Askia Mohammed I Wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Askia Muhammad Ture Wielki)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Państwo Songhaj ok. roku 1500
Grób Askii

Askia Mohammed I Wielki (arab. أسكيا محمد, również Muhammad ibn Bakr Ture, zm. 1538) – założyciel dynastii Askia, najwybitniejszy władca państwa Songhaj leżącego w Afryce Zachodniej.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Przejęcie władzy[edytuj | edytuj kod]

Niewiele wiadomo o jego pochodzeniu. Był jednym z wodzów armii władcy Songhaju Sunni Alego. Po śmierci tego władcy w 1492 roku Askia Muhammad wystąpił zbrojnie przeciwko jego synowi Sunni Baru, którego pokonał w bitwie pod Anfao 12 kwietnia 1493 roku. W następstwie tego zwycięstwa sam objął władzę nad krajem. Po objęciu tronu, Askia Muhammad przystąpił do wcielania w życie programu głębokich reform. Zwalczał tolerowane przez poprzednią dynastię wierzenia pogańskie i wprowadzał ortodoksyjny islam. Rozbudował też administracje, tworząc ministerstwa odpowiedzialne za sprawy finansów, wymiar sprawiedliwości, sprawy wewnętrzne i rolnictwo. Utworzył też potężną armię i flotyllę łodzi wojennych na rzece Niger.

Wojny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1495-1497 Askia odbył pielgrzymkę do Mekki, gdzie został uhonorowany za zasługi w krzewieniu[1] islamu symbolami władzy: szablą, białym turbanem i zielonym beretem. Po powrocie rozpoczął serię wypraw wojennych, których celem było rozszerzanie granic jego państwa oraz wpływów islamu. W latach 1498-1502 podporządkował sobie lud Mossi z Jatengi (Górna Wolta). Następnie w latach 1505-1506, skierował się przeciwko Tuaregom z masywu Aïr (okolice Agadez w Nigrze). W latach 1507-1514 jego wojska walczyły w Senegalu oraz na granicy dzisiejszego Nigru i Nigerii przeciwko Fulanom i Borgu. Jednak ta długa kampania nie przyniosła spodziewanych rezultatów. Mimo odniesionych zwycięstw nie udało się na trwałe podporządkować ludów północno-wschodniej Nigerii. Na domiar złego w czasie walk zbuntował się jeden z wasali Askii – władca Kebbi. Choć rebelia został stłumiona, stało się jasne, że dalsza ekspansja terytorialna Songhaju stała się już niemożliwa.

Utrata władzy[edytuj | edytuj kod]

Wkrótce potem stan zdrowia Askii Muhammada zaczął się z wolna pogarszać. Równocześnie między jego synami pojawiły się spory o sukcesję tronu. W 1528 roku ociemniały i schorowany Askia został usunięty z tronu przez syna Musę i osadzony na niewielkiej wyspie na rzece Niger. Z zesłania uwolnił go kolejny syn Ismail, po objęciu tronu. Askia Muhammad powrócił do stolicy Gao, gdzie na krótko przed śmiercią uroczyście przekazał Ismailowi swoją szablę i turban.

Przypisy

  1. Praca zbiorowa: Oxford - Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Bizancjum - Wyprawy krzyżowe. T. 18. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2007, s. 149. ISBN 978-83-7425-698-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]