Atenajos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Atenajos z Nukratis
Ἀθήναιος Nαυκρατίτης
Data i miejsce urodzenia II wiek n.e.
Naukratis, Egipt
Data śmierci III wiek n.e.
Narodowość grecka
Deipnosophistae Atenajosa, wydanie 1657

Atenajos z Naukratis (stgr. Ἀθήναιος Nαυκρατίτης Athenaios Naukratites, łac. Athenaeus Naucratita) – grecki retor i gramatyk działający na przełomie II i III wieku n.e.[1] Autor zachowanej do naszych czasów Deipnosophistae[2] (Uczty mędrców).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Naukratis w prowincji Egipt w cesarstwie rzymskim około drugiej połowy II wieku n.e. Księga Suda podaje, że żył „w czasach cesarza Marka”. Niestety nie wiadomo, czy bizantyjski skryba miał na myśli Marka Aureliusza, czy jego następcę Kommodusa (Marka Antoninusa)[3]. Wiadomo, że Oppian – autor poematu Halieutica – tworzył nieznacznie wcześniej, ponieważ został wymieniony w Księdze I Uczty[4]. Ze sposobu w jaki Atenajos opisuje cesarza Kommodusa wnioskować można, że ten już nie żył[a] kiedy powstawała Księga XII[5]. Dlatego też przyjmuje się, że urodził się w czasach rządów Marka Aureliusza, a działał za panowania jego następców[3]. Jego dzieła, które nie zachowały się do naszych czasów to traktat o thratta (gatunku ryby) i historia królów syryjskich[6].

Deipnosophistae[edytuj | edytuj kod]

Jedyna zachowana do naszych czasów praca Atenajosa składa się z piętnastu ksiąg. Jest to zbiór anegdot, fragmentów dzieł poetyckich, historycznych, dramatycznych, filozoficznych, oratorskich, medycznych, ale przede wszystkim gastronomicznych. Atenajos opowiada w nim swojemu przyjacielowi Timokratesowi przebieg wyimaginowanego bankietu, jaki odbył się w domu bogatego Rzymianina Laurencjusza[3], na którym gościły tak znane postaci epoki jak Galen i Ulpian Domicjusz[6]. Utwór ma formę dialogu, a rozmowa biesiadników posłużyła za szkielet, w który autor wplótł ok. 10 tys. wersów należących do ponad 1250 autorów dzieł w większości nie zachowanych do naszych czasów. Przyjmuje się, że przynajmniej część tekstu powstała po 228[b] n.e., tzn. po śmierci Ulpiana Domicjusza[6]. Współcześnie Deipnosophistae odgrywa bardzo istotną rolę w badaniach nad zaginioną literaturą antyczną, a w szczególności komedią rzymską[8].

Uwagi

  1. Kommodus zmarł 31 grudnia 192 n.e.
  2. Data śmierci Ulpiana według Kasjusza Diona[7].

Przypisy

  1. Athenaeus (ang.). W: Encyclopaedia Britannica [on-line]. www.britannica.com. [dostęp 2013-01-22].
  2. Athenaeus of Naucratis: The deipnosophists, or, Banquet of the learned of Athenæus (ang.). W: University of Wisconsin Digital Collection [on-line]. www.digicoll.library.wisc.edu. [dostęp 2013-01-22].
  3. 3,0 3,1 3,2 W. Smith: Athenaeus (ang.). W: Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology [on-line]. www.ancientlibrary.com. [dostęp 2013-01-23]. s. 400.
  4. Athenaeus: The deipnosophists... Book I. [dostęp 2013-01-23]. s. 20.
  5. Athenaeus: The deipnosophists... Book XII.53. [dostęp 2013-01-23]. s. 860.
  6. 6,0 6,1 6,2 Athenaeus (ang.). W: The 1911 Classic Encyclopedia [on-line]. www.1911encyclopedia.org. [dostęp 2013-01-23].
  7. Cassius Dio: Epitome of Book LXXX, p. 483 (ang.). W: Roman History [on-line]. www.penelope.uchicago.edu. [dostęp 23 stycznia 2013].
  8. B. Bravo, E. Wipszycka-Bravo: Losy antycznej literarury. W: Słownik pisarzy antycznych [on-line]. www.traditio-europae.org. [dostęp 2013-01-23]. s. 13–26.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Athenaeus of Naucratis: The deipnosophists, or, Banquet of the learned of Athenæus (ang.). W: University of Wisconsin Digital Collection [on-line]. www.digicoll.library.wisc.edu. [dostęp 2013-01-22].
  2. B. Bravo, E. Wipszycka-Bravo: Losy antycznej literarury. W: Słownik pisarzy antycznych [on-line]. www.traditio-europae.org. [dostęp 2013-01-23]. s. 13–26.
  3. W. Smith: Athenaeus (ang.). W: Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology [on-line]. www.ancientlibrary.com. [dostęp 2013-01-23]. s. 400.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Athenaeus (ang.). W: The 1911 Classic Encyclopedia [on-line]. www.1911encyclopedia.org. [dostęp 2013-01-23].
  • Athenaei: Deipnosophistae. Lipsk: B. G. Teubneri, 1858–67. (gr.)