Architekt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Architekt przy pracy (1893)

Architekt (lat. architectus, gr. arkhitekton mistrz budowlany, kierownik prac[1]) – osoba, zajmująca się projektowaniem budynków i budowli w zakresie architektury[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Termin architekt (gr. αρχιτέκτων architecton) pojawił się po raz pierwszy w V w. p.n.e. u Herodota, który w ten sposób identyfikował konstruktora Akweduktu w Samos, Eupalinosa z Megary[3].

Zawód architekta w różnych krajach świata[edytuj | edytuj kod]

Biuro architektoniczne Lyons, Melbourne
Wiki letter w.svg Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Architekt w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Projektowanie, sprawdzanie projektów architektoniczno-budowlanych i pełnienie nadzorów autorskich nad realizacją obiektu jest w Polsce uznawane za pełnienie samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie. Tak stanowi ustawa Prawo budowlane [4]. Pełnić samodzielną funkcję techniczną w budownictwie związaną z wykonywaniem projektów architektoniczno-budowlanych mogą tylko osoby posiadające uprawnienia budowlane, które można zdobyć w kilku specjalnościach techniczno-budowlanych.

Wykonawcą (ten co projektował) projektu architektoniczno-budowlanego i osobą pełniącą nadzór nad realizacją obiektu budowlanego w nim określonego mogą być osoby posiadające uprawnienia budowlane do projektowania. Autorem obiektu budowlanego wg prawa budowlanego jest, każdy kto określił ten obiekt. Osoby określające obiekt budowlany w projekcie architektoniczno-budowlanym powinny posiadać umiejętności projektowania(ang. design) w zakresie specjalności wyodrębnionych przez prawodawcę w art.14 Ustawy Prawo Budowlane.

Autorzy projektu architektoniczno-budowlanego muszą posiadać uprawnienia budowlane. Mogą projekt opracować na podstawie koncepcji, którą dostarcza inwestor, inny projektant, lub którą opracowują sami lub wspólnie z inwestorem.

W Polsce w roku 2001 weszła w życie ustawa[5], która powołała samorząd zawodowy architektów budownictwa, inżynierów budownictwa oraz urbanistów. Organy tych samorządów są prawnie uznanymi organami samorządu zawodowego powołanego w Prawie Budowlanym, które nadają od 2001 roku uprawnienia budowlane pozwalające na uzyskania prawa bycia autorem projektu architektoniczno-budowlanego obiektu budowlanego w odpowiedniej specjalności.

Na podstawie tej ustawy zdefiniowano architekta budownictwa jako osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej bez ograniczeń.

Pozostałe osoby posiadające ograniczone uprawnienia budowlane w tej specjalności lub zakresie tej specjalności, a także w innych specjalnościach zdefiniowano jako inżynierów budownictwa.

Określenie architekt wg tej ustawy oznacza osoby, które przede wszystkim współtworzą kulturę kraju nad Wisłą poprzez:

  • projektowanie architektoniczne obiektów budowlanych,
  • projektowanie przestrzennego otoczenia obiektów budowlanych,
  • projektowanie realizacji obiektów budowlanych,
  • nadzór nad procesem powstawania obiektów budowlanych,
  • edukacji architektonicznej

Przymiotnik architektoniczny zaczyna być śmiesznie rozumiany i oznacza wg Wikisłownika[6] - tworzony dla/za pomocą architektury. Prawdziwe znaczenie słowa architektoniczny można znaleźć w Słowniku Języka Polskiego[7] i oznacza kompozycję, układ, konstrukcję budowli lub strukturę czegoś.

Architektura niczego nie tworzy, gdyż jest to obraz obiektów budownictwa czyli konstrukcji, struktur odpowiednio wykończonych. Architektura sama w sobie jest tworem jaki uzyskuje całe społeczeństwo projektując i realizując obiekty budowlane. W Polsce nie ma zakazu tytułowania się architektem.

Architekt w Niemczech[edytuj | edytuj kod]

Niemieckie prawo ustawowo reguluje prawo tytułowania się architektem lub inżynierem. W Bawarii jest to Gesetz über die Bayerische Architektenkammer und die Bayerische Ingenieurekammer-Bau[8]. Izba po niemiecku określana jest słowem kammer.

Każdy Kraj tej Federacji posiada swoją krajową izbę architektów[9].

Zgodnie z prawem Bawarii architektem może tytułować się tylko członek izby architektów a inżynierem członek izby inżynierów. Prawo to stanowi, że tylko osoba będąca członkiem izby architektów i posiadająca ubezpieczenie na 300000 EU może używać tego tytułu i jej plany jako autora czyli projektanta są uznawane w urzędach. Każdy inny przebywający na terytorium Bawarii także ma prawo wykonywać zawód architekta, ale jeśli nie jest członkiem izby ma się określać mianem "Frei Architekt" i także posiadać odpowiednie ubezpieczenie.

Zasadnicza różnica (trzeba mieć na uwadze różne prawa krajów związkowych) pomiędzy architektem a inżynierem w Niemczech polega na tym, że architekt to projektant (autor projektu) z izby architektów. Taki projektant ma prawo tytułować się architekt i przedkładać swoje autorskie projekty w urzędzie w celu otrzymania zgody na budowę.

Inżynier natomiast to osoba posiadająca prawo do używania tytułu inżynier oraz uprawnienia, które w izbie inżynierów można zdobyć do:

  • bycia autorem planów (Entwurfsverfasser) jakie z założenia tworzy architekt. Takie uprawnienia może zdobyć tylko osoba, która ukończyła Bauwesen czyli naukę o budowaniu na drugim stopniu studiów wyższych. Odpowiednik polskiego magistra inżyniera kierunku budownictwo. Taka osoba nie musi należeć do izby architektów, żeby mieć prawa jakie mają architekci. Jednakże nie może się tytułować architektem.
  • bycia konstruktorem (Tragwerksplaner)czyli inżynierem mogącym poświadczać stateczność elementów budynku lub budowli,
  • bycia inżynierem p.poż czyli osoba poświadczająca prawidłowość rozwiązań przeciw pożarowych w budynku.

Dodatkowo inżynierowie z odpowiednim doświadczeniem w roli konstruktora w Niemczech mogą zdobyć licencję do sprawdzania projektów obiektów uznanych prawnie za skomplikowane. Są wtedy nazywani "Prüfingenieur für Bautechnik" i ostatecznie zatwierdzają projekty bardziej skomplikowanych obiektów budownictwa. Są niezależni od osób, które projektowały czyli architektów i inżynierów konsultantów i ich zadaniem jest ostateczne dopuszczenie projektu do realizacji. Opłacić niezależne sprawdzenie przez osoby posiadające licencję "Prüfingenieur für Bautechnik" musi Inwestor. Taki obowiązek dotyczy tylko skomplikowanych obiektów budowlanych[10].

Nie ma podziału na licencję do projektowania w danej specjalności inżynierskiej lub do prowadzenia budowy w danej specjalności. Nie ma licencji ograniczonych oraz nieograniczonych. Sama licencja daje prawa a nie ogranicza. Architekt to tytuł zawodowy jaki nadaje się osobom będącym na liście izby architektów na podstawie przywilejów w ustawie.Inżynier to tytuł zawody jaki nadaje się osobą będącym członkiem w izbie inżynierów i posiadającym przynajmniej jedną z licencji tam otrzymywanych.

Członkiem izby architektów w Bawarii mogą być osoby, które ukończyły studia wyższe na kierunku zawodowym architektury, którą to dziedzinę w Niemczech nazywa się Hochbau, co oznacza budownictwo nadziemne. Także architektami w Bawarii mogą zostać osoby studiujące architekturę wnętrz lub architekturę krajobrazu [11]. Niemieccy architekci po kierunku budownictwo nadziemne czyli architektura mogą zdobyć tytuł inżyniera w izbie inżynierów uzyskując uprawnienia Tragwerksplanera określanego także Statik.

Architekt we Francji[edytuj | edytuj kod]

We Francji mianem architekta można nazwać jedynie osobę, która jest członkiem związku zawodowego architektów Le Tableau des architectes[12]. Osoba, posiadająca dyplom upoważniający do wykonywania zawodu na terenie innego państwa, musi uzyskać potwierdzonie przez to państwo nabycia ww. uprawnień. Jeżeli posiadacz dyplomu upoważniającego do wykonywania zawodu na terenie innego państwa, posiada go krócej niż przez okres trzech lat, musi ubiegać się o potwierdzenie swoich uprawnień u Ministra Kultury. Po zbadaniu całej wiedzy i umiejętności, gdy wnioskodawca otrzyma dyplom, poświadczający nadanie uprawnień zawodowych, osoba ta może wykonywać zawód architekta[13].

Przypisy

  1. Online Etymology of the term "architect" (ang.). [dostęp 2014-05-02].
  2. Polski-starogrecki słownik (pol.). [dostęp 2014-05-06].
  3. Louis Callebat. <<Architecte>>: Historie d'un mot. „Voces”. 10/11 (1999/2000), s. 47. Universidad de Salamanca. ISSN 1130-3336 (fr.). 
  4. Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 414
  5. Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42
  6. architektoniczny wg Wikisłownika (pol.). [dostęp 2014-05-08].
  7. architektoniczny wg SJP (pol.). [dostęp 2014-05-08].
  8. Gesetze und Verordnunge (niem.). [dostęp 2014-05-06].
  9. [http://www.architektenkammern.net Architektenkammern in Deutschland] (niem.). [dostęp 2014-05-06].
  10. Definicja budynków, budowli oraz jurysdykcje w Niemczech (niem.). [dostęp 2014-05-06].
  11. Członkowstwo w Izbie Architektów Bawarii (niem.). [dostęp 2014-05-06].
  12. Loi n° 77-2 du 3 janvier 1977 sur l'architecture: Version consolidée au 24 mars 2012 (Article 9)
  13. Loi n° 77-2 du 3 janvier 1977 sur l'architecture: Version consolidée au 24 mars 2012 (Article 10)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o architekcie