Askoldowa Mogiła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Askoldowa Mogiła
Rysunek Mogiły Askolda wykonany przez Tarasa Szewczenkę.
Rysunek Mogiły Askolda wykonany przez Tarasa Szewczenkę.
Państwo  Ukraina
Miejscowość Kijów
Data założenia XVIII wiek (jako cmentarz)
lata 30. XX wieku (jako park)
Położenie na mapie Kijowa
Mapa lokalizacyjna Kijowa
Askoldowa Mogiła
Askoldowa Mogiła
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Askoldowa Mogiła
Askoldowa Mogiła
Ziemia 50°26′38″N 30°33′05″E/50,443889 30,551389Na mapach: 50°26′38″N 30°33′05″E/50,443889 30,551389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Mogiła Askolda w Kijowie lub Askoldowa Mogiła (ukr. Аскольдова могила, Askoldowa mohyła) - uroczysko i park znajdujący się na prawym brzegu Dniepru. Miejsce pochówku księcia Askolda, a w XIX i XX wieku jedna z kijowskich nekropolii zniszczona przez władze radzieckie.

Mogiła Askolda znajduje się między wąwozem Dniepru a ulicami Powstania Styczniowego ("Sicznewoho Powstannia") i Parkiem Maryjskim, obecnie jest jednym z chętniej odwiedzanych przez kijowian parków.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Mogiła powstała na miejscu uroczyska uhorskiego na prawym brzegu Dniepru. Początki tego miejsca związane są z legendą o zabiciu książąt Askolda i Dira – pierwszy z nich miał być pochowany właśnie w tym miejscu. W X wieku ruska księżniczka Olga zdecydowała o zbudowaniu tu drewnianej cerkwi św. Mikołaja (na pamiątkę chrześcijańskiego imienia Askolda).

W 971 roku świątynia została zniszczona przez syna Olgi Światosława, stojącego na czele reakcji pogańskiej na Rusi, a następnie została odnowiona przez księcia Włodzimierza Wielkiego. W 1036 roku przy cerkwi powstał żeński monaster.

Około XV wieku w okolicy mogiły założono monaster św. Mikołaja na Słupie – wśród kijowian przetrwała legenda, że to w tym miejscu miała od X wieku stać ufundowana przez księcia Mścisława cerkiew św. Mikołaja. Przekonanie to zostało potwierdzone w XIX wieku przez ukraińskich historyków i od tego czasu tereny te zaczęto nazywać Askoldową Mogiłą. Na popularność nazwy wpłynęła powieść Mychajły Zahoskina i opera Ołeksija Werstowśkiego (obie pod tytułem Askoldowa Mogiła).

Cmentarz[edytuj | edytuj kod]

Greckokatolicka cerkiew św. Mikołaja na Mogile Askolda, widok współczesny.

Pod koniec XVIII wieku miały miejscu pierwsze pochówki. Już w 1715 roku wokół dawnej cerkwi św. Mikołaja grzebano zwłoki mnichów, by w 1786 roku przekształcić teren w cmentarz miejski.

W 1810 roku zbudowano nową cerkiew murowaną według projektu Andrija Meleńskiego.

Cmentarz Askoldowy był co prawda znacznie mniejszy od Bajkowego, jednak i tutaj chowano ważne dla miasta postacie: lekarzy, wojskowych, profesorów i pisarzy. Swój ostatni spoczynek znaleźli na cmentarzu ukraińscy działacze niepodległościowi Ołeksandr Łaszkewycz i Wasyl Tarnowśkyj oraz moskalofile Mychajło Józefowycz i Ołeksandr Drenteln, kijowski lekarz Franz Mehring, przedsiębiorca Jozip Sietow, aktorzy Mykoła Sołowcow i Marija Hliebowa, mecenas Wasyl Symyrenko czy ks. Wasyl Pewnyćkyj.

Nekropolia służyła jako miejsce pochówku wojskowych poległych w czasie wojen napoleońskich, wojny krymskiej, jak i I wojny światowej. Leżał tu pilot Piotr Niestierow (d. patron Żółkwi w czasach ZSRR), husarze Pułku Kijowskiego, czerwonoarmiści, ukraińscy patrioci, obrońcy Kijowa przed bolszewikami oraz petlurowscy kozacy.

Cmentarz jako park miejski[edytuj | edytuj kod]

31 maja 1919 roku została ogłoszona decyzja o zamknięciu cmentarza dla pochówków. Na początku lat trzydziestych rozpoczęto systematyczne niszczenie nekropolii w celu adaptacji terenu na park miejski.

Większość nagrobków została bezpowrotnie utracona, tylko niektóre z nich przeniesiono w inne miejsca (np. grób Petra Nesterowa na Cmentarz Łukianowski, aktorów Sołowiowa i Hliebowej na Bajkowy, a mecenasa Tarnowskiego na Zwierzyniec).

Cerkiew świętego Mikołaja przerobiono w 1936 roku na restaurację parkową, a dwa lata później na pawilon parkowy całkowicie przy tym przebudowując budynek (zdjęto m.in. cebulastą kopułę, pozostawiając samą kolumnadę jońską bez dachu).

W czasie okupacji Ukrainy przez wojska niemieckie cmentarz na krótko był wykorzystywany w celu pochówków nazistowskich oficerów i żołnierzy. Wszystkie nagrobki zostały po 1945 roku zniszczone, jednak przez krótki czas chowano tu także radzieckich obrońców Kijowa z 1941 roku oraz poległych podczas zajmowania miasta w 1943 roku.

Po odzyskaniu przez Ukrainę niepodległości cmentarz nadal służy jako park, cerkiew św. Mikołaja oddano natomiast grekokatolikom. W 2001 roku odwiedził ją Jan Paweł II.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]