Armia najemna Hesji-Kassel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hescy żołnierze w Ameryce
Pułk Fizylierów von Knyphausen w 1783 – oficer i szeregowiec
Pułk Muszkieterów von Donop w 1783 – oficer i szeregowiec

Od końca XVII wieku i przez cały XVIII wiek landgrafstwo Hesja-Kassel prowadziło prawdziwy handel żołnierzami polegający na wypożyczaniu za pieniądze innym krajom swoich oddziałów wojskowych. Niemieckie państewko posiadające ok. 300 000 mieszkańców utrzymywało stosunkowo dużą armię w sile 40 000 żołnierzy.

Osiemnastowieczne niemieckie armie najemne[edytuj | edytuj kod]

Chociaż w XVII i XVIII wieku często spotykaną praktyką wśród ówczesnych monarchów było wypożyczanie swych oddziałów wojskowych, to jednak szczególnie zasłynęli na tym polu landgrafowie Hesji-Kassel, którzy wyjątkowo często w zamian za pieniądze wypożyczali swoje kontyngenty wojskowe innym państwom.

Najbardziej znany jest fakt wypożyczenia znakomicie wyposażonych i wyszkolonych wojsk heskich przez landgrafa Fryderyka II swemu siostrzeńcowi, królowi Wielkiej Brytanii Jerzemu III, by pomogły przywrócić do posłuszeństwa amerykańskie kolonie podczas amerykańskiej wojny o niepodległość. Uzyskane z tego tytułu pokaźne środki finansowe Fryderyk użył do utrzymania swego dworu i prace budowlane w państwie. Dzięki handlowi żołnierzami był jednym z najbogatszych niemieckich książąt.

1687-1775[edytuj | edytuj kod]

W roku 1687 Karol I Heski pożyczył Wenecjanom tysiąc żołnierzy do walk przeciw Turcji. W 1702 roku Wielka Brytania i Holandia wypożyczyły łącznie 9.000 żołnierzy. W 1706 roku, 11 000 Hesów walczyło we Włoszech przeciw Francuzom. Z wszystkich państw zatrudniających armię najemną Wielka Brytania zawsze była najlepszym klientem.

W 1743 roku (wojna o sukcesję austriacką) Hesi walczyli po obydwu stronach frontu; w armii króla Wielkiej Brytanii Jerzego II i walczącego przeciw Brytyjczykom bawarskiego władcy Karola, który nosił tytuł cesarza Karola VII. W 1745 roku odmówili walki przeciw Jakobitom, ponieważ nie uzgodniono dostatecznie warunków wymiany jeńców.

Gdy w 1756 roku wybuchła wojna siedmioletnia landgraf Wilhelm VIII Heski poparł Prusy i Wielką Brytanię. Księstwo Hessen-Kassel stało się też polem bitwy i jej terytorium było kilkakrotnie okupowane przez Francję.

1775-1783[edytuj | edytuj kod]

W 1775 roku, gdy wybuchł zatarg Londynu z amerykańskimi kolonistami, Wielka Brytania wypożyczyła 16 992 heskich żołnierzy. Odpowiednia umowa została zawarta 15 stycznia 1776. Była dość korzystna dla Hesji-Kassel. Król brytyjski zawiązał oficjalny sojusz obronny z tym państwem, a Hesi zachowali własne dowództwo, generałów i komendę w języku niemieckim.

Kontrowersje w Niemczech[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie 1775/1776 roku proceder wywołał po raz pierwszy krytykę w całych Niemczech, tym bardziej, że żołnierzy do armii czasem po prostu brutalnie porywano. Pokusa stosowania takich drastycznych środków była duża, ponieważ użyczanie najemników było bardzo popłatne. Nie dotyczyło to jedynie armii Hesji-Kassel, choć była ona największa z wynajmowanych armii Europy, lecz min. również demokratycznej Szwajcarii.

Przeciw rekordowo wielkiemu przymusowemu werbunkowi najemników (dla Jerzego III) przez Hesję-Kassel, Księstwo Brunszwik-Lüneburg, Księstwo Ansbach i Księstwo Anhalt-Zerbst w okresie 1775-1777 wystąpiło wielu niemieckich pisarzy, takich jak: Johann Gottfried Seume, Johann Pezzl, Maximilian Klinger i Andreas Gearg Rebmann.

Przeprawa do Ameryki[edytuj | edytuj kod]

W lutym 1776 roku Fryderyk II Heski przeprowadził inspekcję pierwszej fali oddziałów mających zostać wysłanymi do Ameryki. Inspekcja miała miejsce w asyście wielkiego tłumu cywilów, co bardzo poprawiło morale żołnierzy. Podróż rozpoczęła się dopiero 29 lutego. Regiment, którym dowodził płk. Minnigerode i kilka innych pułków pomaszerowały w kierunku Bremy, gdzie armię obserwował tłum gapiów. Zaokrętowanie I heskiej dywizji odbyło się, po ostatnim przeglądzie oddziałów, w porcie Bremerlehe (dziś: Bremerhaven) w dniach od 15 do 23 kwietnia 1776.

Kwatery na statkach były bardzo zatłoczone. Żołnierze mieli materace, poduszki z wełnianą poszewką, drewniane łyżki i żelazne kubki. W niedziele żołnierze otrzymywali porcję groszku i boczku (2 kg na 6 ludzi), masło, ser i po 2 kg mięsa na osobę każdego dnia z wyj. niedzieli. Co szósty dzień żołnierze dostawali cztery małe kubki piwa i kubek rumu, wraz ze zwiększona racją chleba i sera.

27 kwietnia flota 44 statków z Hesami osiągnęła Portsmouth w Anglii, gdzie brytyjscy żołnierze urządzili heskim serdeczne powitanie.

28 kwietnia odprawiono nabożeństwo. Każdy żołnierz miał modlitewnik. Dnia 6 maja ogromna brytyjska flota 150 statków z 12.500 Hesami opuściła Portsmouth. Flocie towarzyszyły zbrojne fregaty. Podróż była niewygodna i długa.

17 sierpnia flota dotarła do Sandy Hook przy porcie Nowego Jorku. W podróży stracono tylko 12 ludzi, ale wielu cierpiało na szkorbut. Niemców przyjęto z entuzjazmem.

Hescy żołnierze w opinii Amerykanów i Anglików[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ 16.992 z wszystkich 30 067 żołnierzy pochodziło z Hesji-Kassel, brytyjscy generałowie nazywali wszystkie niemieckie oddziały pomocnicze Hesami („Hessians”).

W sumie landgraf Fryderyk II Heski wysłał do Ameryki w 1776 roku 4 bataliony grenadierów, 15 batalionów piechoty, 2 kompanie łowców (Jäger) i 3 kompanie wojsk artyleryjskich. Jego syn i następca, ówczesny hrabia Hanau Wilhelm i landgraf od 1785 roku, również wysłał w 1776 kilka kompanii. Żołnierze mieli zazwyczaj błękitne lub niebieskie mundury z wyjątkiem „łowców” (Jaeger), którzy mieli je zielone.

Hesi byli uzbrojeni zwykle w muszkiet gładkolufowy. Heska artyleria używała 3-funtowych dział. Regimenty liczyły początkowo po 500–600 ludzi. W dalszej fazie wojny tylko 300–400 ludzi.

Według opinii brytyjskiego porucznika o heskich żołnierzach z 23 marca 1778[1] żołnierze hescy byli bitni i świetnie wyszkoleni, lecz zbyt mało mobilni jak na warunki amerykańskie. Hesi byli doskonali w ataku na bagnety, które mieli przytwierdzone do muszkietów. Ich ataki wywoływały panikę wśród kolonistów z Armii Kontynentalnej.

W amerykańskiej historiografii zakorzeniły się opowieści o okrucieństwie Hesów, najprawdopodobniej rozpowszechniane przez kolonistów, którzy wymyślali je by przekonać niezdecydowanych o wzięciu broni do rąk[2].

Amerykanie próbowali wpłynąć na Hesów stosując odpowiednia propagandę. Próbowano namawiać ich by dezerterowali i dołączyli do dużej już wówczas niemieckiej społeczności w Ameryce. W tym celu zostawiano specjalne ulotki. Jedna z nich zawierała obietnicę 50 akrów (0,2 km²) ziemi dla każdego dezertera. W sierpniu 1777 pojawił się list satyryczny The Sale of the Hessians („Sprzedaż Hesów”), którego nieznany autor przekonywał, że dowódce heskiego cieszy bardziej śmierć niż życie jego żołnierzy. W 1874 John Bigelow przetłumaczył list z francuskiego na angielski i zasugerował, że jego autorem mógł być Benjamin Franklin.

Działania w Ameryce[edytuj | edytuj kod]

Bitwa pod Lexington i Concord pierwsza bitwa Amerykańskiej Wojny o Niepodległość rozegrała się 19 kwietnia 1775 roku, jeszcze bez udziału Hesów.

1776[edytuj | edytuj kod]

Tuż po wylądowaniu w Nowym Jorku Hesi musieli usunąć wszystkie srebrne ozdoby z mundurów, jak to uczynili wcześniej Brytyjczycy, by nie stanowić zbyt łatwego celu dla amerykańskich snajperów.

Dnia 22 sierpnia brytyjsko-heska armia została załadowana na statki, a 24 tego miesiąca o 10:00 22 tys. żołnierzy wylądowało na Long Island i podjęło marsz przez New Utrecht do Flatbush. W Bitwie pod Long Island (27 VIII) 10 000 Amerykanów zostało pobitych i cofnęło się ku Brooklyn Heights tracąc 1400 ludzi. Armia brytyjsko-heska straciła tylko 375.

15 września Brytyjczycy idąc z Long Island, przekroczyli East River i zniszczyli amerykańskie siły pod Kip’s Bay (obecna 34th Street). George Washington wycofał się na północno-zachodni Manhattan (dziś znajduje się tam Columbia University). Pewna grupa brytyjsko-heska szturmowała bez powodzenia wzgórza Harlemu (Bitwa na wzgórzach Harlemu).

12 października 1776 gen. William Howe nie zdołał przekroczyć mostu na cieśninie Long Island. 18 października (Bitwa pod Pell's Point) Howe próbował zaatakować pod Pelham (Nowy Jork). Amerykanie opóźniali jego marsz wycofując się w stronę White Plains. 27 października Brytyjczycy zaatakowali Fort Washington i doznali (zwłaszcza Hesi) ciężkich strat.

Bitwa pod White Plains (poniedziałek, 28 X 1776), (dziś hrabstwo Westchester) przyniosła zwycięstwo armii brytyjsko-heskiej. Szczególnie spisali się grenadierzy hescy na prawym skrzydle. Około godziny 18:00 armia Washingtona wpadła w panikę i zaczęła uciekać, trudny teren uniemożliwił zwycięską pogoń. Washington zbudował wiec nowe umocnienia. Heski kapitan Ewald z kompanii strzelców (Jäger) oceniał straty na 1.000 żołnierzy. Amerykanie mieli podobnie.

6 listopada III kolumna grenadierów heskich sformowała straż chroniącą armie przed wypadami amerykańskimi. 9/10 listopada Washington schronił swe wojska za rzeką Croton, a z częścią armii przekroczył też rzekę Hudson wchodząc do płn-zachodniego New Jersey. 12 listopada brytyjsko-heska armia wycofała się do Van Cortlandt Manor, 16/17 listopada 1776 podeszła pod Fort Washington. Po stracie ok. 450 ludzi Amerykanie w liczbie 2800 wojska poddali fort. W szturmie rozstrzygającym brał udział żołnierz Nicolaus Schilling [1]. W bitwie wyróżnił się heski dowódca Wilhelm von Knyphausen.

19 listopada hescy grenadierzy pomaszerowali do Phillipsburga nad rzeką Hudson (ich misja jest dziś niejasna). 20 listopada część armii brytyjsko-heskiej pod Lordem Cornwallis, przekroczyło Hudson (łodziami płaskodennymi) by zaatakować Fort Lee, który został porzucony przez przestraszonych obrońców.

Armia dalej maszerowała od Bergen Point to Tappan (21 XI), New Bridge i Hackensack (23 XI) i rozłożyła obóz wokół ostatniego. Podeszła do Second River (25 XI) (Passaic-Acquackanonck), następnie (26 XI) obozowała w Newark (New Jersey). 29 listopada minęła Newark i Elizabethtown. Korpus płk. Carla von Donopa (z heskimi grenadierami) zajął Rahway nocą 30 listopada.

W dniach 1-5 grudnia cała armia maszerowała wzdłuż rzeki Raritan do stanu New Brunswick. Dnia następnego hescy grenadierzy biwakowali wzdłuż drogi. 8 grudnia armia powędrowała do Trenton pułkownik von Donop (z heskimi grenadierami) znalazł się na prawo od miasta. Dnia następnego Donop i 300 Grenadierów dotarło do Burlington (5 godzin od Trenton nad rzeką Delaware, gdzie znajdował się prom do Filadelfii.

14 grudnia płk. Rall zajął Trenton. 26 grudnia 1776 Washington i jego armia przekroczyły rzekę Delaware zaskakując trzy regimenty heskie pod Trenton (New Jersey). Płk. Rall zginał w ataku, dowodząc trzema regimentami.

Do Kassel dotarła fałszywa wiadomość od wzięciu do niewoli 8.000 Hesów, co wywołało panikę w stolicy Hesji-Kassel. Tylko 800 miało uciec. W rzeczywistości pod Trenton wzięto tylko 900 jeńców). Heskie bataliony Von Minnigerode i Von Linsing i Jaegerzy byli wtedy w Bordentown.

1777[edytuj | edytuj kod]

2 stycznia 1777 płk. Donop z grenadierami i Jaegerami i lekką piechotą był w Maidenhead. Niedługo potem Lord Cornwallis przybył z całą armią. Wieczorem armia wyruszyła do Trenton. Batalion Von Minnigerode wraz z resztą rozbitego oddziału zajął pozycję na miejscowym wzgórzu widząc drogę z Allentown do Trenton. Washington stał za Assunpink w Trenton.

3 stycznia Brytyjczycy i Hesi dowiedzieli się o wymarszu Washingtona i po kanonadzie wyruszyły szybko do Princeton. Bitwa pod Princeton zakończyła się zwycięstwem Washingtona. Od 1 do 14 lutego Washington miał kwaterę główną w Morristown (New Jersey).

Okres 15 II-13 VI to potyczki wokół Bound Brook; w Princeton, Rahway, Westfield, Quibbletown, i Amboy. 13 kwietnia rozegrała sie Bitwa pod Bound Brook, zakończona zwycięstwem Hesów i Brytyjczyków.

13 czerwca Brytyjczycy i Hesi opuścili Nowy Brunszwik i powędrowały ku rzece Millstone (Milestone). Grenadierzy hescy (trzy bataliony) zajęły pozycję w Hillsborough.

14 czerwca Brytyjczycy i Hesi założyli na planie kwadratu obóz między Millstone i Middlebush. Washington wysyłał grupy by nękały tych którzy dopiero rozbijali namioty. 22 czerwca amerykański dowódca zajął Quibbletown i Samptown. 23 czerwca Brytyjczycy i Hesi wyruszyli ku Amboy 25 czerwca hescy grenadierzy zaatakowali amerykanów atakiem na bagnety i zadali im znaczne straty odzyskując trzy działa uprzednio stracone pod Trenton w grudniu 1776 poprzedniego roku.

26 czerwca 1777 20 ludzi zmarło z gorąca w marszu. Następnego dnia Brytyjczycy i Hesi wycofali się w dwóch kolumnach do Rahway, chronionego przez rzekę Rahway. 28 czerwca powrócili do Amboy. W nocy z 28 na 29 czerwca większość armii przekroczyła Prince’s Bay podążając ku Staten Island. 30 czerwca cała armia obozowała przy przeprawie promowej w Billop.

W dniach 4-9 lipca 1777 batalion von Minnigerode i pozostałe 3 bataliony grenadierów załadowały się na prom w Decker’s Ferry, Cole’s Ferry, Simonsen’s Ferry i Reisen’s Ferry na Staten Island. 5 i 6 lipca odbyła się zwycięska dla armii brytyjsko-heskiej Bitwa o Fort Ticonderoga (1777).

20 lipca 1777 260 statków z 15 000 wojska brytyjsko-heskiego pod gen. wyruszyło ze Staten Island w Nowym Jorku i wylądowało w Turkey Point przejściu rzeki Elk River.

19 sierpnia rozegrała się Bitwa o Paulus Hook (Prowincja New Jersey) – skuteczna amerykańska szarża kawalerii.

W okresie 17 września-8 października 1777 Brytyjczycy i Hesi przegrali serie starć znaną jako Bitwa pod Saratogą. John Burgoyne musiał kapitulować. Około 2000 Brytyjczyków i 1900 Niemców zostało zamkniętych w Albemarle Barracks – obozie jenieckim w Charlottesville (stan Virginia), gdzie przebywali do 1781, a następnie zostali przeniesieni do Lancaster (stan Pensylwania, gdzie spędzili jeszcze dwa lata do końca wojny w 1783.

1778-1781[edytuj | edytuj kod]

Pewna ilość Hesów brała udział w niemal każdej bitwie wojny z lat 1776-1783, lecz po 1777 roku byli używani głównie jako wojska garnizonowe.

Gdy w grudniu 1779 generał Henry Clinton (1738–1795) pożeglował z 8.500 ludźmi do Savannah, by dołączyć do Marca Prevosta, heski generał Wilhelm von Knyphausen (1716 – 1800) miał strzec miasta Nowy Jork. Nieco Hesów walczyło w kampanii południowej lat 1778–1780.

Po kapitulacji Yorktown (28 września-17 października 1781) do niewoli dostało się też wielu Hesów. W samej bitwie brały udział dwa heskie regimenty.

Niemieckie jednostki wojskowe w amerykańskiej wojnie o niepodległość[edytuj | edytuj kod]

Kraj wypożyczający żołnierzy Ilu wyjechało walczyć do Ameryki Ilu nie powróciło
Hesja-Kassel 16 992 6500
Hesja-Hanau 2422 981
Brunszwik-Lüneburg 5723 3015
Ansbach-Bayreuth 2553 1178
Anhalt-Zerbst 1152 168
Waldeck 1225 720

Księstwo Anhalt-Zerbst

  • „von Rauschenplatt” Pułk księżnej Anhaltu
  • von Nuppenau kompania strzelców (Jäger).

Księstwo Ansbach-Bayreuth

  • I Pułk Ansbach-Bayreuth (potem znany jako Pułk von Volt; 1 batalion Anspach)
  • II Pułk Ansbach-Bayreuth (potem znany jako Pułk Seybothen; 2 batalion Anspach)
  • Anspach Jäger
Herb książąt Brunszwiku i Lüneburga
Mapa Hesji-Kassel

Księstwo Brunszwik-Lüneburg

  • Pułk Dragonów Prinz Ludwig Ernst
  • Pułk Grenadierów Breymann
  • Pułk Lekkiej Piechoty von Barner
  • Pułk Muszkieterów Riedesel
  • Pułk Muszkieterów Specht
  • Pułk Prinz Friedrich
  • Pułk von Rhetz
  • kombinowany Pułk von Ehrenkrook
  • kombinowany Pułk von Barner

Hesja-Kassel

  • Chasseurs
  • kombinowany Pułk von Loos
  • Pułk Fizylierów von Ditfurth
  • Pułk Fizylierów Erbprinz (potem Pułk Muszkieterów Księcia Fryderyka (1783))
  • Pułk Fizylierów von Knyphausen
  • Pułk Fizylierów von Lossburg
  • Pułk Grenadierów von Rall (potem von Wolhwarth (1777); von Trümbach (1779); von d’Angelelli (1781))
    • 1 batalion grenadierów von Linsinge
    • 2 batalion grenadierów von Block (potem von Lengerke)
    • 3 batalion grenadierów von Minnigerode (potem von Lowenstein)
    • 4 batalion grenadierów von Koehler (potem von Graff; von Platte)
  • Pułk garnizonowy von Bünau
  • Pułk garnizonowy von Huyn (potem von Benning)
  • Pułk garnizonowy von Stein (potem von Seitz; von Porbeck)
  • Pułk garnizonowy von Wissenbach (potem von Knoblauch)
  • korpus strzelców (Jäger) Hesji-Kassel
  • Przyboczny Pułk Piechoty (potem Pułk Muszkieterów Erbprinz)
  • Pułk Muszkieterów von Donop
  • Pułk Muszkieterów von Trümbach (potem von Bose (1779))
  • Pułk Muszkieterów von Mirbach (potem Jung von Lossburg (1780))
  • Pułk Muszkieterów Prinz Carl
  • Pułk Muszkieterów von Wutgenau (potem Landgraf (1777); Przyboczny Pułk Piechoty (1783))
Herb Hanau

Hanau

  • kompania artylerii Pausch
  • korpus strzelców (Jäger) Creuzbourga
  • Freikorps Janecke’go
  • Pułk Erbprinz

Waldeck

  • 3 Pułk Waldeck

Powrót lub osiedlenie się w USA[edytuj | edytuj kod]

Razem w latach 1776-1782 zostało wysłanych 30 067 żołnierzy, z których 12 562 nie powróciło (7754 zginęło, a 4808 pozostało w Ameryce osiedlając się tam)[3].

17 313 powróciło do Niemiec. Około 5000 osiedliło się w USA i Kanadzie, zazwyczaj żeniąc się z kobietami nie-niemieckiego pochodzenia. Niektórzy nie mogli nawet wrócić do Niemiec, ponieważ w niektórych przypadkach niechętnie na to patrzyli ich macierzyści dowódcy. Niektórzy byli bowiem heskimi bandytami siłą wcielonymi do najemnej armii. Wielu zostało rzemieślnikami i farmerami. Liczba ich potomków dziś jest trudna do ustalenia[4].

W roku 1786 landgrafstwo Hesja-Kassel otrzymało od Wielkiej Brytanii 471 000 funtów tytułem odszkodowania za utraconych żołnierzy.

1798 – Irlandia[edytuj | edytuj kod]

Wielu heskich najemników posłużyło rządowi brytyjskiemu do zdławienia powstania w Irlandii w roku 1798, które zorganizowała organizacja United Irishmen. Hesi wylądowali w porcie Cork. Brali udział w bitwach pod Vinegar Hill i Foulksmills, dopuszczając się brutalnych działań wobec ludności Wexford w roku 1798.

Hescy najemnicy w amerykańskiej popkulturze[edytuj | edytuj kod]

  • W opowiadaniu z 1819 roku Washingtona Irvinga Legenda o Sennej Kotlinie (oryg. The Legend of Sleepy Hollow) występuje „bezgłowy jeździec” zwany też „The Galloping Hessian” („Galopujący Hes”).
  • W 1909 reżyser David Llewelyn Wark Griffith nakręcił film: The Hessian Renegades. Hesi są tam przedstawieni jako groźni brutale, którzy próbują złapać amerykańskiego żołnierza usiłującego dostarczyć ważny meldunek.
  • W animacji Bunker Hill Bunny (królik Bugs) z 1950 występuje Sam Von Schmamm the Hessian.
  • W grze komputerowej z 2006 roku Age of Empires III: The War Chiefs wiele scenariuszy polega na walce Armii Kontynentalnej z Hesami.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

w języku angielskim[edytuj | edytuj kod]

  • Lowell, E.J., The Hessians and the other german auxillaries of Great Britain in the Revolutionary War, Harper and Brothers Publishers, New York 1884. [2]
  • Edmund G. Maul, My Cousin Nicolaus Schilling, A Hessian Grenadier in the American War Of Independence 1776-1783, 1997.
  • The Hessians, Mercenaries from Hessen-Kassel in the American Revolution, by Rodney Atwood, Cambridge University Press, 1980
  • Defeat, Disaster, and Dedication by Bruce Burgoyne, Heritage Books, 1997
  • Diaries of a Hessian Chaplain and the Chaplain’s Assistant, translated by Bruce Burgoyne, Johannes Schwalm Historical Association, 1990
  • Diaries of Two Ansbach Jaegers, translated by Bruce Burgoyne, Heritage Books, 1997
  • Diary of Lieutenant von Bardeleben and other von Donop Regiment Documents, translated by Bruce Burgoyne, Heritage Books, 1998
  • Eighteenth Century America: A Hessian Report on the People, the Land, the War as Noted in the Diary of Chaplain Philipp Waldeck (1776-1780), translated by Bruce Burgoyne, 1995
  • Enemy Views: The AMerican Revolutionary War as Recorded by the Hessian Participants, translated by Bruce Burgoyne, Heritage Books, 1997
  • Georg Pausch’s Journal and Reports of the Campaign in America, translated by Bruce Burgoyne, Heritage Books, 1996
  • Hessian Diary of the American Revolution, translated by Bruce Burgoyne, University of Oklahoma Press, 1990
  • Hessian Officer’s Diary of the American Revolution, translated by Bruce Burgoyne, Heritage Books, 1994
  • Hesse-Cassel Mirbach Regiment in the American Revolution, translated by Bruce Burgoyne, Heritage Books, 1998
  • Waldeck Soldiers of the American Revolutionary War, compiled by Bruce Burgoyne, Heritage Books, 1991
  • The American Revolution, Garrison Life in French Canada and New York: Journal of an Officer in the Prinz Friedrich Regiment, 1776-1783, translated by Helga Doblin, Greenwood Press, 1993
  • Eyewitness Account of the American Revolution and New England Life: The Journal of J.F. Wasmus, German Company Surgeon, 1776-1783, translated by Helga Doblin, Greenwood Press, 1990
  • The Specht Journal: A Military Journal of the Burgoyne Campaign, translated by Helga Doblin, Greenwood Press, 1995
  • German Allied Troops in the North American War of Independence, 1776-1783, by Max von Eelking, Heritage Books, 1987
  • Diary of the American War, by Johann Ewald, translated by Joseph Tustin, Yale University Press, 1979
  • Treatise on Partisan Warfare, by Johann Ewald, translated by Robert Selig and David Curtis Skaggs, Greenwood Press, 1991
  • The Hessian Mercenary State: Ideas, Institutions, and Reform under Frederick II 1760-1785, by Charles Ingrao, Cambridge University Press, 1987
  • The Hessian View of America: 1776-1783, by Ernst Kipping, Philip Freneau Press, 1971
  • Journal of Johann Karl Philip von Krafft, 1776-1784, translated by Thomas Edsall, NY Historical Society, 1882
  • The Hessians and the Other German Auxiliaries of Great Britian in the Revolutionary War, by Edward J. Lowell, Corner House Books, 1970
  • Das Militar der Landgrafschaft Hessen-Kassel zwischen 1783 und 1789, by Georg Ortenburg, Herausgegeben im Auftrag der Deutschen Gesellschaft fur Heereskunde e.V., 1999
  • Letters from America 1776-1779: Being Letters of Brunswick, Hessian and Waldeck Officers with the British Armies During the Revolution, translated by Ray Pettengill, Kennikat Press, 1964
  • Brunswick Troops in North America 1776-1783; Index of all Soldiers who Remained in North America, by Claus Reuter, Heritage Books, 1999
  • Indentured to Liberty: Peasant Life and the Hessian Military State, 1688-1815, by Peter K. Taylor, Cornell University Press, 1994
  • German Allied Troops in the American Revolution: J.R. Rosengarten’s survey of German Archives and Sources, Edited by Don Heinrich Tolzmann, Heritage Books, 1993
  • The Baroness and the General, by Louise Hall Tharp, Little, Brown and Company, 1962
  • Revolution in America: Confidential Letters and Journals 1776-1783 of Adjutant General Major Baurmeister of the Hessian Forces, translated by Bernhard Uhlendorf, Rutgers University Press, 1957

w języku niemieckim[edytuj | edytuj kod]

  • F. Kapp, Der Soldatenhandel deutscher Fürsten nach Amerika, Berlin 1874.
  • Franz, Eckart G. u. Fröhlich, Otto (Hrsg.): Hessische Truppen im amerikanischen Unabhängigskeitskrieg (HETRINA), Index nach Familiennamen. 2. Auflage. Archivschule Marburg, Marburg 1984 (Band I) (Grenadierbataillone v. Linsingen, Block/v. Lengerke, v. Minnigerode/v. Löwenstein, Köhler/Graf/Platte und Garnison-Regiment v. Huyn/v. Benning/v. Normann)
  • Auerbach, Inge u. Fröhlich, Otto (Hrsg.): Hessische Truppen im amerikanischen Unabhängigskeitskrieg (HETRINA), Index nach Familiennamen. 2. Auflage. Archivschule Marburg, Marburg 1987 (Band II) (Regimenter Prinz Carl, v. Ditfurth, v. Donop/v. Knyphausen, v. Loßberg/Alt v. Loßberg, v. Mirbach/Jung v. Loßberg, v. Trümbach/v. Bose)
  • Auerbach, Inge u. Fröhlich, Otto (Hrsg.): Hessische Truppen im amerikanischen Unabhängigskeitskrieg (HETRINA), Index nach Familiennamen. Archivschule Marburg, Marburg 1976 (Band III) (Regimenter Leib-Infanterie-Regiment/Erbprinz, Landgraf/Leib-Infanterie-Regiment, Erbprinz/Prinz Friedrich, v. Knyphausen/v. Donop, Rall/v. Wöllwarth/v. Trümbach/v. Angelelly, v. Wissenbach/v. Knoblauch)
  • Auerbach, Inge u. Fröhlich, Otto (Hrsg.): Hessische Truppen im amerikanischen Unabhängigskeitskrieg (HETRINA), Index nach Familiennamen. Archivschule Marburg, Marburg 1976 (Band IV) (Garnison-Regiment v. Bünau, Garnison-Regiment v. Stein/v. Seitz/v. Porbeck, Feldjäger-Korps, Artillerie-Korps und Nachträge)
  • Auerbach, Inge u. Fröhlich, Otto (Hrsg.): Waldecker Truppen im amerikanischen Unabhängigskeitskrieg (HETRINA), Index nach Familiennamen. Archivschule Marburg, Marburg 1976 (Band V) (Waldecker Truppen)
  • Auerbach, Inge u. Fröhlich, Otto (Hrsg.): Hessische Truppen im amerikanischen Unabhängigskeitskrieg (HETRINA), Index nach Familiennamen. Archivschule Marburg, Marburg 1987 (Band VI) ISBN 3-923833-14-8 (Hanauische Regimenter)
  • Edward J. Lowell: Die Hessen und die andern deutschen Hülfstruppen im Kriege Gross-Britanniens gegen Amerika 1776-1783; nach dem Englischen von Edward J. Lowell mit Autorisation des Verfassers hrsg. von O.C. Freiherrn von Verschuer. Braunschweig, R. Sattler, 1901.
  • Johann Conrad Döhla: Tagebuch eines Bayreuther Soldaten des Johann Conrad Döhla aus dem Nordamerikanischen Freiheitskrieg von 1777-1783 mit einem Vorwort von W. Frh. von Waldenfels. Bayreuth: Ellwanger, 1913 (Aus: Archiv für Geschichte u. Altertumskunde v. Oberfranken. 1912 u. 1913. (Bd. 25, H. 1. 2))