Ashbourne (Irlandia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ashbourne
Cill Dhéagláin
Ashbourne
Ashbourne
Państwo  Irlandia
Prowincja Leinster
Hrabstwo Meath
Wysokość 73 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności

14 019
Tablice rejestracyjne MH
Położenie na mapie Irlandii
Mapa lokalizacyjna Irlandii
Ashbourne
Ashbourne
Ziemia 53°30′44″N 6°23′54″W/53,512222 -6,398333Na mapach: 53°30′44″N 6°23′54″W/53,512222 -6,398333

Ashbourne, historycznie nazywane Killeglan lub Kildeglan[1] (irl. Cill Dhéagláin, oznacza Kościół św. Declana) – miasto w Irlandii, w prowincji Leinster, w hrabstwie Meath. Położone jest ok. 20 km na północ od centrum Dublina przy autostradzie M2. W 2011 r. miasto to zamieszkiwało 11 338 osób[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ostatnie wykopaliska archeologiczne w okolicach Ashbourne wykazały dowody na istnienie osadnictwa w czasach neolitu. W trakcie budowy autostrady M2 na północy miasta, w Rath, odkryto pozostałości osady z epoki brązu.[3] Wykopaliska w pobliżu cmentarza Killeglan ujawniły osadę z okresu wczesnego chrześcijaństwa, z ziemiankami, budynkami mieszkalnymi i dużą zabudową skupioną wokół pozostałości kościoła św. Declana, które nadal są widoczne na cmentarzu. Nazwa tej części miasta, Killeglan , oznaczająca kościół św. Declana[4], jest związana z tą osadą powstałą jeszcze przed przybyciem św. Patryka. Wykopaliska archeologiczne wykonane podczas budowy supermarketu Lidl ujawniły istnienie średniowiecznego miasta, z wieloma pozostałościami domów, pól, systemu pułapek rybnych i młyna.

W czasach najazdu Normanów na Irlandię okoliczną ziemię wraz z tytułem Lorda Meath otrzymał od króla Henryka II Anglonormański magnat Hugh de Lacy za zasługi podczas inwazji wyspy. Po wybudowaniu szeregu warownych małych grodów typu motte i bailey, pozwalających na schronienie przed atakami rdzennej ludności (pozostałości jednego z nich znajdują się w Ratoath – ok. 5 km od Ashbourne) podzielił ziemię pomiędzy swoich żołnierzy.

Killeglan przypadł w 1220 roku rodzinie o nazwisku Wafre. Ostatni członek tej rodziny, Walter Wafre[5] wybudował dom w kształcie warownej wieży, który często nazywano Zamkiem. Wieża ta stała na dzisiejszej Castle Street w pobliżu placu zabaw dla dzieci (Playground). W 1420 roku Zamek i ziemie stały się własnością rodziny Segrave[6] , która pozostała ich właścicielami aż do roku 1649. Pierwszy członek rodziny przybyły do Meath, Richard Sydgrave, był Baronem Skarbu Irlandii w latach 1423-1425. Rodzina ta była jedną z najbardziej wpływowych i bogatych nie-arystokratycznych rodów w Irlandii w XVI wieku, zdobywając wysokie stanowiska polityczne Kanclerza Skarbu, Szeryfa Meath i sędziów Trybunału Skarbu Irlandii.

Ich siła polityczna i majątek upadły w czasie wojen religijnych 1641 - 1650. W czasie najazdu Olivera Cromwella, jego syn Henry, przebywał przez pewien czas w Zamku Killeglan. Po ostatecznym ujarzmieniu Irlandczyków przez Cromwella nowym właścicielem terenu został Thomas Carter. Sam jednak nigdy tu nie zamieszkał i zamek popadł w ruinę. Rodzina Carter zajmowała wysokie stanowiska polityczne w Irlandii aż do wieku XIX, kiedy ich wpływy znacznie zmalały. Nieruchomości Carterów zostały sprzedane w 1840 roku, Killeglan zostały kupiony przez Fryderyka Bourne.

Fryderyk Bourne był bogatym przedsiębiorcą, który zbił fortunę na budowie dróg i transporcie. Przed rokiem 1820 drogi w Irlandii niemal nie istniały. Regulacje rządowe pozwoliły na znaczne wydatki na drogi, a kolejne ulepszenia dróg zapewniły większy popyt na usługi pocztowe i transportowe. Bourne był właścicielem firm transportowych, finansował budowę dróg, uzyskiwał przychody z opłat za przejazd drogami, które sam wybudował. Sfinansował między innymi drogę długości 10 mil irlandzkich z Dublina do Killeglan. Postanowił zbudować małe miasteczko z karczmą, hotelem i małymi firmami, głównie aby zarabiać na turystach. Miasteczko powstało na końcu jego dziesięciomilowej drogi z Dublina, w pobliżu punktu poboru opłat (dzisiejszy Turnpike House), nazwał wioskę od jego ulubionego drzewa jesionu (ang. Ash) i od własnego nazwiska - Bourne.

Pomysł Bourne'a był wielkim sukcesem. W 1821 roku Ashbourne liczyło 133 mieszkańców, a w roku 1841 już 411. Jednak w połowie XIX rozwój kolei w Irlandii oraz wielki głód spowodowały znaczny spadek dochodów Bourne'a i spadek liczby mieszkańców. Fryderyk Bourne opuścił Ashbourne i Killeglan zostawiając wszystko swojemu synowi, Richardowi, który zbudował tu swój pierwszy dom – dzisiejszy Ashbourne House Hotel przy Frederick Street. Najstarszy syn Richarda, Thomas był ostatnim właścicielem Killeglan i Ashbourne. W 1899 roku opuścił Irlandię i osiedlił się w Northfleet w hrabstwie Kent w Anglii, a wszystkie posiadłości sprzedał dotychczasowym dzierżawcom.

Gwałtowny rozwój[edytuj | edytuj kod]

Ashbourne pozostawało małym miasteczkiem z ok. 400 mieszkańcami aż do roku 1970. Gwałtowny wzrost liczebności mieszkańców Dublina spowodował, że w Ashbourne zaczęły powstawać nowe osiedla mieszkaniowe. Po raz pierwszy w Irlandii powstały tu osiedla budowane na wzór amerykański, z otwartymi planami zamiast tradycyjnych domów z ogrodami ogrodzonymi płotami. Była to nowość na wyspie, która spodobała się nowym nabywcom i przyciągała nowych mieszkańców. Wielkie znaczenie miała również lokalizacja Ashbourne - bliskość Dublina, dublińskiego lotniska oraz dogodna komunikacja. Populacja miasta zaczęła szybko rosnąć, według spisu narodowego w 2008 roku wynosiła już 8,528 osób co stanowiło 34% wzrost w stosunku do poprzedniego spisu w 2002 roku. Spis w roku 2013 pokazał, że populacja wzrosła do 14 000 mieszkańców, co powoduje, że Ashbourne z małej wioski stało się drugim co do wielkości po Navan miastem w hrabstwie Meath i największym okręgiem wyborczym we Wschodnim Meath, wybierając aż 3 posłów do irlandzkiego parlamentu.

Gwałtowny rozwój miasta spowodował, Ashbourne stało się miastem kosmopolitycznym. Według spisu narodowego z 2006[7] roku 12% obecnych mieszkańców urodziło się poza Irlandią. Najliczniejsze mniejszości narodowe w Ashbourne to Anglicy, Litwini i Polacy. Mniejszość Polska jest po Navan drugą największą polską mniejszością w hrabstwie.

Gwałtowny wzrost liczby mieszkańców Ashbourne wymusił równie gwałtowny rozwój handlu, usług, małego i wielkiego biznesu.

Przypisy

  1. Placenames Database of Ireland
  2. Census 2011 Population Classified by Area (ang.). [dostęp 2012-10-20].
  3. Database Of Irish Excavation Reports: Meath 2002. Rath. Bronze Age Enclosures. (ang.) (Dostęp 23 styczeń 2014)
  4. Database of Irish Excavation Reports: Meath 2002. Ashbourne Town Centre. Medieval Tower House and mill-race channel (ang.) (Dostęp 23 styczeń 2014)
  5. Database Of Irish Excavation Reports. Meath 2003. Killegland, Ashbourne. Medieval millrace and rural landscape. (ang.) (Dostęp 23 styczeń 2014)
  6. Ashbourne Historical Society. Local Place Names: Segrave Square. (ang.) (Dostęp 23 styczeń 2014)
  7. Irish Social Science Data Archive (14 Czerwiec 2007). "Theme 2 - 1: Usually resident population by place of birth (Census 2006)" (ang.) . 2006 Small Area Population Statistics (SAPS). Dostęp 2007-07-18.