Artur Bartels

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Artur Bartels
Artur Bartels
Imiona i nazwisko Bartels lub Barthels
Data i miejsce urodzenia 13 października[1] 1818
Wilno
Data i miejsce śmierci 23 grudnia 1885
Kraków
Narodowość polska
Język polski
Gatunki Poezja Publicystyka łowiecka

Artur Bartels (także w formie: Barthels) urodzony w 13 października[1] 1818 w Wilnie, zmarły 23 grudnia 1885 w Krakowie[2] – polski satyryk, pieśniarz, rysownik.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Ludwika Bartelsa i Konstancji Zabłockiej[1], a spokrewniony miał być z ks. Leonem Radziwiłłem[3]. Wykształcenie zdobywał w Petersburgu i Paryżu[2]. Mieszkał w Rydze i Petersburgu[4]. Następnie gospodarował jako ziemianin na roli na Polesiu. W tym też czasie pisał utwory satyryczne: wiersze i piosenki (zwykle własny tekst łączył z muzyką zapożyczoną od innych, natomiast obdarzony pięknym głosem często sam je po mistrzowsku śpiewał akompaniując sobie na fortepianie)[5]. Improwizował też własne utwory na fortepian[4]. Rysował, głównie karykatury i malował sceny myśliwskie na desce. Zyskał na popularności po przeniesieniu się do Warszawy, a około 1875 r. do Krakowa. W Krakowie też parał się dziennikarstwem, m.in. pisując w latach 1878-1880 artykuły do pisma „Łowiec”, tam też zamieszczono poemat „Tydzień poleski”. Za żonę pojął Kazimierę Wańkowicz h. Lis, córkę Karola i Rozalii[1]. Zmarł w Krakowie 23 grudnia 1885. Dzieci albo nie pozostawił, albo brak o nich informacji[5].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Poezje[edytuj | edytuj kod]

  • „Piosenki i satyry”, Kraków, nakładem K. Bartoszewicza, druk A. Koziańskiego; zeszyt 1 – 1888; zeszyt 2 – 1890; (Oba wydania pośmiertne i zawierające tylko teksty, bez nut. Dopiero następne wydania z nutami. Za najlepsze uchodziły: „Ciocia Salusia”, „Pana Marjanna”, „Departament niższej Sekwany”.)[6][5];
  • „Goście”, (farsa)[5];
  • „Popas w Miłosnej”, (farsa)[5];
  • „Tydzień poleski, ustęp z życia myśliwskiego na Litwie.”, (poemat), Kraków, nakładem autora, druk A. Koziańskiego, 1883[6][5].

Niewydana spuścizna rękopiśmienna po części pozostaje w posiadaniu rodziny jego żony – Wańkowiczów; po części zaginęła[5].

Rysunki[edytuj | edytuj kod]

  • „Album wileński”, (zawierający seri Kraków, nakładem K. Bartoszewicza, druk A. Koziańskiego, rysunków: „Łapigrosze”, „Pan Atanazy Skorupka”, „Pan Eugenjusz”), K. Wilczyński, 1858.[5]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 M.J. Minakowski w Genealogia potomków Sejmu Wielkiego, biogram Artura Bartelsa.
  2. 2,0 2,1 „Polski Słownik Bibliograficzny”, Polska Akademia Nauk, Gebethner i Wolff, Kraków, 1933, tom 1, str. 310.
  3. Stanisław „Cat” Mackiewicz „Dom Radziwiłłów”, wyd. Czytelnik, 1990, str. 199.
  4. 4,0 4,1 Stanisław „Cat” Mackiewicz „Dom Radziwiłłów”, wyd. Czytelnik, 1990, str. 198.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 „Polski Słownik Bibliograficzny”, Polska Akademia Nauk, Gebethner i Wolff, Kraków, 1933, tom 1, str. 311.
  6. 6,0 6,1 Karol Estreicher „Bibliografia Polska XIX stulecia. Lata 1881-1900”, Spółka Księgarzy Polskich, Kraków, tom I (A-F), 1906, str. 76.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • „Polski Słownik Bibliograficzny”, Polska Akademia Nauk, Gebethner i Wolff, Kraków, 1933, tom 1, str. 310-311.
  • Karol Estreicher „Bibliografia Polska XIX stulecia. Lata 1881-1900”, Spółka Księgarzy Polskich, Kraków, tom I (A-F), 1906, str. 76.
  • Stanisław „Cat” Mackiewicz „Dom Radziwiłłów”, wyd. Czytelnik, 1990, str. 198-200.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]