Arsenopiryt
| Arsenopiryt | |||
|
|||
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |||
| Inne nazwy | mispikiel | ||
| Skład chemiczny | FeAsS (siarczek żelaza i arsenu), zwykle zawiera domieszki złota[1] | ||
| Twardość w skali Mohsa | 5,5–6 | ||
| Łupliwość | wyraźna | ||
| Układ krystalograficzny | układ jednoskośny | ||
| Gęstość minerału | 6–6,2 g/cm³ | ||
| Właściwości optyczne | |||
| Barwa | szarobiała[1] | ||
| Rysa | szaroczarna | ||
| Połysk | metaliczny | ||
Arsenopiryt – minerał z gromady siarkosoli; jego głównym składnikiem siarczek żelazowo-arsenowy. Minerał pospolity i szeroko rozpowszechniony.
Nazwa pochodzi od składu chemicznego (E.F. Glocker, 1847).
Spis treści |
[edytuj] Właściwości
Tworzy kryształy długosłupkowe lub krótkosłupkowe, igiełkowe, listewkowe kryształy mają na ścianach charakterystyczne prążkowanie. Wykształca zbliźniaczenia – bliźniaki krzyżowe. Występuje w skupieniach zbitych, ziarnistych, skorupowych, włóknistych, promienistych, rozetowych. Jest kruchy, nieprzezroczysty. Zawiera domieszki: kobaltu – arsenopiryt kobaltowy (glaukodot), złota – niklu, bizmutu.
Uderzenie w minerał młotkiem powoduje powstawanie iskier, przy czym wydziela się charakterystyczny czosnkowy zapach arszeniku. Podczas podgrzewania na ściankach próbówki osadza się czerwonawożółty siarczek arsenu. Pod wpływem wzrostu temperatury minerał przybiera szaroczarną barwę żelaza.
Istnieje wiele odmian tego minerału zawierających inne metale np. danait, w którym część atomów żelaza zastąpiły atomy kobaltu.
[edytuj] Występowanie
Produkt procesów hydrotermalnych wysokich i średnich temperatur. Występuje w utworach hydrotermalnych (w żyłach i gniazdach kruszcowych i kwarcowych. Arsenopiryt pojawia się w pegmatytach, skałach metamorficznych np. gnejsach. Często tworzy impregnacje w serpentynitach i amfibolitach. Współwystępuje z lelingitem, pirytem, chalkopirytem.
Główne złoża: USA – New Hampshire, Wielka Brytania, Niemcy – (Saksonia, G.Harz, w okolicach Miśni), Szwecja – (Boliden – największe na świecie złoże).
W Polsce występuje m.in. w Złotym Stoku na Dolnym Śląsku eksploatowany od średniowiecza do lat 50. XX w. Także w Kowarach i Przecznicy – kobaltonośny (glaukodot).
[edytuj] Zastosowanie
- Najważniejsza ruda arsenu – 46% As,
- surowiec do otrzymywania złota i kobaltu,
- używany jest do produkcji środków ochrony roślin,
- preparatów medycznych,
- utwardzaniu stopu drukarskiego,
- interesuje kolekcjonerów.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004. ISBN 83-71-83-240-0.
[edytuj] Bibliografia
- Leksykon Przyrodniczy – Minerały i kamienie szlachetne –„Horyzont” 2002
- Atlas mineralogii – G.G. Gormaz, J.J. Casanovas – „Wiedza i życie” 1992
- R. Hochleitner – Minerały i kryształy – „Muza S.A.” 1994
- W. Heflik, L. Natkaniec – Nowak – Minerały Polski – Wyd. „Antykwa” 1998
