Arvīds Pelše

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Arvīds Pelše
Data i miejsce urodzenia 7 lutego 1899
Mazais
Data i miejsce śmierci 29 maja 1983
Moskwa
Łotewska Socjalistyczna Republika Radziecka I sekretarz Komunistycznej Partii Łotwy
Okres urzędowania od 1959
do 1966
Poprzednik Jānis Kalnbērziņš
Następca Augusts Voss

Arvīds Pelše, ros. Арвид Янович Пельше (ur. 7 lutego 1899 w Mazais koło Bauski, zm. 29 maja 1983 w Moskwie) – łotewski i radziecki komunista, politruk, I sekretarz Komunistycznej Partii Łotwy (1959-66), członek politbiura KPZR (1966-83).

Urodził się w rodzinie chłopskiej. W młodości pracował jako robotnik w Rydze, gdzie przyłączył się do lokalnej sekcji bolszewików. W 1916 roku poznał w Szwajcarii Lenina. Podczas I wojny światowej pracował w Rydze, Witebsku, Charkowie, Piotrogrodzie i Archangielsku.

W 1917 roku został członkiem piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych, Żołnierskich i Chłopskich. W 1918 roku podjął pracę z Czeka. W tym samym roku został wysłany przez Lenina na Łotwę w celu przygotowania rewolucyjnego terroru w republice, dołączył się do lokalnej armii czerwonej, pracował również w ministerstwie budownictwa Łotewskiej SRR. Po klęsce łotewskich komunistów powrócił do RFSRR.

W latach 1919-29 sprawował funkcję politruka i lektora w armii czerwonej. W 1931 roku ukończył Instytut Czerwonej Profesury w Moskwie - przyznano mu tytuł magistra historii. Od 1929 do 1932 roku pracował jako nauczyciel historii WKP(b) w Instytucie Historii Partii przy Centralnej Szkole NKWD.

W 1933 roku powołano go na wicekomisarza ds. sowchozów. Od 1937 roku przez trzy lata uczył historii w moskiewskim Wyższym Instytucie Oświaty.

Po włączeniu Łotwy w skład ZSRR w 1940 roku powrócił do kraju, gdzie objął stanowisko sekretarza KC KPŁ ds. propagandy i agitacji. W 1941 roku uciekł do Moskwy, gdzie wraz z innymi komunistami łotewskimi pracował nad programem dla radzieckiej Łotwy po zwycięstwie nad Niemcami.

W 1959 roku kierował czystką w strukturach Komunistycznej Partii Łotwy, usuwając z niej elementy nacjonalistyczne. 25 listopada 1959 roku zastąpił Jānisa Kalnbērziņša w roli I sekretarza KPŁ. Dał się poznać Łotyszom jako gorliwy wykonawca poleceń Moskwy i przeciwnik łotewskich aspiracji narodowych.

W 1961 roku Pelše awansował na członka KC KPZR. W latach 1961-67 kierował tzw. komisją Pelšego, która badała sprawę śmierci Siergieja Kirowa.

15 kwietnia 1966 roku przestał być I sekretarzem KPŁ, jednak na XXIII Kongresie KPZR wybrano go członkiem Politbiura - sprawował tę funkcję do śmierci w 1983 roku jako jeden z nielicznych przedstawicieli narodowości niesłowiańskich. Odpowiadał też m.in. za dyscyplinę partyjną jako szef Komitetu Kontroli KPZR.

W ciągu swego życia był wielokrotnie nagradzany (m.in. tytułem Bohatera Pracy Socjalistycznej, Orderem Lenina i Rewolucji Październikowej). Po śmierci w 1983 roku jego imię otrzymał Ryski Uniwersytet Techniczny.

Jego żoną była siostra żony Michaiła Susłowa.