Arvo Pärt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Arvo Pärt

Arvo Pärt (ur. 11 września 1935 w Paide) – estoński kompozytor muzyki chóralnej i instrumentalnej.

Studiował w konserwatorium w Tallinnie pod kierunkiem Heino Ellera.

Początkowo komponował w stylu neoklasycystycznym, następnie eksperymentował z awangardą.

Po okresie przerwy stworzył oryginalny styl "tintinnabuli" (łac. dzwonek), którego nazwa pochodzi od podobieństwa muzyki do grających dzwonków. To podejście kompozytor tłumaczy następująco: Odkryłem, że wystarczy mi, gdy pięknie zagrana jest pojedyncza nuta. Ona sama, albo cichy rytm, albo moment ciszy - przynoszą mi wytchnienie[1].

Twórczość Arvo Pärta nie reprezentuje (jak niektórzy uważają błędnie) nurtu zwanego minimalizmem. Nawiązuje natomiast do hezychii (z gr. uciszenie), praktyk medytacyjno-ascetycznych mnichów ze Świętej Góry Atos. Twórczość ta oparta jest na redukcjonizmie mającym na celu stworzenie atmosfery kontemplacji właściwej dla tekstów, którymi kompozytor się posługuje, czyli najczęściej należącymi do religii i liturgii rzymsko-katolickiej. Jak sam kompozytor mówi, muzyka ta ma więcej wspólnego z wielowiekową tradycją chorału gregoriańskiego i polifonii renesansowej, niż z twórczością minimalistów amerykańskich, takich jak Steve Reich. Jednocześnie w warstwie estetycznej bliska jest założeniom koncepcji minimalistycznych, obecnych w nurcie XX-wiecznego nurtu "minimalizmu duchowego" (Sofia Gubajdulina, John Tavener, Henryk Mikołaj Górecki), także pojawiających się w twórczości kompozytorów amerykańskich (Morton Feldman). Najprostsze formy muzyczne i skromne instrumentarium tworzą muzykę pełną pokory, a zarazem czystą i szlachetną. Dzieło Estończyka przeniknięte jest na wskroś subtelną metafizyką, stając się źródłem doznań mistycznych.

Arvo Pärt, Nora Pärt (2012)

Laureat m.in. Wielkiej Nagrody Kulturalnej Stowarzyszenia Estońskiego w Sztokholmie (1983) oraz Nagrody im. Herdera przyznawanej przez Uniwersytet Wiedeński (2000).

W roku 2009 wydana została płyta "In Principio", zawierająca kompozycje napisane w latach 1989-2005. Jedna z nich, Cecilia, Vergine Romana, została pierwszy raz zaprezentowana w Turynie z okazji igrzysk olimpijskich w 2006 roku.

Najnowszym wydawnictwem Pärta jest album "Adam's Lament" (ECM, 2012).

Wybrane kompozycje[edytuj | edytuj kod]

  • Nekrolog
  • Perpetuum mobile na orkiestrę (1963)
  • Fratres (1976, wiele wersji)
  • Fūr Alina (1976)
  • Cantus in memoriam Benjamin Britten (1977)
  • Te Deum
  • Collage ūber B-A-C-H
  • Miserere
  • Missa syllabica (1977)
  • De profundis (Psalm 129./130.)
  • Pasja wg św. Jana (oryg. Passio Domini Nostri Jesu Christi Secundum Joannem) (1982)
  • An den Wassern
  • Nunc dimittis
  • Salve Regina
  • Trivium
  • Dopolo la vittoria
  • Stabat Mater
  • Magnificat na chór
  • Cantate Domino canticum novum (Psalm 95.)
  • Orient Occident
  • Festina lente
  • Litany (1994)
  • Błogosławieni (The Beatitudes)
  • Arbos
  • Tabula Rasa
  • Msza berlińska (Berliner Messe)
  • I Am the True Vine
  • Kanon Pokajanen
  • Spiegel im Spiegel
  • Bogoroditse Djevo
  • Solfeggio
  • Berliner Messe
  • Da Pacem
  • Lamentate

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg

Nagrania[edytuj | edytuj kod]

Przypisy