Aurel Stodola

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Aurel Stodola

Aurel Boreslav Stodola (ur. 11 maja 1859 w Liptowskim Mikułaszu, zm. 1942 w Zurychu) - słowacki inżynier, fizyk i wynalazca. Był bratem Emila (1862-1945) - prawnika i polityka oraz Kornela (1866-1946) - przedsiębiorcy i polityka.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Od 1876 r. studiował w Wyższej Szkole Technicznej w Budapeszcie, a od 1877 r. na Politechnice w Zurychu. W latach 1880-1882 pracował w fabryce węgierskich kolei państwowych w Budapeszcie. W 1883 r. kontynuował studia w Wyższej Szkole Technicznej w Charlottenburgu, by w następnym roku ukończyć je na paryskiej Sorbonie. W 1884 r. podjął pracę w Českomoravskej strojárni w Pradze, lecz wkrótce przeniósł się do firmy Strojárenska spoločnosť Ruston a spol. Od 1892 r. był docentem, a od 1893 r. profesorem w Wyższej Szkole Technicznej w Zurychu, w której pracował aż do odejścia na emeryturę w roku 1929.

Działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

Był pionierem w dziedzinie termodynamiki. Opracował teorię cieplnych obiegów turbin parowych, o której to w 1903 roku napisał książkę pt. Die Dampfturbinen und ihre Aussichten als Wärmekraftmaschinen. W roku 1922 wyszło w Berlíne jego kolejne ważne dzieło: Dampf und Gas-Turbinen. W 1931 r. w Berliniee wydał książkę pt. Gedanken zu einer Weltanchauung vom Standpunkte des Ingenieurs, która w ponownym opracowaniu wyszła w Zurychu w 1937 r. pod tytułem Die geheimnisvolle Naturweltanschauliche Betrachtung.

Skonstruował w 1928 r. pierwszą sprawnie funkcjonującą pompę ciepła, przeznaczoną do ogrzewania ratusza w Genewie przez pobieranie ciepła z wód Jeziora Genewskiego. Był także m. in. konstruktorem sprawnych, ruchomych protez rąk i nóg.

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Otrzymał kilka ważnych wyróżnień naukowych, w tym Międzynarodowy Medal im. Jamesa Watta. Został też doktorem honoris causa uniwersytetów w Pradze, Hanowerze i Brnie.

Na jego cześć nazwana została planetka (3981) Stodola.

Słowacki Techniczny Uniwersytet w Bratysławie ogłosił rok 2009 rokiem Aurela Stodoly. Z tej okazji Narodowy Bank Słowacki wydał swą pierwszą kolekcjonerską, srebrną monetę z podobizną uczonego. Ma ona nominał 10 euro i status prawnego środka płatniczego, ale jedynie na terenie Słowacji.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia PWN 1997, tom szósty, strona 54.