Arcybiskup

Herb arcybiskupa metropolity (wersja z paliuszem, na taśmie pod tarczą znajduje się dewiza)

sutanna biskupa oraz arcybiskupa

strój chórowy biskupa oraz arcybiskupa

Arcybiskup (gr. αρχή, arché - pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos - nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa ("ad personam").

Pierwotnie arcybiskup był biskupem ważnego miasta, regionu, sprawując często pieczę duszpasterską nad całym krajem. Miał prawo przewodniczyć synodom podległych sobie biskupów, korygować ich prace, prowadzić wybory lub mianować i wyświęcać nowych biskupów w prowincji. W historii utworzyła się w ten sposób instytucja arcybiskupa metropolity.

Metropolitą prowincji rzymskiej jest papież.

Inne Kościoły

Oprócz Kościoła rzymskokatolickiego arcybiskupi istnieją także w Kościołach prawosławnym, luterańskim Szwecji, anglikańskim czy w Kościele starokatolickim Holandii.

W Kościołach Wschodnich metropolici mają znacznie więcej władzy: wpływ na wybór biskupów, tworzenie diecezji i inne, zachowują więc część pierwotnej struktury metropolitalnej (zob. arcybiskup większy).

Godności arcybiskupie

• Metropolita - biskup stojący na czele metropolii tj. stolicy prowincji kościelnej, obejmującej archidiecezję i diecezje (sufraganie), noszący paliusz
• Arcybiskup diecezjalny - biskup stojący na czele pojedynczej diecezji
• Arcybiskup tytularny - biskup stojący na czele nieistniejącej obecnie diecezji, pełniący najczęściej służbę w dyplomacji, w kurii rzymskiej lub wyróżniony (przez papieża) ad personam

Polscy arcybiskupi

Arcybiskupi katoliccy

Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce

1. Mirosław Adamczyk – tytularny Otriculum, nuncjusz apostolski
2. Janusz Bolonek – tytularny Madaurus, nuncjusz apostolski
3. Stanisław Budzik – metropolita lubelski
4. Wacław Depo – metropolita częstochowski
5. Andrzej Dzięga – metropolita szczecińsko-kamieński
6. Stanisław Dziwisz – metropolita krakowski, kardynał
7. Stanisław Gądecki – metropolita poznański, wiceprzewodniczący KEP
8. Sławoj Leszek Głódź – metropolita gdański
9. Tadeusz Gocłowski – senior gdański
10. Marian Gołębiewski – senior wrocławski
11. Zenon Grocholewski – prefekt Kongregacji d/s Wychowania Katolickiego, kardynał
12. Henryk Gulbinowicz – senior wrocławski, kardynał
13. Henryk Hoser – "ad personam", ordynariusz warszawsko-praski
14. Juliusz Janusz – tytularny Caprulae, nuncjusz apostolski
15. Marek Jędraszewski – metropolita łódzki
16. Józef Kowalczyk – metropolita gnieźnieński, prymas Polski
17. Józef Kupny - metropolita wrocławski
18. Jan Paweł Lenga – "ad personam" senior karagandyjski
19. Franciszek Macharski – senior krakowski, kardynał
20. Jan Martyniak – metropolita przemysko-warszawski
21. Józef Michalik – metropolita przemyski, przewodniczący KEP
22. Henryk Muszyński – senior gnieźnieński, prymas senior
23. Stanisław Nagy – "ad personam", kardynał
24. Alfons Nossol – "ad personam" senior opolski
25. Henryk Józef Nowacki – tytularny Blery, nuncjusz apostolski
26. Edward Nowak – tytularny Luni, sekretarz senior Kongregacji d/s Świętych
27. Stanisław Nowak – senior częstochowski
28. Kazimierz Nycz – metropolita warszawski, kardynał
29. Edward Ozorowski – metropolita białostocki
30. Juliusz Paetz – senior poznański
31. Jan Pawłowski – tytularny Sejn, nuncjusz apostolski
32. Edmund Piszcz – senior warmiński
33. Bolesław Pylak – senior lubelski
34. Stanisław Ryłko – przewodniczący Papieskiej Rady d/s Świeckich, kardynał
35. Wiktor Skworc – metropolita katowicki
36. Marek Solczyński – tytularny Cezarei Mauretańskiej, nuncjusz apostolski
37. Stanisław Szymecki – senior białostocki
38. Józef Wesołowski – tytularny Slebte, nuncjusz apostolski
39. Szczepan Wesoły – tytularny Dragonary
40. Stanisław Wielgus – tytularny Viminacium
41. Wojciech Ziemba – metropolita warmiński
42. Damian Zimoń – senior katowicki
43. Zygmunt Zimowski – "ad personam", przewodniczący Papieskiej Rady d/s Duszpasterstwa Służby Zdrowia
44. Władysław Ziółek – senior łódzki

Arcybiskupi prawosławni

1. Abel (Popławski) – ordynariusz lubelsko-chełmski
2. Adam (Dubec) – ordynariusz przemysko-nowosądecki
3. Jakub (Kostiuczuk) – ordynariusz białostocko-gdański
4. Jeremiasz (Anchimiuk) – ordynariusz wrocławsko-szczeciński
5. Sawa (Hrycuniak) – metropolita warszawski i całej Polski
6. Szymon (Romańczuk) – ordynariusz łódzko-poznański

Zobacz też

• Arcykapłanka
• Biskup
• Kardynał
• Prymas