Archiwum Państwowe w Białymstoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Archiwum Państwowe w Białymstoku
Obiekt zabytkowy nr rej. A-241 z 17.01.1953
Dawny Cekhauz – budynek siedziby archiwum
Dawny Cekhauz – budynek siedziby archiwum
Państwo  Polska
Miejscowość Białystok
Adres Rynek Kościuszki 4
Kondygnacje 2
Rozpoczęcie budowy 1795
Ukończenie budowy 1807
Zniszczono 1944
Odbudowano 1953-1956
Pierwszy właściciel Jan Klemens Branicki
Obecny właściciel Archiwum Państwowe
Położenie na mapie Białegostoku
Mapa lokalizacyjna Białegostoku
Archiwum Państwowe w Białymstoku
Archiwum Państwowe w Białymstoku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Archiwum Państwowe w Białymstoku
Archiwum Państwowe w Białymstoku
Ziemia 53°07′57,37″N 23°09′42,30″E/53,132603 23,161750Na mapach: 53°07′57,37″N 23°09′42,30″E/53,132603 23,161750
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Archiwum Państwowe w Białymstoku – mieści się w zabytkowym budynku przy Rynku Kościuszki 4 w Białymstoku[1].

Historia archiwum[edytuj | edytuj kod]

Archiwum Państwowe w Białymstoku zostało powołane dekretem Ministra Oświaty z dnia 10 listopada 1950 r. (Dz.U. Min. Ośw. Nr 1, poz. I z 1951 r.). Wdrożenie do realizacji tego zadania ciągnęło się prawie 2 lata, co było spowodowane między innymi brakiem lokalu i wykwalifikowanej kadry. Swą działalność archiwum rozpoczęło dopiero w kwietniu 1953 r. w prowizorycznym pomieszczeniu umożliwiającym jego funkcjonowanie, w tzw. „Loży Masońskiej” (Wojewódzka Biblioteka Publiczna) przy ul. Kilińskiego 16.

W dniu 15 kwietnia 1960 Archiwum Państwowe przeniosło się do zabytkowego budynku przy Rynku Kościuszki 4, gdzie ma swą siedzibę do dziś. W latach 19631964 archiwum otrzymało drogą rewindykacji z terenów ZSRR akta różnych instytucji z XIX wieku. W latach 19681971 przejęto z Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie akta urzędów z terenu byłych guberni łomżyńskiej i suwalskiej z lat 18671917[2].

W roku 1990 archiwum przejęło akta byłego archiwum Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Białymstoku. Znajdują się tam akta komitetów wojewódzkich i powiatowych Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej z lat 19441948, PZPR z lat 1948 – 1990 oraz organizacji młodzieżowych. Zasób archiwum wzrastał także drogą systematycznego przejmowania akt z poszczególnych instytucji.

Zasoby archiwum[edytuj | edytuj kod]

Aktualnie zasób białostockiego archiwum składa się z 2076 zespołów akt i zbiorów liczących ponad 241 282 jednostek archiwalnych, co stanowi 2724 metry bieżące akt. Obejmuje materiały od początku XVII wieku do czasów najnowszych. Najstarszy dokument pochodzi z roku 1640. Jest to Księga grodzka drohicka. Na szczególną uwagę zasługują akta: Kamery Wojen i Domen z lat 17951807, Starszego Notariusza Sądu Okręgowego w Grodnie z lat 1883-1914 (ze względu na specyficzny ustrój urzędu i dokumentację jest to zespół unikatowy w zasobie archiwów państwowych w Polsce) oraz urzędów administracji państwowej guberni łomżyńskiej, Urzędu Wojewódzkiego Białostockiego z lat 19201939 oraz 1944-1950.

Archiwum przechowuje akta administracji państwowej ogólnej i specjalnej, administracji samorządowej, wymiaru sprawiedliwości, notarialne i metrykalne, akta miast i gmin, instytucji finansowych, organizacji spółdzielczych i społecznych, stowarzyszeń i partii politycznych, a także zakładów przemysłowych. Do specyfiki zasobu należy także niemal zupełny brak materiałów wytworzonych przez kolejne władze okupacyjne: radzieckie i niemieckie w okresie II wojny światowej. W zasobie znajdują się także zbiory kartograficzne i fotograficzne. Archiwum posiada również zbiory mikrofilmów, długości liczącej ponad 2700 m.

Archiwum sprawuje nadzór nad 188 jednostkami organizacyjnymi. W ramach nadzoru kontroluje archiwa zakładowe, wydaje zezwolenia na niszczenie dokumentacji niearchiwalnej, opiniuje przepisy kancelaryjne, szkoli personel archiwów zakładowych. W chwili obecnej archiwum prowadzi działalność na podstawie ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach z 14 lipca 1983 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 173 z późn. zm.) jako Archiwum Państwowe w Białymstoku z Oddziałem w Łomży.

Siedziba archiwum[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Cekhauz (Białystok).

next to Archiwum państwowe mieści się w barokowo-klasycystycznym budynku w Białymstoku przy Rynku Kościuszki 4. Budynek wybudowany w kształcie dworku szlacheckiego przez hetmana Jana Klemensa Branickiego w latach 17951807 pierwotnie przeznaczony miał być na zbrojownię, jednak ostatecznie służył jako magazyn sprzętu strażackiego.

Przypisy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]