Archiwum Państwowe w Lublinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Archiwum Państwowe w Lublinie powołane zostało na mocy reskryptu Rady Regencyjnej z 31 lipca 1918 roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W XVI wieku w Lublinie funkcjonowały dwa archiwa: miejskie w tzw. Małym Ratuszu przy ul. Archidiakońskiej i archiwum ksiąg grodzkich na Zamku Lubelskim. Wraz z organizacją Trybunału Koronnego utworzono trzecie archiwum w klasztorze dominikanów. Działalność archiwów kontynuowana była po III rozbiorze Polski. W 1827 roku powstało Archiwum Akt Dawnych mieszczące się w klasztorze dominikanów, które miało scalić i zabezpieczyć archiwalia sądowe i miejskie z terenu Lubelszczyzny. Po likwidacji Archiwum w 1887 roku, akta przewieziono do Centralnego Archiwum w Wilnie, wraz z pergaminami, które trafiły do wileńskiej biblioteki. W 1919 i 1962 większość z tych zbiorów powróciła do Lublina.

Archiwum Państwowe w Lublinie rozpoczęło swą działalność 1 grudnia 1918 roku. Stanowisko dyrektora objął prof. Stanisław Ptaszycki. Siedzibą archiwum do roku 1965 były pomieszczenia klasztoru powizytkowskiego przy ul. Narutowicza 10. W okresie międzywojennym podjęto się rewindykacji akt. Zgromadzono ponad 3 km bieżące akt, 400 000 jednostek aktowych. Zajmowano się głównie systematyzowaniem i opracowywaniem archiwaliów rolnych i poaustriackich. Wtedy też akta zostały udostępnione do celów naukowych. W archiwum prace badawcze prowadzili: dyrektor w latach 1926-1949 prof. Leon Białkowski oraz prof. Aleksander Kossowski i kustosz Jan Riabinin. W latach II wojny światowej archiwum zostało podporządkowane niemieckiemu Urzędowi Archiwalnemu i zmuszone było uczestniczyć w ideologicznych poczynaniach dokumentowania "niemieckości" terenów Lubelszczyzny. W lipcu 1944 roku ewakuowano zbiory archiwalne, niestety tylko częściowo zostały zabezpieczone materiały władz okupacyjnych (w tym akta obozu na Majdanku i więzienia na Zamku). Najważniejsze dokumenty zostały zabrane lub zniszczone przez Niemców, resztą zainteresował się Resort Bezpieczeństwa PKWN. Po wojnie do zasobu APL weszły przejęte z majątków ziemskich archiwa rodowe. W latach 1962-1963 dokonano rewindykacji najstarszych ksiąg grodzkich, ziemskich i miejskich oraz akt żandarmerii rosyjskiej. W 1990, po rozwiązaniu PZPR, archiwum przejęło akta tej partii z województw bialskopodlaskiego, chełmskiego i lubelskiego. W latach 1952-1983 archiwum nosiło nazwę – Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Lublinie. Od 1984 roku – Archiwum Państwowe w Lublinie.

Zasób[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]