Arkadiusz Piekara
| Arkadiusz Henryk Piekara | |
| Data i miejsce urodzenia | 12 stycznia 1904 Warszawa |
| Data i miejsce śmierci | 28 kwietnia 1989 Warszawa |
| Zawód | fizyk |
| Alma Mater | Uniwersytet Warszawski |
| Rodzice | Wincenty Piekara, Maria z d. Biała |
| Krewni i powinowaci | Brunon (brat) |
Arkadiusz Henryk Piekara (ur. 12 stycznia 1904 w Warszawie, zm. 28 kwietnia 1989 w Warszawie) – polski fizyk, wykładowca, pisarz naukowy, humanista. Był profesorem fizyki na Politechnice Gdańskiej, Uniwersytecie Poznańskim i Uniwersytecie Warszawskim.
Spis treści |
[edytuj] Młode lata
Syn Wincentego Piekary i Marii z domu Biała. Miał młodszego brata Brunona, który też był fizykiem. Zdał maturę w Gimnazjum im. Rejtana w Warszawie w 1922. Studiował fizykę na Uniwersytecie Warszawskim. Po uzyskaniu dyplomu magistra filozofii w 1927, był asystentem prof. Stefana Pieńkowskiego na Wydziale Fizyki UW. W 1928 Tadeusz Łopuszański zaproponował mu posadę profesora fizyki w nowo utworzonym Gimnazjum i Liceum im. Sułkowskich w Rydzynie. Urządził wspaniale pracownie wyjątkowe w szkole średniej z miejscami dla indywidualnej pracy dla zdolnych studentów. Co najmniej dwaj jego uczniowie osiągnęli później sławę jako naukowcy - Aleksander Łempicki i Józef Zwisłocki. Piekara sam wykorzystał znakomite warunki pracy do prowadzenia badań podstawowych nad dielektrykami. W 1936 roku Arkadiusz Piekara wraz z młodszym bratem Brunonem (również uczeń szkoły w Rydzynie) wykrył w nitrobenzenie efekt który nazwano odwrotnym nieliniowym efektem dielektrycznym[1]. W tym samym czasie habilitował się na Uniwersytecie Jagiellońskim.
[edytuj] Czas okupacji niemieckiej
Znalazł się w Krakowie gdy wojska niemieckie napadły na Polskę. 6 listopada 1939 został aresztowany w ramach Sonderaktion Krakau. Uwięziony w obozach koncentracyjnych Sachsenhausen i Dachau został uwolniony 29 sierpnia 1940[2] i wrócił do Krakowa. Były uczeń rydzyński Jakub Tomaszewicz dał mu pracę i schronienie w fabryce azotowej w Mościcach. Tam udzielał lekcji fizyki pracownikom[3].
Używając pseudonimu Profesor brał udział w wywiadzie gospodarczo-przemysłowym AK. Analizował w laboratorium przy fabryce materiały z rakiety V2, która wystrzelona z poligonu koło miejscowości Blizna spadła niedaleko Żurawicy. Wyniki jego badań zostały przesłane do Londynu[4].
[edytuj] Po wojnie
W styczniu 1945 wrócił do Krakowa i pracował na uniwersytecie. Na jesieni 1946 dr Piekara został kierownikiem I Katedry Fizyki Politechniki Gdanskiej[5]. Tematyka badań naukowych prowadzonych pod kierownictwem prof. A. Piekary obejmowała polaryzację dielektryczną w cieczach dipolowych, ferroelektryki oraz efekty elektrooptyczne w dielektrykach.
W 1952 prof. Piekara został profesorem fizyki na Uniwersytecie Poznańskim. Zainteresował się najnowszymi w tamtym czasie odkryciami w dziedzinie radiospektroskopii i optyki nieliniowej, czego efektem było zbudowanie pierwszych laserów przez ucznia prof. Piekary - Stanisława Kielicha[6]. W 1965 przeniósł się do Warszawy, gdzie objął katedrę fizyki na Wydziale Chemii Uniwersytetu Warszawskiego, która została specjalnie dla niego stworzona[7]. Tam wykładał do 1974. Wtedy przeszedł do Instytutu Fizyki PAN.
Profesor Piekara wyróżniał się wśród wielu innych wykładowców i pisarzy naukowych jasnym sposobem tłumaczenia trudnych spraw. Używał prostych przykładów; wykładał pięknym językiem. Jego własny entuzjazm dla fizyki przenosił na słuchaczy i czytelników. Napisał dwie książki dla dzieci. Wśród jego studentów wyróżniają się prof. Stanisław Kielich, dr Andrzej Więckowski i prof. Jerzy Pietrzak.
Był członkiem korespondentem (od 1962) i członkiem rzeczywistym (od 1973) Polskiej Akademii Nauk.
19 grudnia 1983 prof. Piekara został wyróżniony doktoratem honoris causa przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu[8]. Dostał wiele odznaczeń i orderów, m.in.: Order Odrodzenia Polski, Krzyż Komandorski; Odznaka Honorowa Miasta Poznania; Medal Marie Curie-Skłodowskiej (dwukrotnie); Krzyż Oświęcimski.
Miał syna Andrzeja z pierwszą żoną, Wandą Zawadzką. Z drugą żoną, Krystyną Chodzicką, miał syna Marka i córkę Lidię.
[edytuj] Książki
- Fizyka stwarza nową epokę - wyd. Stefana Kamińskiego - Kraków 1947
- Mechanika Ogólna - wyd. PWN. 1964
- Elektryczność i budowa materii - wyd. PWN. 1955
- Nowe oblicze optyki - wyd. PWN 1968
- Elektryczność i magnetyzm - wyd. PWN 1970
- Nayiaśniejszemu y naypotężnieyszemu Panu czyli O nauki horyzontach dalekich - wyd. PAX 1976
- O maszyniście Felusiu, który był mędrcem - Nasza Księgarnia, Warszawa, 1954, 1979
- Ciekawe historie o powietrzu - Nasza Księgarnia, Warszawa, 1984
[edytuj] Referaty i artykuły
Napisał ponad 200 prac naukowych do pism na całym świecie, między innymi:
- Thermal Periodicity of Filament Formation and Elastic Lattice Vibrations - Physical Review (USA) Nov. 1970
- Electric control of light trapping - IEEE Journal of Quantum Electronics, Vol. 7, Issue 6, Jun 1971
- Interaction of Picosecond Light Pulses with Matter - Japanese Journal of Applied Physics, Vol. 14 (1975)
- Role of relaxation in the resonant interaction of light pulses with matter Bozena Ratajska i Arkadiusz H. Piekara - Applied Optics, Vol. 17, Issue 23, 1978
Przypisy
- ↑ referat Ryszarda Tanasia
- ↑ Kto to przypomni Niemcom?
- ↑ Arkadiusz Piekara i niemiecka rakieta V2
- ↑ książka "Gimnazjum i Liceum im. Sułkowskich w Rydzynie 1928-1939 – Wychowawcy i Wychowankowie" – Jan Bohdan Glinski, Warszawa 2005 (strony 172-173)
- ↑ Witryna Wydziału FT i MS
- ↑ Optyka kwantowa w Poznaniu
- ↑ Gimnazjum i Liceum im. Sułkowskich w Rydzynie 1928-1939.... strony 172-173)
- ↑ honoris causa Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu
[edytuj] Źródła
- Gimnazjum i Liceum im. Sułkowskich w Rydzynie 1928-1939 – Wychowawcy i Wychowankowie – Jan Bohdan Glinski, Warszawa 2005 (strony 172-173).
- Biogramy uczonych polskich, Andrzej Śródka - Ossolineum 1990
- Arkadiusz Piekara - W stulecie urodzin.
- Optyka nieliniowa i Kwantowa w Poznaniu
- O aresztowaniach w Krakowie
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Arkadiusz Piekara w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI)
