Arkoza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Arkoza
Arkoza

Arkoza – odmiana piaskowca (arenitu) zawierająca co najmniej 20% skaleni:

  • zazwyczaj słabo spojona spoiwem żelazistym skała osadowa;
  • złożona głównie z ziaren kwarcu, miki i ziaren skaleni potasowych w ilości ponad 20% ogółu składników oraz ziarn litycznych;
  • zabarwienie najczęściej różowe, czerwonawe lub szare;
  • struktura gruboziarnista, stopień obtoczenia ziarn oraz selekcji niski;
  • może powstać w:
    • środowisku lądowym ze zwietrzeliny masywów granitoidów lub gnejsów bogatych w skalenie, w warunkach klimatu suchego lub zimnego. W takich warunkach zachodzi dezintegracja bez rozkładu chemicznego skaleni;
    • morzach przyległych do masywów granitowych lub gnejsowych mogą się tworzyć piaski arkozowe (zwłaszcza, gdy osady szybko się gromadzą i nie są przerabiane przez fale);
  • tworzeniu się arkoz sprzyja krótki transport, gdyż w czasie dłuższego transportu skalenie mogą ulec roztarciu i rozkładowi.
  • występowanie arkoz lub szarogłazów o dużych miąższościach wskazuje na intensywną erozję i szybką sedymentację.

W Polsce występuje m.in. pod Krakowem tzw. arkoza kwaczalska – powstała na lądzie w warunkach klimatu suchego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Audiowizualna Britannica tom 18 – Geologia