Austriacka Biblioteka Narodowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Austriacka Biblioteka Narodowa
Wejście od Josefplatz
Wejście od Josefplatz
Dyrektor Johanna Rachinger
Wielkość zbiorów 10.229.611
Lokalizacja Austria Wiedeń
Adres Josefsplatz 1, 1015 Vienna
Oficjalna strona biblioteki
Położenie na mapie Wiednia
Mapa lokalizacyjna Wiednia
Austriacka Biblioteka Narodowa
Austriacka Biblioteka Narodowa
Położenie na mapie Austrii
Mapa lokalizacyjna Austrii
Austriacka Biblioteka Narodowa
Austriacka Biblioteka Narodowa
Ziemia 48°12′22″N 16°21′59″E/48,206111 16,366389Na mapach: 48°12′22″N 16°21′59″E/48,206111 16,366389

Austriacka Biblioteka Narodowa (niem. Österreichische Nationalbibliothek, dawniej: Hofbibliothek), skróty "ÖNB" albo OeNB, jest biblioteką narodową oraz główną akademicką biblioteką Austrii. Znajduje się w Pałacu Hofburg w Wiedniu. Od 2005 roku część zbiorów znajduje się także w Palais Mollard-Clary[1]. Kompleks składa się z czterech muzeów, bibliotek, a także obejmuje kilka zbiorów specjalnych i archiwów. Biblioteka Narodowa założona została w końcu średniowiecza przez Habsburgów i nazywana była Biblioteką Trybunału (Hofbibliothek) do 1920 roku, po którym otrzymała swoją obecną nazwę[2].

Austriacka Biblioteka Narodowa otrzymuje egzemplarz obowiązkowy wszystkich druków w Austrii. Przechowuje również wszystkie zatwierdzone przez austriackie uczelnie rozprawy. Od lipca 2000 roku egzemplarz obowiązkowy został także nałożony na dokumenty elektroniczne. Biblioteka prowadzi akcje digitalizowania historycznych czasopism, które są dostępne online w Internecie w serwisie Anno: Austriacka prasa Online[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wejście od Heldenplatz

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Karta z „Biblii Wacława

Austriacka Biblioteka Narodowa ma swoje początki w Cesarskiej Bibliotece, powstałej w średniowieczu. Austriacki książę Albrecht III Habsburg przeniósł księgi z wiedeńskich archiwów do biblioteki. Sprawił on również, żeby ważne dzieła po łacinie były przetłumaczone na język niemiecki. Zbiory księcia Albrechta III były wówczas przechowywane w zakrystii wewnątrz wieży południowej cesarskiej kaplicy w Hofburgu. Książę był znawcą sztuki, wspierał Uniwersytet Wiedeński oraz założył królewski warsztat iluminatorski. Jego własnością była najstarsza książka odnotowana w bibliotece – Ewangeliarz Jana z Opawy (Johannes Von Troppau) z 1368[4].

Fryderyk III Habsburg wziął sobie za cel połączenie swoich skarbów i dzieł sztuki. Udało mu się zgromadzić wiele cennych pozycji do swojej kolekcji, jak na przykład Biblię Wacława (Wenzelsbibel) czy też Złotą Bullę.

Nowożytność[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze biblioteki
Wejście od Heldenplatz

Maksymilian, syn Fryderyka III, poprzez małżeństwo z Marią Burgundzką stał się w posiadaniu ważnych książek z Burgundii i północnej Francji i przyniósł je do Wiener Neustadt. Wśród nich były Czarne Godzinki Karola Śmiałego i Godzinki Marii Burgundzkiej. Według ówczesnej szacunkowej wartości 100 000 guldenów, książki te stanowiły jedną ósmą posagu Marii. Również druga żona Maksymiliana, Bianca Maria Sforza, wniosła w posagu między innymi książki z jednego z włoskich warsztatów. Książki w dawnej Bibliotece Cesarskiej znajdowały się częściowo w Wiener Neustadt, częściowo w Wiedniu, a częściowo na zamku w Innsbrucku. Po śmierci Maksymiliana, wszystkie książki przybyły do Innsbrucku[5].

W Wiedniu w XVI wieku, w Bibliotheca Regia, przechowywano klejnoty, sklasyfikowane prace naukowe. Oprócz książek, biblioteka ta zawierała także globusy i atlasy . Biblioteka ta została zwiększona również poprzez darowizny od osobistych bibliotek poszczególnych uczonych w tamtych czasach.

Hugo Blotius, pierwszy główny bibliotekarz wyznaczony w 1575 przez cesarza Maksymiliana II, sporządził spis zbiorów biblioteki. Biblioteka zawierała około 9000 woluminów. Odtąd wszelkie nowe dzieła dołączane do zbiorów dodawane były systematycznie i były katalogowane przez następnych bibliotekarzy. 26 sierpnia 1624 Ferdynand II wydał ustawę o obowiązkowym egzemplarzu. Biblioteka w dalszym ciągu powiększała się również w wyniku zakupów. Jednym z większych był zakup biblioteki Filipa Eduarda Fuggera w połowie XVII wieku[6].

W 1723-1735 zbiory Biblioteki Narodowej zostały umieszczone w Hofburgu, w bibliotece sądowej Habsburgów[7].

Zbiory[edytuj | edytuj kod]

Barocker Prunksaal
Prunksaal: Alegoria pokoju i nieba. Obraz na suficie, Daniel Gran, 1730
Prunksaal: Alegoria prawa i wojny. Obraz na suficie, Daniel Gran, 1730

31 grudnia 2012 zbiory biblioteki liczyły 10 229 611 jednostek bibliotecznych[8], w tym 3,6 miliona woluminów[9], co stanowiło największy zbiór biblioteczny w Austrii[10]. Zbiory zawierają: papirusy, rękopisy, inkunabuły, starożytne i rzadkie księgi, mapy, globusy, dzieła muzyczne, portrety, fotografie, autografy.

W drugiej połowie XIX wieku założono kolekcję papirusów, która stała się odtąd ważną częścią biblioteki. Kolekcja pochodzi z prywatnego zbioru arcyksięcia Rajnera, który 18 sierpnia 1899 podarował ją dla cesarza Franciszka Józefa I. Kolekcja papirusów zawiera około 180 000 jednostek pochodzących od XV wieku p.n.e. do XVI wieku n.e. Częścią kolekcji są tabliczki klinowe, tablice kamienne, teksty pisane na skórze, płótnie, kościach, złocie, srebrze i brązie. Kolekcja papirusów jest największą na świecie, została wpisana przez UNESCO do Pamięci Świata w 2001[11][12].

Kolekcja map została założona w 1905, najstarsze mapy pochodzą z XVI wieku. Częścią kolekcji jest Muzeum Globusów, założone w 1956 roku, zawiera 380 globusów, z których najstarsze pochodzą z XVI wieku. Najważniejsza część muzeum gromadzi globusy sprzed roku 1950. W kolekcji map znajduje się XVII-wieczny 50-tomowy atlas autorstwa Blaeu-Van der Hem, zawierający ponad 2400 map i ilustracji. W 2003 wpisany został przez UNESCO na listę Pamięci Świata[13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Die Musiksammlung der Österreichischen Nationalbibliothek ist Österreichs größtes Musikarchiv (ang.). 27.08.2013. [dostęp 2013-08-27].
  2. . "NB online - The National Library - History" (overview), Österreichische Nationalbibliothek, 2006, ONB.ac.at webpage: ONB-Lib-History.
  3. Bucher Gruppe: Bibliothekswesen in Österreich. General Books, 08.2011. ISBN 9781158911004.
  4. Philipp Charwath: Wen ist anders - Ist Wien anders?. s. 208.
  5. Aloys Bergenstamm: Aufschriften in Gruften, Säulen, Grundsteinen und Häusern in Wien. In: Gerhard Fischer (Hrsg.): Denn die Gestalt dieser Welt vergeht, Geschichte der Kirchen … der Stadt Wien, aufgezeichnet von dem Altertumsfreunde Aloys Bergenstamm (1754–1821), daedalus Verlag 1996, s. 253. ISBN 3-900911-07-X
  6. Baugeschichte Baugeschichte der Wiener Hofburg (niem.). [dostęp 2013-08-27].
  7. Österreichische Nationalbibliothek – Statistische Daten
  8. Österreichische Nationalbibliothek – Selbstauskunft auf der Website
  9. Austrian National Library, Austria (ang.). [dostęp 2013-08-27].
  10. Papyrus Erzherzog Rainer. UNESCO Memory of the World Programme, 2005-05-16. [dostęp 2013-08-27].
  11. Papyrus Erzherzog Rainer. UNESCO Memory of the World. [dostęp 2013-08-27].
  12. The Atlas Blaeu-Van der Hem of the Austrian National Library Memory of the World

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gabriele Mauthe et Christian Gastgeber, Die Direktion der Hofbibliothek zur Jahrhundertwende. Josef Ritter von Karabacek, Direktor der k.k. Hofbibliothek in Wien (1899-1917), catalogue de l’exposition de Papyrusmuseum, Böhlau, Vienne, 1999, 120 p. ISBN 3-01-000022-7 (niem.)
  • Murray G. Hall et Christina Köstner: »… allerlei für die Nationalbibliothek zu ergattern …«: Eine österreichische Institution in der NS-Zeit. Böhlau, Vienne: 2006, s. 617. ISBN 3-205-77504-X. (niem.)
  • Irina Kubadinov: La Bibliothèque Nationale Autrichienne. Vienne: 2004. ISBN 3-7913-3225-2. (fr.)
  • Martin Roland: A Century of Cataloguing Illuminated Manuscripts in Vienna (ang.). [dostęp 2013-08-27]. (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]