Askoldowa Mogiła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rysunek Mogiły Askolda wykonany przez Tarasa Szewczenkę.

Mogiła Askolda w Kijowie lub Askoldowa Mogiła (ukr. Аскольдова могила, Askoldowa mohyła) - uroczysko i park znajdujący się na prawym brzegu Dniepru. Miejsce pochówku księcia Askolda, a w XIX i XX wieku jedna z kijowskich nekropolii zniszczona przez władze radzieckie.

Mogiła Askolda znajduje się między wąwozem Dniepru a ulicami Powstania Styczniowego ("Sicznewoho Powstannia") i Parkiem Maryjskim, obecnie jest jednym z chętniej odwiedzanych przez kijowian parków.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Mogiła powstała na miejscu uroczyska uhorskiego na prawym brzegu Dniepru. Początki tego miejsca związane są z legendą o zabiciu książąt Askolda i Dira – pierwszy z nich miał być pochowany właśnie w tym miejscu. W X wieku ruska księżniczka Olga zdecydowała o zbudowaniu tu drewnianej cerkwi św. Mikołaja (na pamiątkę chrześcijańskiego imienia Askolda).

W 971 roku świątynia została zniszczona przez syna Olgi Światosława, stojącego na czele reakcji pogańskiej na Rusi, a następnie została odnowiona przez księcia Włodzimierza Wielkiego. W 1036 roku przy cerkwi powstał żeński monaster.

Około XV wieku w okolicy mogiły założono monaster św. Mikołaja na Słupie – wśród kijowian przetrwała legenda, że to w tym miejscu miała od X wieku stać ufundowana przez księcia Mścisława cerkiew św. Mikołaja. Przekonanie to zostało potwierdzone w XIX wieku przez ukraińskich historyków i od tego czasu tereny te zaczęto nazywać Askoldową Mogiłą. Na popularność nazwy wpłynęła powieść Mychajły Zahoskina i opera Ołeksija Werstowśkiego (obie pod tytułem Askoldowa Mogiła).

Cmentarz[edytuj | edytuj kod]

Greckokatolicka cerkiew św. Mikołaja na Mogile Askolda, widok współczesny.

Pod koniec XVIII wieku miały miejscu pierwsze pochówki. Już w 1715 roku wokół dawnej cerkwi św. Mikołaja grzebano zwłoki mnichów, by w 1786 roku przekształcić teren w cmentarz miejski.

W 1810 roku zbudowano nową cerkiew murowaną według projektu Andrija Meleńskiego.

Cmentarz Askoldowy był co prawda znacznie mniejszy od Bajkowego, jednak i tutaj chowano ważne dla miasta postacie: lekarzy, wojskowych, profesorów i pisarzy. Swój ostatni spoczynek znaleźli na cmentarzu ukraińscy działacze niepodległościowi Ołeksandr Łaszkewycz i Wasyl Tarnowśkyj oraz moskalofile Mychajło Józefowycz i Ołeksandr Drenteln, kijowski lekarz Franz Mehring, przedsiębiorca Jozip Sietow, aktorzy Mykoła Sołowcow i Marija Hliebowa, mecenas Wasyl Symyrenko czy ks. Wasyl Pewnyćkyj.

Nekropolia służyła jako miejsce pochówku wojskowych poległych w czasie wojen napoleońskich, wojny krymskiej, jak i I wojny światowej. Leżał tu pilot Piotr Niestierow (d. patron Żółkwi w czasach ZSRR), husarze Pułku Kijowskiego, czerwonoarmiści, ukraińscy patrioci, obrońcy Kijowa przed bolszewikami oraz petlurowscy kozacy.

Cmentarz jako park miejski[edytuj | edytuj kod]

31 maja 1919 roku została ogłoszona decyzja o zamknięciu cmentarza dla pochówków. Na początku lat trzydziestych rozpoczęto systematyczne niszczenie nekropolii w celu adaptacji terenu na park miejski.

Większość nagrobków została bezpowrotnie utracona, tylko niektóre z nich przeniesiono w inne miejsca (np. grób Petra Nesterowa na Cmentarz Łukianowski, aktorów Sołowiowa i Hliebowej na Bajkowy, a mecenasa Tarnowskiego na Zwierzyniec).

Cerkiew świętego Mikołaja przerobiono w 1936 roku na restaurację parkową, a dwa lata później na pawilon parkowy całkowicie przy tym przebudowując budynek (zdjęto m.in. cebulastą kopułę, pozostawiając samą kolumnadę jońską bez dachu).

W czasie okupacji Ukrainy przez wojska niemieckie cmentarz na krótko był wykorzystywany w celu pochówków nazistowskich oficerów i żołnierzy. Wszystkie nagrobki zostały po 1945 roku zniszczone, jednak przez krótki czas chowano tu także radzieckich obrońców Kijowa z 1941 roku oraz poległych podczas zajmowania miasta w 1943 roku.

Po odzyskaniu przez Ukrainę niepodległości cmentarz nadal służy jako park, cerkiew św. Mikołaja oddano natomiast grekokatolikom. W 2001 roku odwiedził ją Jan Paweł II.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons