Astryld falisty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Astryld falisty
Estrilda astrild[1]
(Linneaus, 1758)
Astryld falisty
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina astryldowate
Rodzaj Estrilda
Gatunek astryld falisty
Synonimy
  • Loxia Astrild Linnaeus, 1758[2]
Podgatunki
  • E. a. kempi Bates, 1930
  • E. a. occidentalis Jardine, 1852
  • E. a. sousae Reichenow, 1904
  • E. a. peasei Shelley, 1903
  • E. a. macmillani Ogilvie-Grant, 1907
  • E. a. adesma Reichenow, 1916
  • E. a. massaica Neumann, 1907
  • E. a. minor (Cabanis, 1878)
  • E. a. cavendishi Sharpe, 1900
  • E. a. schoutedeni Wolters, 1962
  • E. a. niediecki Reichenow, 1916
  • E. a. angolensis Reichenow, 1902
  • E. a. jagoensis Alexander, 1898
  • E. a. rubriventris (Vieillot, 1817)
  • E. a. damarensis Reichenow, 1902
  • E. a. astrild (Linnaeus, 1758)
  • E. a. tenebridorsa Clancey, 1957
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Astryld falisty, helenka[4] (Estrilda astrild) – gatunek ptaka z rodziny astryldowatych (Estrildidae). Występuje w południowej Afryce, na wyspie Mauritius i Wyspie Świętej Heleny. Jest mniejszy od wróbla.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono kilkanaście podgatunków[5][6]:

  • E. astrild kempiGwinea, Sierra Leone i Liberia.
  • E. astrild occidentalis – południowe Mali i Wybrzeże Kości Słoniowej do północnej Demokratycznej Republiki Konga oraz Bioko.
  • E. astrild sousaeSão Tomé
  • E. astrild peaseiEtiopia.
  • E. astrild macmillaniSudan.
  • E. astrild adesma – wschodnia Demokratyczna Republika Konga, Uganda, zachodnia Kenia do północno-zachodniej Tanzanii.
  • E. astrild massaica – środkowa Kenia do północnej Tanzanii.
  • E. astrild minor – południowa Somalia, wschodnia Kenia, północno-wschodnia Tanzania i Zanzibar.
  • E. astrild cavendishi – południowo-wschodnia Demokratyczna Republika Konga i południowa Tanzania do Zimbabwe i Mozambiku.
  • E. astrild schoutedeni – południowo-środkowa Demokratyczna Republika Konga.
  • E. astrild niediecki – środkowa Angola do zachodniego Zimbabwe.
  • E. astrild angolensis – wewnętrzna część zachodniej Angoli.
  • E. astrild jagoensis – wybrzeża zachodniej Angoli.
  • E. astrild rubriventrisGabon do północno-zachodniej Angoli.
  • E. astrild damarensisNamibia
  • astryld falisty (E. astrild astrild) – południowa Botswana oraz zachodnie i południowe RPA.
  • E. astrild tenebridorsa – północne i wschodnie RPA.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku
Obie płci mają czerwoną przepaskę na oczach i czerwony dziób. Gardło jest białe, głowa szara. Grzbiet i skrzydła są szare w ciemnoszare prążki, brzuch jest jaśniejszy (również w prążki). Ogon jest ciemnoszarobrązowy. Na brzuchu jest różowa plama. Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego, ale twierdzi się, że samice są mniej kontrastowe. Młode astryldy faliste są brązowo-szare z niewyraźnie zaznaczonym prążkowaniem. Nie mają różowej plamy na brzuchu i czerwonej przepaski na głowie.
Wymiary
  • długość ciała: 11-13 cm
  • rozpiętość skrzydeł: 12-14 cm
  • masa ciała: 7-10 g

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Jaja astrylda falistego
Biotop
Rozległe mokradła, brzegi rzek oraz strumieni porośniętych wysoką trawą i krzewami.
Pożywienie
Małe nasiona traw i zielone części roślin, były też obserwowane jak łowią w locie termity.
Zachowanie
Poza okresem rozrodczym żyją w stadach do 100 ptaków. Lubią przebywać w zaroślach trzcinowych.
Lęgi
Samiec tokuje trzymając w dziobie listek lub źdźbło trawy, podskakuje na gałązce krzewu, na której siedzi i śpiewa. Gniazdo najczęściej jest budowane na ziemi wśród kęp wysokich traw albo pod gęstym krzewem. Rzadziej w gęstym krzewie do dwóch metrów nad podłożem. Wtedy otwór wejściowy jest umieszczony w dolnej części gniazda i zakończony czymś w rodzaju tunelu w kształcie wiszącej rurki. Gniazda, które są umieszczone na ziemi mają otwór wejściowy z boku. Na ziemi często są budowane 2 gniazda, obok siebie lub na sobie. Dwa gniazda najprawdopodobniej mają zmylić drapieżnika, bo otwór wejściowy do gniazda, w którym są jaja jest mało widoczny i zasłonięty, np patyczkami, listkami. Samica znosi 4-6 jaj i wysiaduje je przez 11 dni na zmianę z samcem, samica w nocy. Pisklęta wykluwają się z żółtą skórą, pokrytą jasnoszarym puchem. W kąciku dzioba są niebiesko-białe brodawki. Po 3 tygodniach opuszczają gniazdo i jeszcze przez 2 tygodnie są dokarmiane przez rodziców.

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (najmniejszej troski)[3]. Astryldy faliste żyją również na swobodzie w Europie. Ptaki, którym udało się uciec z portugalskich hodowli, całkiem dobrze zaaklimatyzowały się w okolicach Óbidos. Regularnie przystępują tam do lęgów i jest ich tam sporo.

Przypisy

  1. Estrilda astrild w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Common Waxbill (Estrilda astrild) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2013-01-16].
  3. 3,0 3,1 Estrilda astrild. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. Peter H. Barthel, Paschalis Dougalis: Jaki to ptak?. Warszawa: Multico, 2009, s. 160. ISBN 978-83-7073-688-0.
  5. Frank Gill, David Donsker: Family Estrildidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.2. [dostęp 2013-01-16].
  6. Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Estrildidae Bonaparte, 1850 - astryldowate - Waxbills, Munias and allies. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2013-01-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]