Arkadij i Boris Strugaccy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Boris Strugacki (2006)

Arkadij Natanowicz Strugacki (Аркадий Натанович Стругацкий, ur. 28 sierpnia 1925 w Batumi, zm. 12 października 1991 w Moskwie) i Boris Natanowicz Strugacki (Борис Натанович Стругацкий, ur. 15 kwietnia 1933 w Leningradzie, zm. 19 listopada 2012 w Petersburgu) – rosyjscy pisarze science fiction, bracia, piszący wspólnie.

Braci Strugackich zalicza się do klasyków światowej fantastyki. Zdobyli ogromną popularność zarówno w swej ojczyźnie, jak i poza jej granicami.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Strugaccy przyszli na świat w inteligenckiej rodzinie pochodzenia żydowskiego, ich dzieciństwo upłynęło pod znakiem wojny, przeżyli blokadę Leningradu. Arkadij ukończył Aktiubińską Wyższą Szkołę Artyleryjską, a następnie japonistykę, również na wojskowej uczelni. Do 1955 r. służył w armii na Dalekim Wschodzie, później pracował w wydawnictwach w stolicy. Boris, po ukończeniu astronomii na leningradzkim uniwersytecie, pracował w obserwatorium.

Ogromna większość utworów, które wyszły spod piór braci Strugackich, jest ich wspólnym dziełem. Na pracy literackiej skupili się oni w końcu lat pięćdziesiątych, oficjalne uznanie – łączące się z możliwością druku w prestiżowych pismach literackich, czy też tworzenia scenariuszy do filmów na podstawie swych utworów – zdobyli dopiero na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych.

Twórczość Strugackich pod wieloma względami wyróżniała się na tle całości literatury fantastycznej powstającej w ZSRR. Bohaterowie tworzeni przez nich byli ludźmi z krwi i kości, z wszelkimi ludzkimi słabościami, wątpliwościami, lękami. Kosmos przedstawiony przez nich jest dla człowieka zagadką, próby jego poznawania to nie spektakularne, pełne sukcesów misje – droga do odkrycia choć skrawka prawdy o świecie gwiazd jest dla człowieka trudna, niebezpieczna i nie sposób poruszać się po niej szybko.

W swej prozie Strugaccy stawiają stopniowo coraz więcej pytań, między innymi o dobro i zło, o naturę człowieka, o granice ludzkiego poznania, tak w zakresie wiedzy o otaczającym świecie, jak i samowiedzy. Poruszają problemy etyki, odpowiedzialności władzy, kierunku rozwoju świata. Kreślone przez nich wizje, początkowo tchnące optymizmem, stają się coraz bardziej złożone, niepokojące, pozbawione prostych rozwiązań i niedopuszczające jednoznacznych interpretacji.

Kolejne wznowienia utworów braci Strugackich świadczą o ich nieustającej popularności. Niektóre dzieła doczekały się ekranizacji, np. Piknik na skraju drogi stał się inspiracją filmu Andrieja Tarkowskiego Stalker (Strugaccy byli współautorami scenariusza), a także gry komputerowej S.T.A.L.K.E.R. Podobnie w oparciu o Trudno być bogiem powstała gra o tym samym tytule. Twórczość braci nie tylko zyskała uznanie czytelników nurtu science fiction, ale i wpisała się do historii światowej literatury.

Bibliografia (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • 1959Страна багровых туч („Strana bagrowych tucz”) – W krainie purpurowych obłoków
  • 1962Возвращение (Полдень, 22-й век) („Wozwraszczenije (Połdień. 22-j wiek)”) – Południe, XXII wiek
  • 1963Далёкая Радуга („Dalokaja Raduga”) – Daleka tęcza
  • 1963Трудно быть богом („Trudno byt' bogom”) – Trudno być bogiem
  • 1965Хищные вещи века („Chiszcznyje wieszczi wieka”) – Drapieżność naszego wieku
  • 1965Понедельник начинается в субботу („Poniedielnik naczinajetsia w subbotu”) – Poniedziałek zaczyna się w sobotę
  • 1966Улитка на склоне („Ulitka na skłonie”) – Ślimak na zboczu
  • 1967Второе нашествие марсиан: Записки здравомыслящего („Wtoroje naszestwije marsian. Zapiski zdrawomyslaszczego”) – Drugi najazd Marsjan
  • 1968Сказка о тройке („Skazka o trojkie”) – Bajka o Trójce
  • 1969Обитаемый остров („Obitajemyj ostrow”) – Przenicowany świat
  • 1970Отель „У погибшего Альпиниста“ („Otiel „U pogibszego Alpinista“”) – Sprawa zabójstwa/Hotel pod poległym alpinistą
  • 1971Малыш („Małysz”) – Koniec akcji "Arka"/Koniec eksperymentu „Arka“
  • 1972Гадкие лебеди („Gadkije lebiedi”) – Pora deszczów
  • 1972Пикник на обочине („Piknik na oboczinie”) – Piknik na skraju drogi
  • 1974Экспедиция в преисподнюю („Ekspiedicyja w prieispodniuju”) – Ekspedycja do piekła (jako S. Jarosławcew)
  • 1976За миллиард лет до конца света: Рукопись, обнаруженная при странных обстоятельствах – („Za milliard let do konca swieta. Rukopiś obnarużennaja pri strannych obstojatielstwach”) – Miliard lat przed końcem świata. Rękopis odnaleziony w zagadkowych okolicznościach
  • 1979Жук в муравейнике („Żuk w murawiejnikie”) – Żuk w mrowisku
  • 1980Повесть о дружбе и недружбе („Powiest' o drużbie i niedrużbie”) – O przyjaźni prawdziwej
  • 1985Волны гасят ветер („Wołny gasiat wietier”) – Fale gaszą wiatr/Fale tłumią wiatr
  • 1986Хромая судьба („Chromaja sud’ba”) – Kulawy los
  • 1988Отягощенные злом, или сорок лет спустя („Otiagoszczennyje złom, ili sorok let spustia”) – Niedoskonali
  • 1988Град обреченный („Grad obrieczennyj”) – Miasto skazane
  • 1994Поиск предназначения, или Двадцать седьмая теорема этики – Poszukiwanie przeznaczenia albo 27 twierdzenie etyki (Boris Strugacki)
  • 2003Бессильные мира сего – Bezsilni tego świata (Boris Strugacki)

Opowiadania[edytuj | edytuj kod]

  • 1960Путь на Амальтею („Put' na Amaltieju”) – Lot na Amalteę
  • 1962Стажёры („Stażory”) – Stażyści
  • 1962Попытка к бегству („Popytka k biegstwu”) – Próba ucieczki
  • 1974Парень из преисподней („Parień iz prieispodniej”) – Przyjaciel z piekła
  • 1984Подробности жизни Никиты Воронцова („Podrobnosti żyzni Nikity Woroncowa”) – Szczegóły życia Nikity Woroncowa (jako S. Jarosławcew)

Nowele[edytuj | edytuj kod]

  • 1958Спонтанный Рефлекс („Spontannyj Refleks”) – Odruch samorzutny
  • 1958Извне („Izwnie”) – Z zewnątrz
  • 1959Шесть Спичек („Szest' spiczek”) – Sześć zapałek
  • 1959Забытый Эксперимент („Zabytyj Ekspierimient”) – Zapomniany eksperyment
  • 1959Белый конус Алаида („Biełyj konus Ałaida”) – Biały stożek Ałaidu
  • 1959Испытание „СКИБР“ („Ispytanije „SKIBR“”) – Próba cybkora
  • 1960Ночь на Марсе („Nocz na Marsie”) – Noc na Marsie
  • 1962О странствующих и путешествующих („O stranstwujuszczich i putieszestwujuszczich”) – O wędrowcach i podróżnikach

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • 1981Машина желаний („Maszyna żełanij”) – Maszyna życzeń (scenariusz filmowy)
  • 1986Пять ложек эликсира („Piat' łożek eliksira”) – Pięć łyżek eliksiru (scenariusz filmowy)
  • 1990Жиды города Питера, или невеселые беседы при свечах („„Żydy goroda Pitiera“, ili niewiesiełyje biesiedy pri swieczach”) – Żydzi miasta Petersburga (sztuka teatralna)
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Arkadija i Borysa Strugackich


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]