Tlenek arsenu(III)

Tlenek arsenu(III)
Nazewnictwo
Nomenklatura systematyczna (IUPAC) tlenek arsenu(III) lub heksatlenek tetraarsenu
Inne nazwy i oznaczenia trójtlenek arsenu, tritlenek arsenu, arszenik
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	As4O6
Inne wzory	As2O3 (wzór empiryczny)
Masa molowa	197,84 g/mol
Wygląd	biała substancja drobnokrystaliczna
Identyfikacja
Numer CAS	1327-53-3
PubChem	518740
DrugBank	DB01169
Właściwości Gęstość i stan skupienia 3,86 g/cm³; ciało stałe Rozpuszczalność w wodzie 1,7 g/100 cm3 Temperatura topnienia 274 °C Temperatura wrzenia 460 °C Kwasowość (pKa) 9,2
Budowa Moment dipolowy 0 D
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Zagrożenia (UE) Silnie toksyczny (T+) Groźny dla środowiska (N) Zwroty R R45, R28, R34, R50/53 Zwroty S S53, S45, S60, S61 NFPA 704 0 3 2
Podobne związki
Podobne związki	tlenek arsenu(V), tlenek fosforu(III), tlenek azotu(III)
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC	L 01 XX 27
Farmakokinetyka Okres półtrwania 92 godziny Wydalanie z moczem (60%)
Uwagi terapeutyczne Drogi podawania dożylnie

arsenolit (sześcienny)

klaudetyt I (jednoskośny)

klaudetyt II (jednoskośny)

Tlenek arsenu(III) (As₂O₃, dawniej: trójtlenek arsenu, popularnie: arszenik) – nieorganiczny związek chemiczny, tlenek arsenu na III stopniu utlenienia.

W temperaturze pokojowej jest to biała substancja drobnokrystaliczna. Ogrzewany sublimuje w temperaturze 315 °C pod normalnym ciśnieniem. Trójtlenek arsenu jest słabo rozpuszczalny w wodzie i rozpuszczalny w kwasie solnym, z którym tworzy chlorek arsenu.

Związek ten nie ma wyczuwalnego zapachu. Jest silnie trujący – LD50 arszeniku wynosi 20–35 mg/kg masy ciała (dla gryzoni), dla człowieka 1–5 mg/kg masy ciała.

Rocznie produkuje się na świecie 50 000 ton tlenku arsenu(III).

Występowanie i formy

W naturze występuje pod postacią minerałów: arsenolitu i klaudetytu. Biorąc pod uwagę budowę As₂O₃ rozróżnia się natomiast 4 odmiany polimorficzne: regularny arsenolit zbudowany z klatek As₄O₆ tworzących molekularny kryształ, dwie odmiany jednoskośne – klaudetyt I i klaudetyt II o budowie warstwowej oraz amorficzny, szklisty tlenek arsenu(III) otrzymywany przez powolne schładzanie powyżej 250 °C pod ciśnieniem normalnym.

Trójtlenek arsenu jest otrzymywany przez prażenie rud arsenu przy dostępie powietrza.

2 As₂S₃ + 9 O₂ → 2 As₂O₃ + 6 SO₂

Zastosowanie

• do wytwarzania arseninów i arsenianów
• do wyrobu szkła (o zielonym zabarwieniu)
• do wyrobu emalii i farb (tzw. zieleń arszenikowa)
• do konserwacji skór i drewna
• jako trucizna na gryzonie
• w stomatologii do niszczenia miazgi zębowej.

Arszenik nie jest już obecnie (przynajmniej w Polsce, USA i krajach UE) stosowany do wyrobu szkła, farb, do konserwacji skór i drewna, a także w stomatologii, ze względu na jego toksyczność i działanie rakotwórcze. Produkcja farb opartych na arszeniku została zakazana w Polsce już w 1956 roku.

W starożytności i średniowieczu używany był przez kobiety jako bielidło.

Znaczenie w medycynie

Tlenek arsenu był wykorzysywany jako składnik w różnych obecnie już zdyskredytowanych środkach leczniczych, jak np. w roztworze Fowlera. Tlenek arsenu wydaje się być obiecującym środkiem w leczeniu chorób autoimmunologicznych (w oparciu o badanie na myszach). Jest lekiem dopuszczonym do leczenia ostrej białaczki promielocytowej.

Toksyczność

Tlenek arsenu(III) jest łatwo wchłaniany przez układ pokarmowy. Toksyczne skutki występują również w wyniku wdychania lub po kontakcie ze skórą. Eliminacja związku zachodzi na początku szybko, na drodze metylacji do kwasu kakodylowego, który jest wydalany z moczem, ale pewna część związku (30-40% w przypadku wielokrotnej ekspozycji) jest wbudowywana do kości, mięśni, skóry, włosów i paznokci (wszystkich tkanek bogatych w keratynę) i podlega eliminacji w ciągu tygodni lub miesięcy.

Przypisy

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.