Augustyn Wołoszyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Augustyn Wołoszyn
Avgustyn Voloshyn.jpg
Data i miejsce urodzenia 17 marca 1874
Kełeczyn, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 19 lipca 1945
Moskwa, ZSRR
Prezydent Karpato-Ukrainy
Okres urzędowania od 15 marca 1939
do 16 marca 1939
Poprzednik nowy urząd
Następca urząd zniesiony
Premier Ukrainy Karpackiej w ramach Czecho-Słowacji
Okres urzędowania od 28 października 1938
do 15 marca 1939
Poprzednik Andrij Brodij
Następca Julian Revay
Odznaczenia
Bohater Ukrainy "Orderu Państwa"

Augustyn Wołoszyn (ukr. Авґустин Iванович Волошин, Awgustyn Iwanowycz Wołoszyn, cz. Augustin Vološin; ur. 17 marca 1874 we wsi Kełeczyn (węg. Kelecsény) pod Wołowem na Rusi Zakarpackiej, zm. 19 lipca 1945 w Moskwie) – ksiądz greckokatolicki, pedagog, ukraiński działacz społeczny i państwowy na Rusi Zakarpackiej orientacji czechosłowackiej, umiarkowany zwolennik opcji ukraińskiej, polityk międzywojennej Czechosłowacji, premier rządu autonomicznej Ukrainy Karpackiej w ramach Czecho-Słowacji, prezydent Karpato-Ukrainy. W okresie II wojny światowej wykładowca, prodziekan i rektor Wolnego Uniwersytetu Ukraińskiego w Pradze.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył seminarium duchowne w Użhorodzie i wyższą szkołę pedagogiczną w Budapeszcie, po czym prowadził aktywną działalność kulturalną na Rusi Zakarpackiej. W latach 1900–1917 uczył matematyki w seminarium nauczycielskim w Użhorodzie, zaś w okresie 1917–1938 był dyrektorem tego seminarium i napisał dla niego kilka podręczników. W 1924 został szambelanem papieskim.

W 1918 przewodniczył Podkarpackiej Radzie Narodowej, która w 1919 skutecznie postulowała włączenie Rusi Zakarpackiej do Czechosłowacji. W 1920 był jednym z założycieli Ruskiej Partii Włościańskiej, przekształconej w 1924 w Partię Chrześcijańsko-Narodową, z ramienia której był w latach 1925–1929 posłem do Zgromadzenia Narodowego Czechosłowacji. W latach 1935-1938 honorowy prezes Proswity w Użhorodzie.

26 października 1938 został premierem rządu autonomicznej Ukrainy Karpackiej w ramach Czecho-Słowacji. Sprawował rządy autorytarne. Po rozwiązaniu 28 grudnia 1938 przez rząd Czecho-Słowacji istniejących partii politycznych jedyną organizacją było utworzone w styczniu 1939 przez działaczy rozwiązanych partii Ukraińskie Zjednoczenie Narodowe, które w lutym 1939 uzyskało 92,4% głosów w wyborach do sejmu Ukrainy Karpackiej. Rząd Wołoszyna podpisał umowy handlowe z III Rzeszą, zajmował się rozwojem kraju (zwłaszcza poprzez rozwój spółdzielczości rolnej i oświaty), a przede wszystkim utworzył siły zbrojne – Sicz Karpacką.

15 marca 1939 został (pierwszym i ostatnim) prezydentem Karpato-Ukrainy. Na ten urząd został zaprzysiężony w Chuście o godzinie 12. Niemal natychmiast nadeszła wiadomość o wkroczeniu na teren Karpato-Ukrainy wojsk węgierskich. Adolf Hitler mimo iż kilka godzin wcześniej dał przyzwolenie na niepodległość nowego państwa teraz odmówił udzielenia pomocy i wezwał do nie stawiania oporu wkraczającym wojskom węgierskim. Po uzyskaniu odmowy na prośbę o udzielenie pomocy ze strony Rumunii, ok. godziny 18 ks. Wołoszyn wraz z członkami rządu opuścił Chust i 16 marca 1939 schronił się w Rumunii, co oznaczało de facto koniec pełnienia funkcji prezydenta Karpato-Ukrainy.

Okres II wojny światowej spędził w Pradze jako profesor pedagogiki, kierownik katedry pedagogiki, prodziekan wydziału filozoficznego, wreszcie rektor Wolnego Uniwersytetu Ukraińskiego. 21 maja 1945 został tam aresztowany przez Smiersz i wywieziony do Moskwy. Przetrzymywany w więzieniu Lefortowo, w lipcu 1945 zmarł w więzieniu Butyrki, według oficjalnej wersji na zawał.

15 marca 2002 odznaczony pośmiertnie przez prezydenta Łeonida Kuczmę tytułem Bohatera Ukrainy.

Niektóre publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Читанка для угро-русской молодежи(1900),
  • Азбука (1904)
  • О письменном язицi Подкарпатських русинов (1920),
  • Педагогічна психологія (1920)
  • Педагогіка і дидактика (1920)
  • Коротка історія педагогіки (1921),
  • История педагогики для учительских семинарий (1923)
  • О соцяльном вихованню (1924)
  • Маруся Верховинка (1931),
  • Без бога ні до порога (1935)
  • Педагогчна психологя (1935)
  • Логiка (1935)
  • Методика народношкiльного навчання» (1935),
  • Коротка iсторiя психологiї (1937)
  • Педагогчна методологiя. Методологiя навчання t. 1 (1943)
  • Спомини (1959)

Bibliografia, literatura, linki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy