Armia Polska na Wschodzie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Armii Polskiej na Wschodzie. Zobacz też: Wojsko Polskie na Wschodzie - stronę ujednoznaczniającą.
Dowódca armii gen. Władysław Anders

Armia Polska na Wschodzie - związek operacyjny Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w latach 1942-1947.

Historia AP na Wschodzie[edytuj | edytuj kod]

Armia Polska na Wschodzie została utworzona na podstawie rozkazu Naczelnego Wodza PSZ, gen. broni Władysława Sikorskiego z 12 września 1942, w Iraku, Iranie i Palestynie z połączenia Wojska Polskiego na Środkowym Wschodzie i Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR.

Tym samym rozkazem anulowano nazwy: Polskie Siły Zbrojne w ZSRR, Dowództwo Wojska Polskiego na Środkowym Wschodzie i II Korpus Strzelców oraz wyznaczono obsadę personalną dowództwa armii.

Zgodnie z etatem armia miała liczyć 71.491 ludzi zorganizowanych w dwie dywizje strzelców (każda w składzie dwóch brygad), dywizję mieszaną złożoną z brygady czołgów i brygady strzelców, dywizji zapasowej oraz wojsk i służb armii. Rzeczywisty stan na dzień 1 grudnia 1942 roku wynosił 62 082 żołnierzy[1].

W ramach organizacji armii (wrzesień – październik 1942 r.) rozformowano Dowództwo II KS, zalążki kadrowe 4 Dywizji Strzelców i 3 Brygadę Strzelców Karpackich. Nadwyżki 3 DSK włączono do 5 Dywizji Strzelców. Ponadto rozformowano 8, 9 i 10 DP, a pozostałe jednostki PSZ w ZSRR przeformowano na etaty brytyjskie. 6 Dywizję Piechoty przeformowano w 6 Samodzielną Brygadę Strzelców, a dywizjon rozpoznawczy 6 DP przekształcono w 6 Batalion Czołgów i włączono w skład 2 BCz. Obie brygady połączono w 6 Dywizję Strzelców. Sformowano tzw. Artylerię Ciężką Armii w składzie dwóch pułków. Poza artylerią ciężką, w bezpośrednim podporządkowaniu dowódcy artylerii armii pozostawały dwa pułki artylerii lekkiej i dwa pułki artylerii przeciwlotniczej (ciężki i lekki) oraz pułk artylerii przeciwpancernej i pułk pomiarów artylerii.

Pewnym problemem były masowe dezercje żołnierzy polskich wyznania mojżeszowego. W okresie od września 1941 do maja 1944 zdezerterowało 2972 żołnierzy - Żydów[2].

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Umundurowanie[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza oznaka Armii

Żołnierze posiadali dwa rodzaje mundurów - tropikalne i sukienne. oficerowie dodatkowo posiadali mundury wyjściowe. Mundury tropikalne pochodziły z dostaw Z USA i magazynów brytyjskich. Występowały pewne różnice w kroju. Mundury sukienne oraz wyjściowe oficerskie szyte były na miarę i według jednolitego wzoru. Regulamin przewidywał dwa kolory umundurowania, piaskowy i khaki.

Zestaw umundurowania tropikalnego zawierał: koszule lub kurtki oficerskie (bush jacket), spodnie drelichowe oraz szorty, pończochy bez stóp, owijki lub spinacze, buty zamszowe lub skórzane. W nakryciach głowy panowała pewna różnorodność. Żołnierze nosili: hełmy korkowe, australijskie kapelusze khaki oraz płócienne furażerki. Rękawy koszul podwijano. Dystynkcje i oznaki naszywane były na podszycie w kolorze munduru i zapinane na zatrzaski lub przypinane guzikiem wsuwki[a].

Zestaw umundurowania sukiennego zawierał: battle dressy, swetry khaki, serdaki skórzane, płaszcze sukienne i buty. Oficerowie posiadali także płaszcze przeciwdeszczowe. Nakrycie głowy stanowiła czapka typu angielskiego lub beret. Kolory beretów określały formacje. Czarny stosowany był w broni pancernej, a zielony w pozostałych jednostkach.

Mundur wyjściowy oficerski wzorowany był na mundurze brytyjskim. Nakryciem głowy oficerów była jednak rogatywka zbliżona do wzoru przedwojennego.

Uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze Armii Polskiej na Wschodzie uzbrojenie z magazynów brytyjskich otrzymali we wrześniu 1942[b]. Uzbrojenie było niejednorodne, głównie angielskie i amerykańskie, ale także francuskie, włoskie i niemieckie.

Broń strzelecka:

Działa i moździerze:

Przykładowe oznakowanie pojazdów broni pancernej

Czołgi i transportery:

Pojazdy pomalowane były na barwy ochronne – kolor piaskowy oraz plamy czerwonobrunatne na piaskowym tle. Każdy pojazd posiadał tablice z oznaczeniem macierzystej jednostki.

Garnizony armii[edytuj | edytuj kod]

Irak armia polska.png
Irak cmentarze.png

Rozmieszczenie jednostek na terenie Iraku na przełomie 1942 -1943

  • Quizil Ribat

Dowództwo Armii Polskiej na Wschodzie, Dowództwo 6 Dywizji Piechoty, 2 Batalion Czołgów, 6 Batalion Strzelców, 6 Pułk Artylerii Lekkiej, Batalion Saperów Armii, Batalion Łączności Armii, 12 Pułk Kawalerii Pancernej, 15 Pułk Kawalerii Pancernej, 3 Pułk Ułanów Karpackich, III Szpital Wojskowy, 21 kompania transportowa, 27 kompania transportowa, część jednostek transportowych i sanitarnych armii.

  • Khanaqin

Dowództwo Artylerii Armii, 6 Pułk Artylerii Lekkiej, 7 Pułk Artylerii Lekkiej, 10 Pułk Artylerii Lekkiej, 11 Pułk Artylerii Ciężkiej, 7 Pułk Artylerii Pomiarowej, 7 Batalion Pancerny, II Szpital Wojskowy, Dowództwo 5 Kresowej Dywizji Piechoty, 3 Batalion Strzelców, 4 Batalion Strzelców, 5 Batalion Saperów, 5 Batalion Łączności, 4 Pułk Artylerii Lekkiej, 5 Pułk Artylerii Lekkiej, 6 Pułk Artylerii Lekkiej, 5 Pułk Pancerny, 5 Pułk Artylerii Polowej, Dowództwo 7 Dywizji Piechoty, 7 Batalion Ciężkich Karabinów Maszynowych, 7 Batalion Łączności, Centrum Wyszkolenia Artylerii, jednostki zaopatrzenia, warsztaty i samochody dywizyjne.

  • Mosul

Dowództwo 3 Dywizji Strzelców Karpackich, 2 Batalion Strzelców, 3 Batalion Strzelców, 3 Batalion Łączności, 2 Pułk Artylerii Lekkiej, 3 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej, IV Szpital Wojskowy, jednostki zaopatrzenia, warsztaty i samochody dywizji.

  • Habbaniya

8 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej, 7 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej Ciężkiej.

  • Quiyara

1 Batalion Strzelecki, 3 Batalion Ciężkich Karabinów Maszynowych, 3 Pułk Pancerny, 1 Pułk Artylerii Lekkiej, 3 Pułk Artylerii Lekkiej.

  • Jaluala

Dowództwo Etapów, 11 Brygada Saperów Kolejowych, 2 Etapowy Batalion Łączności, Batalion Wartowniczy, 312 kompania transportowa , 320 kompania transportowa, część jednostek materiałowo-warsztatowych, zaopatrzenia i ewakuacji armii.

Struktura organizacyjna AP na Wschodzie[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna AP na Wschodzie[edytuj | edytuj kod]

Dowódca broni pancernych i szef motoryzacji gen. Tadeusz Kossakowski

Uwagi

  1. Było to podyktowane koniecznością częstego prania mundurów tropikalnych.
  2. Wyjątek stanowi Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich, która brytyjskie uzbrojenie otrzymała w 1940.

Przypisy

  1. Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. s. 27.
  2. Witold Biegański: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. s. 57-63.
  3. Występowała na uzbrojeniu 10 i 11 pułku artylerii ciężkiej

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Witold Biegański, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, tom 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie, Warszawa 1967,
  • Komornicki: Wojsko Polskie 1939-1945 : barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984. ISBN 83-223-2055-8.
  • Zbigniew. Dunin-Wilczyński: Wojsko polskie w Iraku : 1942-1943. Warszawa: Muzeum Niepodległości, 1993. ISBN 83-900727-2-6.
  • Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
  • Piotr Żaroń, Armia Polska w ZSRR, na Bliskim i Środkowym Wschodzie, Warszawa 1981,