Archiwum państwowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Archiwum państwowe w Polsce – instytucja (jednostka) prowadząca działalność archiwalną w zakresie państwowego zasobu archiwalnego w rozumieniu ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2011 r. Nr 123, poz. 698), działająca w oparciu o przepisy tej ustawy, innych przepisów powszechnie obowiązujących oraz nadanego jej statutu. Archiwa państwowe w Polsce wchodzą w skład państwowej sieci archiwalnej i podlegają Naczelnemu Dyrektorowi Archiwów Państwowych. Działają w formie jednostek budżetowych i są zaliczane do sektora finansów publicznych.

Działalność polskich archiwów państwowych została wznowiona w 1919[1].

Istnieją archiwa państwowe o charakterze centralnym obejmujące zakresem działania całe terytorium państwa (art. 25 ustawy), oraz archiwa państwowe niemające charakteru centralnego, obejmujące zakresem działania terytorium jednego lub kilku województw (art. 26 ustawy). Do pierwszych zalicza się: Archiwum Główne Akt Dawnych, Archiwum Akt Nowych oraz Narodowe Archiwum Cyfrowe[2]. Drugą grupę tworzyło w 2009 roku 30 archiwów, którym podlegało 48 oddziałów zamiejscowych i 4 ekspozytury[2].

W obecnym stanie prawnym, archiwa państwowe tworzy i likwiduje minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego w drodze rozporządzenia na wniosek Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych (art. 24 ust. 1 ustawy).

Zadania archiwów państwowych[edytuj | edytuj kod]

Ustawa określa (art. 28) zadania archiwów państwowych jako:

  • kształtowanie państwowego zasobu archiwalnego;
  • ewidencja, przechowywanie, opracowanie, zabezpieczenie i udostępnianie materiałów archiwalnych należących do ich zasobu archiwalnego;
  • kontrola postępowania z materiałami archiwalnymi wchodzącymi do państwowego zasobu archiwalnego w archiwach zakładowych, w składnicach akt oraz jednostkach organizacyjnych z powierzonym zasobem archiwalnym;
  • wydawanie uwierzytelnionych odpisów, wypisów, wyciągów i reprodukcji przechowywanych materiałów, a także zaświadczeń na podstawie tych materiałów;
  • prowadzenie prac naukowych oraz wydawniczych w dziedzinie archiwistyki i dziedzin pokrewnych;
  • popularyzacja wiedzy o materiałach archiwalnych i archiwach oraz prowadzenie działalności informacyjnej;
  • wykonywanie zadań określonych w ustawie lub w odrębnych przepisach.

Przypisy

  1. Dekret o organizacji archiwów państwowych i opiece nad archiwaljami (Dz. U. z 1919 r. Nr 14, poz. 182).
  2. 2,0 2,1 Sprawozdanie z działalności archiwów państwowych w 2009 r.. archiwa.gov.pl, 2010. [dostęp 15 czerwca 2011].