Aseksualizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Używany przez AVEN trójkąt reprezentujący aseksualizm. Górny bok reprezentuje skalę Kinseya, a trzeci wierzchołek – drugi wymiar pociągu seksualnego, czyli osoby aseksualne[1]

Aseksualizm, inaczej aseksualność − trwałe nieodczuwanie pociągu seksualnego wobec innych osób. Od niedawna uznawany w części środowisk naukowych za jedną z orientacji seksualnych lub za brak orientacji seksualnej[2][3][4][5][6][7]. Szacuje się, że 1% społeczeństwa jest aseksualny[5][8].

Aseksualizm nie jest tym samym, co abstynencja seksualna, która jest powstrzymaniem się od aktywności seksualnej pomimo odczuwania pociągu seksualnego. Niektórzy aseksualiści są aktywni seksualnie pomimo nieodczuwania pociągu seksualnego, np. by zaspokoić potrzeby partnera[4].

Aseksualizm nie jest też tożsamy z hipolibidemią (brakiem lub utratą potrzeb seksualnych). Część aseksualistów posiada libido, lecz nie jest ono zwrócone w stronę innych osób[3].

Przyczyny aseksualizmu[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz więcej w artykule Orientacja seksualna, w sekcji Przyczyny rozwoju.

Tak jak w przypadku innych orientacji seksualnych, nie jest jasne, co determinuje aseksualizm. Osoby postronne, nierozumiejące lub nieakceptujące aseksualizmu jako orientacji seksualnej, wskazują jako jego przyczynę najczęściej problemy hormonalne, zaburzenia depresyjne, stres, przyjmowanie niektórych leków, opóźnione pojawienie się pociągu seksualnego, menopauzę, realizację skryptu rodzinnego, molestowanie seksualne lub zmuszanie przez partnera do współżycia w przeszłości, tłumienie swojej seksualności, ukrywanie homoseksualizmu, obawy przed niechcianą ciążą lub chorobami przenoszonymi drogą płciową, niespotkanie właściwej osoby, zbyt niskie lub zbyt wysokie poczucie własnej wartości lub uważają, że aseksualizm jest przejściową fazą. Większość ludzi identyfikujących się jako osoby aseksualne twierdzi jednak, że żaden z powyższych problemów ich nie dotyczy[potrzebne źródło]. Inni zauważają, że niektóre z wymienionych sytuacji mogłyby mieć wpływ na brak libido, ale nie na niewystępowanie pociągu seksualnego.

Odmiany aseksualizmu[edytuj | edytuj kod]

Aseksualiści, choć nie odczuwają pociągu seksualnego wobec żadnej z płci, mogą angażować się w związki romantyczne z innymi ludźmi[9]. Obecnie najczęściej dokonuje się podziału aseksualistów ze względu na "orientację romantyczną":[10]

  • aromantyczność: brak pociągu romantycznego
  • biromantyczność: pociąg romantyczny wobec osób obu płci
  • heteroromantyczność: pociąg romantyczny wobec osób przeciwnej płci
  • homoromantyczność: pociąg romantyczny wobec osób tej samej płci
  • transromantyczność: pociąg romantyczny wobec osób o niebinarnej tożsamości płciowej
  • panromantyczność (czasem omniromantyczność): pociąg romantyczny wobec osób o każdej tożsamości płciowej (także niebinarnych)
  • poliromantyczność: pociąg romantyczny wobec osób o niektórych tożsamościach płciowych

Ci aseksualiści, którzy szukają romantycznego związku, są w trudnej sytuacji, jako że znaczna większość ludzi nie jest aseksualna. Aseksualiści będący w stanie tolerować seks mogą wiązać się z tą większością, ale nawet wtedy ich brak zainteresowania może być frustrujący dla ich partnerów, czyniąc trudnym długotrwały związek. Osoby aseksualne mogą też dać partnerom możliwość zaspokojenia potrzeb seksualnych gdzie indziej, utrzymywać związek bez seksu z tymi, którzy są skłonni do poświęcenia, umawiać się tylko z innymi aseksualistami lub żyć samotnie.

Starsza klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Niektórzy aseksualiści używają klasyfikacji, którą opisał (a później z niej zrezygnował) założyciel AVEN, David Jay:[11]

  • aseksualista typu A posiada libido, ale nie odczuwa pociągu romantycznego wobec innych osób
  • typ B nie posiada libido, ale odczuwa pociąg romantyczny wobec innych osób
  • typ C posiada libido i odczuwa pociąg romantyczny wobec innych osób, ale nie doświadcza ich jako powiązanych ze sobą
  • typ D nie posiada libido i nie odczuwa pociągu romantycznego wobec innych osób

Klasyfikacja ta nie jest już oficjalnie używana jako zbyt ograniczona, jednak niektórzy aseksualiści uważają, że jest to dobry sposób na określenie ich orientacji.

Badania naukowe[edytuj | edytuj kod]

Aseksualizm jako orientacja seksualna[edytuj | edytuj kod]

Wciąż trwają debaty nad tym, czy aseksualizm jest orientacją seksualną, czy nie[6]. Wydaje się, że część osób określających się jako aseksualne spełnia kryteria hipolibidemii, jednak naukowcy tacy jak dr Bella DePaulo zauważają, że skoro ich stan nie sprawia im żadnych uciążliwości ani nie przysparza cierpień, nie można nazywać go zaburzeniem[12]. Inni przypominają, że niegdyś to samo mówiono o homoseksualiźmie, a teraz jest on rozpoznawany jako orientacja seksualna.

Michael D. Storms uważał, że orientacja seksualna to dwa kontinua, oś heteroseksualności i homoseksualności, a orientacja to wyjściowa suma tych dwóch osi. Osoby mocno heteroseksualne i mało homoseksualne nazywamy heteroseksualnymi. Mocno homoseksualne i mało heteroseksualne − homoseksualnymi. Mocno heteroseksualne i mocno homoseksualne − biseksualnymi. A mało heteroseksualne i mało homoseksualne − aseksualnymi. Zgodnie z takim ujęciem aseksualizm jest rzeczywiście jedną z orientacji seksualnych[13].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W połowie dwudziestego wieku Alfred Kinsey ocenił każdą osobę w grupie badanych w skali od 0 do 6, według ich orientacji seksualnej: od heteroseksualnej do homoseksualnej (współcześnie znane jako skala Kinseya). Dodał też kategorię oznaczoną "X" dla osób bez kontaktów i reakcji socjoseksualnych. Według Kinseya 1,5% populacji dorosłych mężczyzn należało do kategorii "X"[14]. W drugiej książce opisał dokładniej osoby do niej należące: stanowiły 14-19% niezamężnych kobiet, 1-3% zamężnych kobiet, 5-8% zamężnych w przeszłości kobiet, 3-4% nieżonatych mężczyzn, 0% żonatych mężczyzn i 1-2% żonatych w przeszłości mężczyzn[15].

Więcej danych demograficznych o aseksualistach pojawiło się w 1994 roku, kiedy to po wybuchu pandemii AIDS w Wielkiej Brytanii została przeprowadzona ankieta dotycząca między innymi pociągu seksualnego. 1,05% badanych odpowiedziało, że nigdy nie odczuwało go wobec żadnej z płci[16]. W 2004 roku dr Anthony Bogaert zauważył, że osób aseksualnych może być dużo więcej, jako że 30% osób, z którymi skontaktowali się ankieterzy odmówiło udziału w badaniu, a wydaje się bardzo prawdopodobne, że osoby aseksualne były bardziej skłonne do odmówienia udziału w badaniach dotyczących seksualności, ponieważ nie miały doświadczeń seksualnych[5][2]. Według tych samych badań osoby homoseksualne i biseksualne stanowiły razem 1,1% procent populacji.

Badania przeprowadzone na baranach dowiodły, że 2-3% osobników badanej populacji kompletnie nie wykazywało zainteresowania żadną z płci. Inne badania, przeprowadzone na szczurach i myszoskoczkach wykazały brak zainteresowania samicami u 12% samców. Jednakże interakcje między samcami nie zostały sprawdzone (ze względu na agresję obu gatunków)[3].

Społeczność aseksualna[edytuj | edytuj kod]

Dr Elizabeth Abbot, autorka Historii Celibatu potwierdza różnicę między aseksualizmem a abstynencją seksualną i przypuszcza, że w populacji od zawsze istniał pierwiastek aseksualny, jednak aseksualiści pozostawali w ukryciu. Choć w średniowiecznej Europie nieskonsumowanie związku uważane było za "obrazę dla sakramentu małżeństwa", aseksualizm - w przeciwieństwie do homoseksualizmu - nigdy nie był nielegalny, przez co aseksualiści pozostali niewidoczni[17]. Dopiero w XXI wieku, dzięki powszechnemu dostępowi do Internetu i popularności serwisów społecznościowych mogła powstać społeczność zbudowana na bazie wspólnej tożsamości aseksualnej[3].

Flaga używana podczas parad Pride

W 2001 roku powstało AVEN (ang.: Asexual Visibility and Education Network, czyli Sieć Widoczności i Edukacji Aseksualnej), założone przez Davida Jaya, by zwiększyć akceptację aseksualizmu w społeczeństwie, zainicjować publiczną dyskusję na jego temat oraz ułatwić budowanie się społeczności aseksualnej[18]. Od tego czasu sieć znacznie się powiększyła - obecnie posiada ponad 35 000 zarejestrowanych użytkowników[19] i jest największą społecznością aseksualistów w Internecie, będąc jednocześnie źródłem informacji i miejscem spotkań dla ludzi aseksualnych lub zastanawiających się nad swoją orientacją seksualną, ich przyjaciół i rodzin, naukowców i prasy. Istnieje też 13 skupionych wokół AVEN społeczności lokalnych, między innymi jedna w Polsce. Członkowie AVEN angażują się w materiały na temat aseksualizmu w telewizji, prasie i radiu oraz uczestniczą w wykładach, konferencjach i paradach na całym świecie.

Wzrost świadomości społecznej na temat aseksualizmu jest ważny ze względu na istnienie dużej części społeczeństwa, która nie rozumie lub nie wierzy w aseksualizm, co prowadzi do dyskryminacji i uprzedzeń wobec aseksualistów[20]. Dzięki istnieniu społeczności takich jak AVEN, osoby aseksualne mają możliwość znalezienia ludzi, którzy doświadczają tego samego, dzięki czemu nie muszą czuć się osamotnione i odizolowane od społeczeństwa.

Po okresie debaty, w sierpniu 2010, na potrzeby parad Pride została wybrana flaga dla społeczności aseksualnej[21]. Od tego czasu jest często używana jako symbol aseksualizmu na paradach, festiwalach, w Internecie, prasie, na bransoletkach, szalikach, plakietkach itp. Każdy z kolorów na fladze ma swoje znaczenie - czarny reprezentuje aseksualizm, szary: demiseksualizm i tzw. "szary aseksualizm", biały: sprzymierzeńców, a fioletowy: społeczność. Kolory są też odniesieniem do trójkąta używanego przez AVEN.

Religie a aseksualizm[edytuj | edytuj kod]

Obecnie aseksualiści praktycznie nie doświadczają religijnego potępienia i − w przeciwieństwie do np. homoseksualistów − nie są ofiarą konserwatywnych grup religijnych, jednak część kapłanów wypowiada się o nienaturalności aseksualizmu, twierdząc, że seksualność jest darem od Boga[potrzebne źródło].

Znani aseksualiści[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Asex 101: Part 1 of 3 - Video Dailymotion
  2. 2,0 2,1 Bogaert, Anthony F. (2006). "Toward a conceptual understanding of asexuality". Review of General Psychology 10 (3): 241–250.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Feature: Glad to be asexual - 14 October 2004 - New Scientist
  4. 4,0 4,1 Nicole Prause, Cynthia A. Graham. Asexuality: Classification and Characterization. „Archives of Sexual Behavior”. 36 (3), s. 341–356, sierpień 2004. doi:10.1007/s10508-006-9142-3. PMID 17345167. 
  5. 5,0 5,1 5,2 Bogaert, Anthony F. (2004). "Asexuality: prevalence and associated factors in a national probability sample". Journal of Sex Research 41 (3): 281.
  6. 6,0 6,1 Todd Melby. Asexuality gets more attention, but is it a sexual orientation?. „Contemporary Sexuality”. 39 (11), s. 1, 4–5, listopad 2005. 
  7. Overview | Asexual Visibility and Education Network
  8. CNN.com - Study: One in 100 adults asexual - Oct 14, 2004
  9. Relationship FAQ Asexual Visibility and Education Network
  10. Asexuality - AVENwiki
  11. ABCD types - AVENwiki
  12. ASEXUALS: Who Are They and Why Are They Important? | Psychology Today
  13. Michael D. Storms. Theories of Sexual Orientation. „Journal of Personality and Social Psychology”. 38 (5), s. 783–792, 1980. doi:10.1037/0022-3514.38.5.783. 
  14. Alfred C. Kinsey: Sexual Behavior in the Human Male. W.B. Saunders, 1948. ISBN 0-253-33412-8.
  15. Alfred C. Kinsey: Sexual Behavior in the Human Female. W.B. Saunders, 1953. ISBN 0-253-33411-X.
  16. Wellings, K. (1994). Sexual Behaviour in Britain: The National Survey of Sexual Attitudes and Lifestyles. Penguin Books.
  17. For Them, Just Saying No Is Easy - New York Times
  18. About AVEN Asexual Visibility and Education Network
  19. Asexual Visibility and Education Network
  20. Asexuality as a Human Sexual Orientation | Serendip's Exchange
  21. Asexual Flag: And the winner is - Asexual Visibility and Education Network
  22. Curve - June 2010
  23. The Straight Dope: Was the author of Peter Pan a pedophile?
  24. Interviews: Atlas Sound | Features | Pitchfork
  25. 'Janeane Garofalo: If You Will': 'Life Is Too Long to Worry About the Afterlife' < PopMatters
  26. Edward Gorey: Ascending Peculiarity: Edward Gorey on Edward Gorey. Harvest Books, 2002. ISBN 978-0-15-601291-1.
  27. 'Project Runway' mentor Tim Gunn takes no prisoners - NYPOST.com
  28. No sex please, we're asexual - Life & Style - NZ Herald News
  29. Introduction. W: Roger Pulvers: Strong in the Rain: Selected Poems. Bloodaxe Books, 2007, s. 9–28. ISBN 978-1-85224-781-2.
  30. Comedy: Paula Poundstone | Just Out

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]