Armata 60-funtowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ordnance BL 60-pounder MK II
Armata 60-funtowa ze zbiorów Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie
Armata 60-funtowa ze zbiorów Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie
Dane podstawowe
Państwo  Wielka Brytania
Rodzaj armata polowa
Historia
Produkcja seryjna 1904 (Mk I), 1918 (Mk II)
Dane taktyczno-techniczne
Kaliber 127 mm
Długość lufy 4700 mm
Donośność 15 000 m
Prędkość pocz. pocisku 648 m/s
Masa 5469 kg
Kąt ostrzału 8° w poziomie, 35° w pionie
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Armata 60-funtowa (Ordnance BL 60-pounder) – brytyjskie działo polowe kalibru 5 cali (127 mm), używane w czasie I i II wojny światowej (aż do 1944).

Zaprojektowana w 1904 roku[1] armata w wersji Mk I miała masę 4474 kg, lufę długości 4064 mm o maksymalnym kącie podniesienia 21°. Wystrzeliwało 60-funtowe (27,24 kg) pociski z prędkością wylotową 633 m/s na maksymalny dystans 12,6 km[2]. Przekonstruowana w czasie I wojny światowej, ulepszona wersja Mk II posiadała skrzynkowe łoże, z kołyską i dwoma kołami stalowymi kołami z litymi oponami, przystosowanymi do trakcji motorowej. W czasie transportu pod ogon łoża podłączano jednoosiowy jaszcz amunicyjny, a lufę z oporopowrotnikiem cofano w kołysce, by równomiernie rozłożyć ciężar między osie[1]. Wersja Mk II miała masę 5469 kg, 4,7-metrową lufę o maksymalnym kącie podniesienia 35° i mogła wystrzeliwać pociski z prędkością 648 m/s na dystans 15 km[2], z użyciem jednoczęściowego ładunku miotającego[1].

W czasie I wojny światowej znajdowała się na wyposażeniu baterii artylerii ciężkiej (wraz z działem 4,5 cala)[3], zazwyczaj przypisanych do korpusu[4]. Wadą działa był trudny transport i wrażliwość na uszkodzenia, zaletą - duży zasięg, większy niż niemieckiej haubicy 15 cm. Gdy wojna przeszła w fazę pozycyjną, armata ta używana była zazwyczaj do ognia przeciwartyleryjskiego; ze względu na płaski tor lotu pocisków nie nadawała się zbyt dobrze do niszczenia okopów czy zasieków[5]. Cięższy pocisk niż armaty 4,5 in spowodował, że od 1916 baterie artylerii ciężkiej przezbrajano w 60-funtówki (od stycznia do grudnia 1916 liczba tych dział na froncie wzrosła z 72 do 360)[6].

W okresie międzywojennym planowano przebudowę tych armat na działa 4,5 cala, ale w 1937 okazało się że jest ich zaledwie 66 sztuk, w związku z czym podjęto decyzję o budowie całkiem nowej kal. armaty 4,5 cala. Sześćdziesięciofuntówki uznano za przestarzałe w 1939, ale pewna liczba została użyta w Północnej Afryce, a część przekonstruowana na działa 4,5 in. Armaty wycofane z frontu służyły do szkolenia aż do ostatecznego zużycia amunicji. Ostatecznie wycofano je w 1944[1].

Była to jedna z dwóch armat montowanych w pierwszej samobieżnej armacie polowej skonstruowanej w czasie I wojny światowej – brytyjskim Gun Carrier Mark I.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Ian Vernon Hogg: Allied artillery of World War two. Marlborought: The Crowood Press, 2001, s. 34-35. ISBN 1861261659.
  2. 2,0 2,1 Jeff Kinard: Artillery: An Illustrated History of Its Impact. Santa Barbara, Calif: ABC-CLIO, 2007, seria: Weapons and warfare series. ISBN 9781851095568. (ang.)
  3. Gudmundsson 2007 ↓, s. 49.
  4. Gudmundsson 2007 ↓, s. 22.
  5. Gudmundsson 2007 ↓, s. 54-55.
  6. Gudmundsson 2007 ↓, s. 55.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bruce I. Gudmundsson, Duncan. Anderson: The British Army on the Western Front, 191. Oxford ; New York: Osprey Pub., 2007. ISBN 9781846031113.