Arcybiskup

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Abp”. Zobacz też: ABP.
Herb arcybiskupa metropolity (wersja z paliuszem, na taśmie pod tarczą znajduje się dewiza)
sutanna biskupa oraz arcybiskupa
strój chórowy biskupa oraz arcybiskupa

Arcybiskup (gr. αρχή, arché - pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos - nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa ("ad personam").

Pierwotnie arcybiskup był biskupem ważnego miasta, regionu, sprawując często pieczę duszpasterską nad całym krajem. Miał prawo przewodniczyć synodom podległych sobie biskupów, korygować ich prace, prowadzić wybory lub mianować i wyświęcać nowych biskupów w prowincji. W historii utworzyła się w ten sposób instytucja arcybiskupa metropolity.

Metropolitą prowincji rzymskiej jest papież.

Inne Kościoły[edytuj | edytuj kod]

Oprócz Kościoła rzymskokatolickiego arcybiskupi istnieją także w Kościołach prawosławnym, luterańskim Szwecji, anglikańskim czy w Kościele starokatolickim Holandii.

W Kościołach Wschodnich metropolici mają znacznie więcej władzy: wpływ na wybór biskupów, tworzenie diecezji i inne, zachowują więc część pierwotnej struktury metropolitalnej (zob. arcybiskup większy).

Godności arcybiskupie[edytuj | edytuj kod]

Polscy arcybiskupi[edytuj | edytuj kod]

Arcybiskupi katoliccy[edytuj | edytuj kod]

  1. Mirosław Adamczyk – tytularny Otriculum, nuncjusz apostolski
  2. Janusz Bolonek – tytularny Madaurus, nuncjusz apostolski
  3. Stanisław Budzik – metropolita lubelski
  4. Wacław Depo – metropolita częstochowski
  5. Andrzej Dzięga – metropolita szczecińsko-kamieński
  6. Stanisław Dziwisz – metropolita krakowski, kardynał
  7. Stanisław Gądecki – metropolita poznański, przewodniczący KEP
  8. Sławoj Leszek Głódź – metropolita gdański
  9. Tadeusz Gocłowski – senior gdański
  10. Marian Gołębiewski – senior wrocławski
  11. Zenon Grocholewski – prefekt Kongregacji ds. Edukacji Katolickiej, kardynał
  12. Henryk Gulbinowicz – senior wrocławski, kardynał
  13. Henryk Hoser – "ad personam", ordynariusz warszawsko-praski
  14. Juliusz Janusz – tytularny Caprulae, nuncjusz apostolski
  15. Marek Jędraszewski – metropolita łódzki, wiceprzewodniczący KEP
  16. Józef Kowalczyk – senior gnieźnieński, prymas senior
  17. Konrad Krajewski - tytularny Beneventu, jałmużnik papieski
  18. Józef Kupny - metropolita wrocławski
  19. Jan Paweł Lenga – "ad personam" senior karagandyjski
  20. Franciszek Macharski – senior krakowski, kardynał
  21. Jan Martyniak – metropolita przemysko-warszawski
  22. Józef Michalik – metropolita przemyski
  23. Henryk Muszyński – senior gnieźnieński, prymas senior
  24. Alfons Nossol – "ad personam" senior opolski
  25. Henryk Józef Nowacki – tytularny Blery, nuncjusz apostolski
  26. Edward Nowak – tytularny Luni, sekretarz senior Kongregacji ds. Świętych
  27. Stanisław Nowak – senior częstochowski
  28. Kazimierz Nycz – metropolita warszawski, kardynał
  29. Edward Ozorowski – metropolita białostocki
  30. Juliusz Paetz – senior poznański
  31. Jan Pawłowski – tytularny Sejn, nuncjusz apostolski
  32. Edmund Piszcz – senior warmiński
  33. Wojciech Polak – metropolita gnieźnieński, prymas Polski
  34. Bolesław Pylak – senior lubelski
  35. Stanisław Ryłko – przewodniczący Papieskiej Rady ds. Świeckich, kardynał
  36. Wiktor Skworc – metropolita katowicki
  37. Marek Solczyński – tytularny Cezarei Mauretańskiej, nuncjusz apostolski
  38. Stanisław Szymecki – senior białostocki
  39. Szczepan Wesoły – tytularny Dragonary
  40. Stanisław Wielgus – tytularny Viminacium
  41. Marek Zalewski – tytularny Africa, nuncjusz apostolski
  42. Wojciech Załuski – tytularny Diocleziany, nuncjusz apostolski
  43. Wojciech Ziemba – metropolita warmiński
  44. Damian Zimoń – senior katowicki
  45. Zygmunt Zimowski – "ad personam", przewodniczący Papieskiej Rady ds. Duszpasterstwa Służby Zdrowia
  46. Władysław Ziółek – senior łódzki

Arcybiskupi prawosławni[edytuj | edytuj kod]

  1. Abel (Popławski) – ordynariusz lubelsko-chełmski
  2. Adam (Dubec) – ordynariusz przemysko-nowosądecki
  3. Jakub (Kostiuczuk) – ordynariusz białostocko-gdański
  4. Jeremiasz (Anchimiuk) – ordynariusz wrocławsko-szczeciński
  5. Sawa (Hrycuniak) – metropolita warszawski i całej Polski
  6. Szymon (Romańczuk) – ordynariusz łódzko-poznański

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o arcybiskupie
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło arcybiskup w Wikisłowniku