Aryman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Aryman lub Ahriman (od staroirańskiego, awestyjskiego Angra Mainju, Angra Mainyu – zły duch, średnioperskie: Ahriman) – bóg ciemności, demonów, otchłani, uosobienie zła, kłamstwa, zniszczenia, pan ciemności i podziemnego świata w mazdaizmie i zoroastryzmie

Jego przeciwieństwem i antagonistą jest Ahura Mazda (Ormuzd). Pod koniec świata ma przez niego zostać pokonany.

Opowieść o Ormuzdzie i Arymanie[edytuj | edytuj kod]

Na początku były dwa duchy: Ormuzd (Ahura Mazda) i Aryman (Angra Mainyu). Ormuzd przebywał w górze, w nieskończonym blasku. Aryman w dole, w mroku nieprzeniknionym. Wszystko co dobre – mądrość, prawość, jasność, piękno – zawarte było w Ormuzdzie, wszystko co złe w Arymanie. I tak było od nieskończoności.

Aż wydarzyło się, że promień blasku przeniknął mrok i Aryman poznał, że nie jest sam, że jest jeszcze coś innego. Przyciągnięty blaskiem podążył w górę i chciał ową jasność pochwycić. Ormuzd jednak przemądry rzucił w niego słowem modlitwy, które odebrało siły władcy ciemności, tak że spadł w przepaść i przebywał tam przez trzy tysiące lat.

Aryman w antropozofii[edytuj | edytuj kod]

Antropozofia uznaje Arymana za niebezpiecznego demona, który wiąże człowieka jednostronnie z materią. Aryman jest uosobieniem krystalizujących, petryfikujących i materializujących sił i jako taki stanowi biegunowe przeciwieństwo Lucyfera.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Postać Arymana została wykorzystana w grach Prince of Persia oraz Blade of Darkness.
  • Postać Ahrimana została wykorzystana w dwóch tomach (Fatalny dzień oraz Książę Czarnych Sal) serii Sagi o Ludziach Lodu.
  • Postać Arymana wystąpiła w książce Kosmiczne marionetki autorstwa Philipa K. Dicka.
  • Aryman jest przeciwnikiem w grze Lionheart: Legacy of the Crusader.
  • Angra Mainyu jest przeciwnikiem w grze Final Fantasy X-2.
  • Angra Mainyu jest wspomniany w grze Fate/stay night, gdzie jego dusza uwięziona jest w Świętym Graalu. Występuje również w kontynuacji, Fate/hollow ataraxia, gdzie jest głównym sprawcą powtórzenia się Piątej Wojny o Graal.
  • Postać Arymana została wykorzystana w opowiadaniu Stefana Żeromskiego Aryman mści się z 1901 roku.
  • W kaszubskiej epopei Aleksandra Majkowskiego Życie i przygody Remusa Aryman/Smętek jest symbolem złych sił działających w dziejach Kaszub[1].
  • Walka Arymana występuje w wierszu Adama Mickiewicza "Aryman i Oromaz" z 1830 r. (Adam Mickiewicz, Wiersze, Czytelnik Warszawa 1973).
  • W grze Smocze ziemie imię Arymana nosił pół - demon, pół - człowiek który według przepowiedni miał zawładnąć światem.
  • W książce Anety Jadowskiej Zwycięzca bierze wszystko Aryman został przedstawiony jako przywódca powstania przeciw Lucyferowi z zamiarem objęcia władzy nad piekłem.
  • Postać Arymana pojawia się w kryminale Tess Gerritsen Klub Mefista z 2006 roku

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Jerzy Samp, Smętek. Studium kreacji literackich, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1984, s. 69.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maria Składankowa, Mitologia Iranu, seria: Mitologie Świata, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1989, ISBN 83-221-0502-9