Armia Wyzwolenia Narodowego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ushtria Nacional Çlirimtare
Lëvizja Antifashiste Nacional Çlirimtare
UNÇ
Ushtria Nacional ÇlirimtareLëvizja Antifashiste Nacional Çlirimtare
Flaga używana przez partyzantów (późniejsza flaga Albanii)
Państwo  Albania
Historia
Sformowanie 1942
Rozformowanie 1945 (przekształcona w Ludową Armię Albanii)
Pierwszy dowódca Enver Hodża
Dane podstawowe
Liczebność do 70,000 (1944)
Wojskowy budżet
Kwota b.d.

Armia Wyzwolenia Narodowego (język albański: Ushtria Nacional Çlirimtare)[1] – główna siła albańskiego ruchu oporu w czasie II wojny światowej. Została założona 16 września 1942 w trakcie konferencji zorganizowanej w Pezë, wiosce niedaleko Tirany. W sierpniu 1945 została zastąpiona przez Ludową Armię Albanii.

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Aktywność komunistycznej partyzantki w Królestwie Albanii wzrosła razem z założeniem partii komunistycznej w dniu 8 listopada 1941. Partia komunistyczna od grudnia 1941 do 1942 tworzyła małe grupy oporu składające się z 5-10 osób. Oddziały te zaczęły angażować się w różne akty sabotażu włoskich sił zbrojnych. Począwszy od 1942 roku lokalna prasa i zagraniczne konsulaty zaczęły zgłaszać coraz więcej ataków, najbardziej spektakularny akt sabotażu w czerwcu i lipcu 1942, przerwano wówczas wszystkie linie telegraficzne i telefoniczne w kraju[2]. We wrześniu 1942 Komunistyczna Partia Albanii zorganizowała konferencję krajową (Pezë niedaleko Tirany), do udziału w konferencji zaproszono wszystkich przywódców ruchu oporu w celu stworzenia wspólnego narodowego frontu oporu.

Konferencja spotkała się jednak z krytyką części albańskich komunistów którzy uznali że sojusz z nacjonalistami jest niemożliwy, według krytyków konferencji nacjonaliści w każdej chwili mogli przejść na stronę państw Osi[3]. Na konferencji utworzono Radę Generalną która składa się z 10 osób: siedmiu komunistów (w tym Enver Hodża) i trzech nacjonalistów. Rada Generalna miała nadzorować lokalne rady wyzwolenia. Rady miały organizować agencje propagandowe, szpiegowskie, walkę zbrojną. W obszarach wyzwolonych miały być podstawą władzy nowych rządów, koordynując lokalną gospodarkę, handel, edukacje, kulturę i zaopatrzenie. Dowódcy ruchu oporu mieli podlegać pod kierownictwo Rady Generalnej. Pod koniec 1942 roku Armia Wyzwolenia Narodowego liczyła 200 partyzantów i jednostki terytorialne. W dniu 2 sierpnia 1943 w albańskiej miejscowości Mukje podpisano traktat między nacjonalistyczną Balli Kombetar i LANÇ. Uzgodniono że obydwie siły będą współpracować w walce z okupantem włoskim. Na konferencji wybuchł spór dotyczący statusu Kosowa, Balli Kombetar zaproponowała aneksje Kosowa, przeciwko czemu zaprotestowali komuniści. Nacjonaliści okrzyknęli komunistów "psami Tito" i "zdrajcami" a komuniści oskarżali nacjonalistów o kolaboracje z siłami Osi.

Po niemieckiej ofensywie zimowej komunistyczni partyzanci przegrupowali się i zaatakowali Niemców, przejmując tym samym kontrolę nad południowym Królestwem Albanii w kwietniu 1944 roku. W maju odbył się kongres Armii Wyzwolenia Narodowego podczas którego wybrano skład tymczasowego rządu albańskiego. Partyzanci odparli letnią ofensywą niemiecką (maj-czerwiec 1944) i pokonali ostatnie oddziały Balli Kombetar która w tym okresie stawiała na sojusz z hitlerowcami przeciw komunistom. 29 listopada 1944 roku siły partyzanckie wyzwoliły Szkodrę. Rząd Tymczasowy został utworzony w Berat w październiku 1944 roku, z Hodżą jako premierem do wyborów w grudnia 1945 roku, w którym Front Demokratyczny (wyłoniony z Ruchu Wyzwolenia narodowego) zdobył 93% głosów[4].

Przypisy

  1. Miranda Vickers,James Pettifer Albania: from anarchy to a Balkan identity, C Hurst & Co Publishers, 1997 str. 291
  2. ^ Albania at war, 1939-1945 Bernd Jürgen Fischer Edition illustrated Publisher C. Hurst & Co. Publishers, 1999 ISBN 1-85065-531-6, ISBN 978-1-85065-531-2 str. 128-29
  3. Albania at war, 1939-1945 Bernd Jürgen Fischer Edition illustrated Publisher C. Hurst & Co. Publishers, 1999 ISBN 1-85065-531-6, ISBN 978-1-85065-531-2 str. 128-29
  4. Miranda Vickers. The Albanians: A Modern History. New York: I.B. Tauris, 2000. str. 164.