czeska
Katedra diecezjalna Katedra św. Wita w Pradze
Biskup diecezjalny kard. Dominik Duka OP
Biskup pomocniczy Václav Malý
Karel Herbst SDB
Biskup senior kard. Miloslav Vlk
Dane statystyczne (2008)
Liczba wiernych
• procent wiernych
488 000
23,6%
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych

182
157
Liczba dekanatów 14
Liczba parafii 247
Powierzchnia 8 990 km²
Położenie na mapie Pragi
Mapa lokalizacyjna Pragi
Kuria Archidiecezji praskiej
Kuria Archidiecezji praskiej
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Kuria Archidiecezji praskiej
Kuria Archidiecezji praskiej
Ziemia 50°05′24,235″N 14°23′50,766″E/50,090065 14,397435
Archidiecezja praska (ciemnoniebieski) i metropolia czeska (niebieski)

Archidiecezja praska (łac. Archidioecesis Pragensis, cze. Arcidiecéze pražská) - rzymskokatolicka archidiecezja czeska, obejmującą swoim zasięgiem środkową część Czech. Siedziba arcybiskupa znajduje się w katedrze św. Wita w Pradze. Jest on równocześnie metropolitą metropolii czeskiej.

Arcybiskupom praskim przysługuje tytuł prymasa Czech. Obecnie jest to godność tytularna ("pierwsi między równymi"), ale w przeszłości prymas był najważniejszym biskupem w kraju.

Do 28 czerwca 1972 archidiecezji praskiej formalnie podlegał teren ziemi kłodzkiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Od diecezji do archidiecezji[edytuj | edytuj kod]

Diecezja praska powstała jako pierwsze biskupstwo w Czechach w 973. Dotychczas te tereny podlegały diecezji ratyzbońskiej, która podlegała arcybiskupstwu mogunckiemu.

Najbardziej znanym, szczególnie w Polsce, biskupem praskim jest św. Wojciech, patron Polski. Od 3 kwietnia 983 stał na czele diecezji praskiej mimo nieosiągnięcia wieku episkopalnego (30 lat). Wobec wywołanych swą bezkompromisowością konfliktów z wiernymi ok. 989 wyjechał do Rzymu, gdzie zrzekł się urzędu biskupa Pragi. Od 992 po śmierci swego następcy biskupa Falkolda ponownie skierowany do Pragi przez arcybiskupa Moguncji Willigisa. Rozpoczął także działania misyjne na podbitej przez Węgry Słowacji, co doprowadziło do kontaktów z wciąż pogańskim dworem Arpadów. Głośny był jego spór w obronie chrześcijańskich niewolników wysyłanych do krajów muzułmańskich i ich wykupywanie (Słowiańszczyzna była wówczas ważnym źródłem niewolników). Po konflikcie jego rodu Sławnikowiców z rządzącym księciem Bolesławem II musiał opuścić Pragę. Następnie przebywał na dworze Bolesława I Chrobrego. Zginął śmiercią męczeńską 23 kwietnia 997 z rąk pogańskich Prusów.

W 1063 została erygowana druga diecezja w Czechach - ołomuniecka, początkowo jako diecezja w ramach metropolii Moguncji, w 1344 przeniesiona do metropolii praskiej.

W dniu 30 kwietnia 1344 odłączyła się diecezja litomyślska. W tym samym dniu biskupstwo praskie zostało podniesione do godności archidiecezji. Sufraganami zostali biskupi Litomyśla i Ołomuńca. Arcybiskup był uprawniony do namaszczania i koronacji królów Czech.

Schizma husytów[edytuj | edytuj kod]

Herb archidiecezji

Rozprzestrzenienie husytów spowodowało kryzys w archidiecezji. Arcybiskup praski Konrád z Vechty w 1421 przeszedł na husytyzm. W kwietniu 1421 roku przyjął Cztery artykuły praskie czym zraził do siebie kapitułę katedry praskiej. Wypowiedziała mu ona posłuszeństwo i zdjęła z urzędu. Powołano praskiego administratora diecezjalnego, którym został biskup ołomuniecki, Jan Železný. Arcybiskup nie podporządkował się jednak decyzji o sekularyzacji i zaczął wyświęcać utrakwistycznych księży, co zakończyło się jego ekskomuniką w 1426.

Po schizmie Konráda z Vechty arcybiskupstwo praskie w latach 1421 - 1561 pozostawało formalnie nie obsadzone. Rolę naczelnego organu sądowo-administracyjnego dla Kościoła rzymskokatolickiego w Czechach na ten czas pełniła kapituła katedry praskiej.

W 1474 diecezja Litomyśl została zlikwidowana, a jej terytorium powróciło do archidiecezji praskiej.

Rozwój Kościoła w Czechach[edytuj | edytuj kod]

W 1627 arcybiskupom praskim przyznano szerokie uprawnienia kościelne i tytuł prymasa.

Dnia 3 lipca 1655 na terytorium biskupstwa powstała diecezja litomierzycka, a 10 listopada 1664 diecezja hradecka.

W 1729 w Pradze odbyły się wielkie uroczystości kanonizacyjne Jana Nepomucena, patrona Czech.

20 września 1785 odłączyła się część arcybiskupstwa, na której powstała diecezja czeskobudziejowicka.

Czasy współczesne[edytuj | edytuj kod]

4 listopada 1946 arcybiskupem mianowany został Josef Beran. Odmówił on poddania Kościoła komunistycznej władzy oraz ekskomunikował ks. Josefa Plojhara, który zdradził Kościół zostając jedną ważniejszych osób w aparacie partyjnym. Mimo licznych nacisków władz arcybiskup nie odwołał ekskomuniki. W 1949 abp. Beran ponownie został uwięziony (był więziony w czasie wojny przez gestapo), tym razem przez władze komunistyczne; do 1963 był przetrzymywany w więzieniach w Mukarovie (koło Pragi) i Radvanovie. Lata 1963-1965 spędził na wolności, ale uniemożliwiono mu wykonywanie obowiązków biskupich. W lutym 1965 zezwolono mu na wyjazd do Rzymu po odbiór nominacji kardynalskiej, lecz nie pozwolono mu powrócić do kraju. Resztę życia spędził w Rzymie, gdzie zmarł.

Kolejny arcybiskup, mianowany 30 grudnia 1977, František Tomášek również okazał się nieugięty wobec władzy komunistycznej. Popadł w konflikty z władzami walcząc przeciwko komunistycznej interwencji w życie Kościoła i obronie wolności wyznania. W 1978 wziął udział w konklawe, które wybrało nowego papieża Jana Pawła II. Był jednym z dwóch kardynałów (obok Stefana Wyszyńskiego), któremu Jan Paweł II nie zezwolił uklęknąć przez sobą podczas swojego ingresu. Poparł aksamitną rewolucję, choć wcześniej odmówił podpisania Karty 77. Przyczynił się do obalenia reżimu komunistycznego w Czechosłowacji. 26 marca 1991 z racji wieku złożył dymisję. Miał wtedy 92 lata i był najstarszym urzędującym biskupem.

Biskupi i arcybiskupi prascy[edytuj | edytuj kod]

Pałac arcybiskupów praskich
 Osobny artykuł: Biskupi i arcybiskupi prascy.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W skład archidiecezji wchodzi obecnie 14 dekanatów, które dzielą się na 247 parafii[1][2]:

Dekanat Praga I[edytuj | edytuj kod]

  • dziekan: ks. Mgr. Vladimír Kelnar
  • siedziba: Parafia Matki Bożej przed Tyńcem na Starym Mieście w Pradze
  • liczba parafii: 23

Dekanat Praga II[edytuj | edytuj kod]

  • dziekan: ks Mgr. Josef Ptáček
  • siedziba: Parafia św. Jakuba Starszego w Pradze Zbraslaviu
  • liczba parafii: 22

Dekanat Praga III[edytuj | edytuj kod]

  • dziekan: ks. ThLic. Ing. Zdenek Wassenbauer, Th.D.
  • siedziba: Parafia św. Mikołaja i św. Wacława w Pradze Vršovicach
  • liczba parafii: 19

Dekanat Praga IV[edytuj | edytuj kod]

  • dziekan: ks. JCLic. Mgr. Miloš Szabo
  • siedziba: Parafia św. Cyryla i św. Metodego w Pradze Karlinie
  • liczba parafii: 18

Dekanat Benešov[edytuj | edytuj kod]

Dekanat Beroun[edytuj | edytuj kod]

  • dziekan: ks. Ing. Mgr. Robert Hančík
  • siedziba: Beroun
  • liczba parafii: 7

Dekanat Jílové[edytuj | edytuj kod]

  • dziekan: ks. MUDr. Miroslav Malý
  • siedziba: Čestlice
  • liczba parafii: 8

Dekanat Kladno[edytuj | edytuj kod]

  • dziekan: ks. Jaroslav Kučera
  • siedziba: Parafia św. Wacława w Kladnie
  • liczba parafii:6

Dekanat Kolín[edytuj | edytuj kod]

  • dziekan: ks. Libor Bulín
  • siedziba: Kolín
  • liczba parafii: 5

Dekanat Podřipsko[edytuj | edytuj kod]

Dekanat Příbram[edytuj | edytuj kod]

  • dziekan: ks. Jindřich Krink
  • siedziba: Parafia św. Jakuba Starszego w Příbram
  • liczba parafii: 11

Dekanat Rakovník[edytuj | edytuj kod]

  • dziekan: ks. MUDr. Mag. Theol. Vojtěch Novák
  • siedziba: Zbečno
  • liczba parafii: 4

Dekanat Stará Boleslav[edytuj | edytuj kod]

Dekanat Vlašim[edytuj | edytuj kod]

  • dziekan: ks. MgA. Mgr. Jaroslav Konečný
  • siedziba: Vlašim
  • liczba parafii: 9

Patroni[edytuj | edytuj kod]

Główne świątynie[3][edytuj | edytuj kod]

Bazylika św. Piotra i Pawła na Wyszehradzie

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]