Arumuni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa terenów zamieszkiwanych przez ludy rumuńskie. Na czerwono zaznaczeni Arumuni, na zielono Dakorumuni, na pomarańczowo Meglenorumuni, na jasnożółto Istrorumuni.

Arumuni (t. Aromuni) – zbiorcza nazwa obejmująca różne romańskojęzyczne grupy etniczne zamieszkujące Bałkany[1]. Liczebność grupy to około 200 tys. osób[2].

Państwa zamieszkałe przez Arumunian[edytuj | edytuj kod]

Współcześnie Arumuni mieszkają w rozproszeniu w górskich regionach północnej i środkowej Grecji i południowo-wschodniej Albanii, Rumunii, południowej Macedonii[1], również w Bułgarii i Serbii[2]. W ciągu wieków ulegli asymilacji, która postępuje nadal, szczególnie w Grecji, gdzie nie mają statusu mniejszości narodowej i oficjalnie nazywani są „Grekami romanofońskimi”[potrzebne źródło], lecz także Wołochami[2].

Determinanty arumuńskości[edytuj | edytuj kod]

W klasycznym ujęciu wyznacznikami arumuńskości były posługiwanie się dialektami wschodnioromańskimi (obecnie określanymi jako język arumuński), utrzymywanie się z pasterstwa transhumancyjnego i wyznawanie prawosławia.

Arumuni a Wołosi[edytuj | edytuj kod]

Kwestią kontrowersyjną jest relacja desygnatu „Arumuni” do „Wołosi”. Jak się wydaje, Arumuni są częścią etnosu wołoskiego zamieszkującą południową Macedonię i Epir. Pojęcie Arumuni jest więc węższe, niż Wołosi.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Uważa się, iż Arumuni są zromanizowanymi potomkami ludów zamieszkujących Półwysep Bałkański przed podbojem rzymskim, m.in. Daków i Traków. W średniowieczu począwszy od (XIIXIII wiek) grupy Arumunów opuszczały Półwysep Bałkański i osiedlały się na północ od Dunaju, m.in. w Polsce, gdzie znane były jako Wołosi. Wobec wojen i prześladowań w XVIII wieku i na początku XIX wieku elity Arumunów osiedlały się masowo w miastach monarchii habsburskiej – w Budapeszcie, Belgradzie, Klużu. Arumuńscy emigranci osiedli na terenie Mołdawii i Siedmiogrodu byli główną siłą tzw. rumuńskiego odrodzenia narodowego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Aromuni. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2015-05-11].
  2. 2,0 2,1 2,2 The Vlachs (ang.). greekhelsinki.gr, maj 1994. [dostęp 2015-05-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • A.J.B. Wace, M.S. Thompson, The nomads of the Balkans an account of life and customs among the Vlachs of Northern Pindus, Londyn 1914

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]