Armia „Poznań”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Armia „Poznań” - związek operacyjny Wojska Polskiego II RP istniejący od 23 marca do 21 września 1939 roku.

Utworzenie armii i przygotowania wojenne[edytuj | edytuj kod]

Armia „Poznań” utworzona została 23 marca 1939 roku w celu obrony Wielkopolski[1] i współdziałania z sąsiednimi armiami (Pomorze i Łódź). Tego samego dnia, w oparciu o Inspektorat Armii gen.dyw. Tadeusza Kutrzeby i przydzielonych oficerów - wykładowców Wyższej Szkoły Wojennej, zorganizowany został w Warszawie zalążek dowództwa i sztabu armii (do 31 sierpnia 1939 r. występował w dalszym ciągu jako Inspektorat Armii). 29 sierpnia 1939 r. przybył do Gniezna i zajął przygotowane specjalnie dla niego kwatery.

Zadania dla Armii „Poznań” przewidywały[2] :

  • Osłaniając się na kierunku FrankfurtPoznań, przede wszystkim ubezpieczyć własnym działaniem skrzydła Armii „Łódź” i Armii „Pomorze”. W razie ataku przeważających sił nieprzyjaciela nie dać się szybko zepchnąć na ostateczną linię obrony.
  • Nie dać się odrzucić od armii sąsiednich. W tym celu zwrócić szczególną uwagę na kierunki:
PiłaInowrocław
GłogówKoło
WrocławKoło
  • Na kierunku Frankfurt–Poznań:
wykorzystać jak najdłużej przedpole Warty i osłonić Poznań przed zaskoczeniem,
do opóźnienia nieprzyjaciela wykorzystać wszystkie nadające się w tym celu linie terenowe.
  • Ostateczna pozycja obrony:
nawiązanie do przedmościa Bydgoszcz–jezioro Żnin–jezioro Gopło–kanał Gopło-Warta–rz. Warta, z wysunięciem się w rejon KoninTurek.

20 sierpnia na bazie Dowództwa Okręgu Korpusu nr VII w Poznaniu sformowano sztab Grupy Operacyjnej „Koło”, któremu podporządkowywano jednostki armii, w celu koordynacji działań bojowych na poziomie taktycznym. Dowódcą GO „Koło” został mianowany dowódca DOK VII - gen. bryg. Edmund Knoll-Kownacki.

Obsada personalna dowództwa armii[edytuj | edytuj kod]

Pozycje wojsk polskich 16/17.09.1939
Polozenie 17 09 1939.png
Pomnik „Armii Poznań” w Poznaniu

Dowództwo

  • dowódca - gen. dyw. Tadeusz Kutrzeba
  • oficer do zleceń - ppłk dypl. Adam Lewicki
  • oficer ordynansowy - rtm. Jan Pniewski
  • dowódca artylerii - płk Michał Jancewicz
    • oficer - mjr Wojciech Wilkoński
    • oficer - kpt. Ludwik Juliusz Ostrichański
    • oficer - kpt. Roman Czartoryski
  • dowódca lotnictwa - płk dypl. pil.inż. Stanisław Kuźmiński
    • szef sztabu - ppłk dypl. obs. Adam Kurowski
      • oficer operacyjny - mjr dypl. pil. Jan Koźmiński
      • oficer informacyjny - kpt. obs. Kazimierz Ciesielski
    • kwatermistrz - kpt. Stanisław Miękina
      • pomocnik kwatermistrza - por. Prus
    • dowódca OPL - kpt. Jan Maciej Pawłowski
  • dowódca saperów - ppłk dypl. Leon Bianchi

Sztab

  • szef sztabu
  • szef Oddziału I - ppłk dypl. Romuald Sidorski
    • szef Wydziału Personalnego - mjr Konstanty Jabłoński
    • oficer - mjr dypl. Antoni Dąbrowski
    • oficer - kpt. Władysław Zwoliński
  • szef Oddziału II - ppłk dypl. Józef Gryglaszewski
    • oficer - mjr dypl. Feliks Libert
    • oficer - kpt. Tadeusz Piotr Mroczkowski
    • oficer - rtm. dypl. Janusz Łoś
  • szef Oddziału III - ppłk dypl. Feliks Robakiewicz
    • oficer - mjr dypl. Eryk Migula
    • oficer - mjr dypl. Wincenty Iwanowski
    • oficer - mjr dypl. Julian Michalski
    • oficer - kpt. dypl. Zygmunt Braksal
  • szef Oddziału IV - ppłk dypl. Włodzimierz Krzyżanowski
    • zastępca szefa - mjr dypl. Kazimierz Oyrzyński
    • kierownik Referatu Zaopatrzenia - kpt. dypl. Albert Szaad
    • kierownik Referatu Etapowego - kpt. Antoni Berezowski
    • oficer - kpt. Stanisław Rybiański

Kwatermistrzostwo armii

  • kwatermistrz armii - płk dypl. Bolesław Stanisław Borkowski
    • dowódca żandarmerii - ppłk żand. Tadeusz Miś
    • szef służby intendentury - ppłk dypl. Wiktor Stefan Misky
      • oficer - kpt. Mieczysław Adolf Burcan
      • oficer - kpt. Mieczysław Niesiołowski
      • oficer - kpt. Józef Szczepański
      • oficer - kpt. Stanisław Jan Tarnawski
      • oficer - por. Stanisław Boniecki
      • oficer - por. Benedykt Hołdrowicz
      • oficer - ppor. Stanisław Miechówka
    • szef służby uzbrojenia - ppłk Leon Metelski
      • oficer - mjr Tadeusz Roman
      • oficer - mjr Kazimierz Konstanty Hellwig
      • oficer - kpt. Kazimierz Jan Hellebrandt
      • oficer- kpt. Marian Adam Wiśniewski
      • oficer - kpt. Otton Adolf Wojtowicz
      • oficer - kpt. Józef Pawłowski
      • oficer - por. Zbigniew Stanisław Sokołowski
    • szef służby zdrowia - płk doc. dr Teofil Kucharski
    • szef służby weterynaryjnej - ppłk lek. wet. Mieczysław Lessiński
  • szef służby sprawiedliwości - płk aud. Karol Ludwik Müller
  • szef służby duszpasterskiej - ks. dziekan Józef Tomiak
  • szef służby wyznań niekatolickich - mjr Tadeusz Marian Bałaban
  • szef służby samochodowej - mjr Józef Augustowski
    • oficer - mjr Czesław Buszkiewicz
    • oficer - kpt. Henryk Kazimierski
  • dowódca kolumny taborowej - ppor. Wiktor Przegaliński
  • szef służby kolejnictwa - ppłk dypl. Henryk Edward Lergetporer
    • zastępca szefa - kpt. Piotr Załęski
    • komendanci za- i wyładunkowi:
kpt. dypl. Edmund Wiktor Ginalski
por. Zdzisław Rassowski
ppor. Kazimierz Tomasik
ppor. Stanisław Żurawiński
ppor. Marian Falęcki
ppor. Władysław Mazierski
ppor. Wiktor Maszner
    • delegat PKP przy armii - mjr dypl. Alfred Klotz
  • delegat Naczelnego Kwatermistrza - mjr dypl. Zdzisław Henryk Szymański
    • kurier - ppor. Wacław Wysiadecki
  • komendant kwatery głównej - mjr. Augustyn Stasiak
  • kierownik kancelarii - kpt. Stanisław Bartłomiej Łoza

Adiutantura

oficer kurier - kpt. Leśniewski
oficer kurier - por. Marian Jaworski
oficer kurier - ppor. Stefan Długołęcki
  • płatnik kwatery głównej - por. Andrzej Bukowski

Struktura organizacyjna armii[edytuj | edytuj kod]

Kwatera Główna Armii

  • dowódca 72 kompanii asystencyjnej - ppor. Władysław Łazuta
  • dowódca 209 kompanii asystencyjnej - ppor. Roman Dudziak
  • dowódca kompanii sztabowej - por. Zygmunt Rzędowski
  • dowódca kompanii sztabowej - kpt. Stefan Steś
  • kompania stacyjna nr 12 - por. Józef Żabówka
    • dowódca plutonu - por. Bolesław Antoni Ścieciński

Wielkie jednostki

Piechota

Artyleria

Saperzy

  • batalion saperów typ IIb nr 47 dla armii - kpt. Teofil Jaroszewski
  • pluton mostowy 4 tonowy nr 47
  • kompania saperów KOP „Stolin”
  • Szefostwo Fortyfikacji Typ II „Poznań”
  • Dowództwo Grupy Fortyfikacyjnej Nr 1
  • Dowództwo Grupy Fortyfikacyjnej Nr 31
  • Dowództwo Grupy Fortyfikacyjnej Nr 71
  • Dowództwo Grupy Fortyfikacyjnej Nr 92
  • rezerwowa kompania saperów nr 163
  • rezerwowa kompania saperów nr 164
  • rezerwowa kompania saperów nr 165
  • rezerwowa kompania saperów nr 166
  • rezerwowa kompania saperów nr 167
  • rezerwowa kompania saperów nr 168
  • rezerwowa kompania saperów nr 171
  • rezerwowa kompania saperów nr 172
  • rezerwowa kompania saperów nr 173
  • rezerwowa kompania saperów nr 174 - kpt. rez. Michał Lorkiewicz
  • rezerwowa kompania saperów nr 175
  • pluton parkowy saperów nr 71
  • pluton parkowy saperów nr 72
  • lekka kolumna pontonowa typ I nr 171
  • lekka kolumna pontonowa typ II nr 172
  • samodzielny pluton elektrotechniczny nr 21 (mob. batalion elektrotechniczny)
  • samodzielny pluton elektrotechniczny nr 22
  • stacja elektrowagonowa nr 2 (mob. 2 batalion mostów kolejowych)

Bronie pancerne

Lotnictwo i OPL

Łączność

  • Kompania Telefoniczno-Kablowa Nr 22 - por. Józef Gil
    • dowódca plutonu - ppor. Władysław Rust
  • Kompania Telefoniczno-Budowlana Nr 14 - por. Henryk Knie
  • Pluton Telefoniczno-Kablowy Nr 16 - por. Wiesław Anc

Łącznie armia liczyła:

Działania armii w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

bitwa nad Bzurą

Przypisy

  1. Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. s. 34.
  2. PSZ w drugiej wojnie światowej Londyn 1951
  3. Wojciech Wilkoński, Działania artylerii armii "Poznań" w 1939 s. 195.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Bauer i Bogusław Polak, Armia "Poznań" w wojnie obronnej 1939, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1983, ISBN 83-210-0385-0
  • Andrzej Przedpełski: Lotnictwo Wojska Polskiego : zarys historii 1918-1996. Warszawa: "Bellona", 1997. ISBN 83-11-08650-8.
  • Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
  • Wojciech Wilkoński, Działania artylerii armii "Poznań" w 1939, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 4 (106), Warszawa 1983