Automobilwerk Eisenach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wartburg z 1898
BMW Dixi z 1930 roku
BMW 328 z 1936 roku

Automobilwerk Eisenach (AWE) – fabryka samochodów osobowych w Eisenach w Niemczech.

Historia fabryki[edytuj | edytuj kod]

Fahrzeugfabrik Eisenach[edytuj | edytuj kod]

Historia fabryki zaczyna się 3 grudnia 1896, kiedy to Heinrich Erhardt założył Fahrzeugfabrik Eisenach (FFE) w Eisenach. Początkowo zakład zajmował się produkcją rowerów i broni. Dwa lata później fabryka rozpoczęła produkcję samochodu Wartburg na licencji francuskiego Decauville. Przedsiębiorstwo było trzecią co do wielkości fabryką samochodów w Niemczech, po Daimler Motoren Gesellschaft i Benz & Cie. Syn Heinricha Erhardta- Gustav rozwinął fabrykę, która pod koniec XIX wieku zatrudniała już 1300 pracowników.

Era Dixi[edytuj | edytuj kod]

W 1903 rodzina Ehrhardtów wycofała się z prowadzenia przedsiębiorstwa z powodu problemów i wygaśnięcia licencji Decauville’a. Rok później fabryka zaczęła wytwarzać samochody pod nową nazwą Dixi. Głównym inżynierem został Willi Seck. Topowy model U 35 z 65-konnym silnikiem produkowano od 1907, wkrótce przeszedł modernizację w wyniku której znacznie poprawiono jego osiągi (prędkość maksymalna 85 km/h).

Podczas I wojny światowej fabryka produkowała ciężarówki i broń. W czasie wojny zniszczono wyposażenie zakładu. W 1919 produkcję samochodów wznowiono. Trudności finansowe zmusiły wytwórnię do mariażu z Gothaer Waggonfabrik AG. Spadek koniunktury spowodował zmianę profilu produkcji. Nastawiono się na wytwarzanie małych samochodów. W 1927 rozpoczęto produkcję modelu DA-1 3/15, na licencji brytyjskiego Austin 7.

Era BMW[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie 1928 zakład i prawa do marki Dixi wykupiło BMW. Fahrzeugfabrik Eisenach stała się kolebką osobowych samochodów BMW. Po zakończeniu produkcji BMW Dixi, nazwa Dixi wkrótce zniknęła z samochodów z Eisenach, a samą fabrykę przemianowano na BMW-Werk Eisenach. Niebawem rozpoczęto produkcję zmodernizowanej wersji samochodu BMW Dixi o nazwie BMW 3/15. Do 1931 wyprodukowano 25 000 egzemplarzy tego samochodu w wersjach od DA 1 do DA 4 (DA – niem. Deutsche Ausführung – produkcja niemiecka). Rok później rozpoczęto produkcję nowego modelu BMW 3/20 AM-1 z niezależnym zawieszeniem wszystkich kół i silnikiem o pojemności skokowej 788 cm³.

W 1933 BMW rozpoczęło w Eisenach produkcję automobili z 6-cylindrowymi silnikami. Pierwszym z nich był model 303, a następnie 315, 319, 327 oraz eleganckie sportowe coupé BMW 328. Łącznie wytworzono 62864 egzemplarzy nowej serii modeli.

W 1942 z powodu wybuchu II wojny światowej wstrzymano seryjną produkcję samochodów. Fabryka BMW w Eisenbach rozpoczęła produkcję motocykli dla Wehrmachtu i silników samolotowych dla Luftwaffe. W wyniku działań wojennych fabryka została zniszczona w blisko 60 procentach.

Lata powojenne – Eisenacher Motorenwerk[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej Turyngia znalazła się na terenie sowieckiej strefy okupacyjnej. Znacjonalizowana fabryka dostała się pod zarząd Radzieckiej Administracji Wojskowej w Niemczech (niem. Sowjetische Militäradministration in Deutschland). Zmieniono także jej nazwę na Sowjetische AG Maschinenbau Awtowelo, Werk BMW Eisenach.

Produkcję samochodów wznowiono w 1945. Były to zmodyfikowane przedwojenne BMW 340, 321, 326. Wkrótce zmieniono oznaczenie samochodów opuszczających fabrykę, odtąd nosiły one nazwę EMW (Eisenacher Motorenwerk dla odróżnienia od BMW – Bayerische Motoren Werke). Powstawały kolejne modele BMW / EMW 327-1, 327-2, 327-3 i BMW / EMW 340, 340-1, 340-2. Tak długo jak fabryką zarządzali sowieci BMW nie mogło dochodzić swoich praw co do marki i znaku handlowego.

W 1952 Związek Radziecki przekazał fabrykę władzom powstałej trzy lata wcześniej Niemieckiej Republice Demokratycznej. W imieniu państwa zarząd nad przedsiębiorstwem objęło Ludowe Stowarzyszenie Przemysłowe Zakładów Samochodowych, czyli Industrieverband Fahrzeugbau (w skrócie IFA). BMW zażądało zmiany loga EMW, które niczym nie odbiegało od znaku przedsiębiorstwa z Monachium. Ostatecznie fabryka w Eisenach musiała zmienić swój znak handlowy (charakterystyczną dla BMW niebiesko-białą szachownicę wewnątrz okręgu zastąpiono biało-czerwoną), zdecydowano także o zmianie nazwy zakładu na Eisenacher Motorenwerk (EMW). W 1953 EMW wystawiała nawet swój zespół w Formule 1 – pierwszym kierowcą był Niemiec – Edgar Barth.

VEB Automobilwerk Eisenach[edytuj | edytuj kod]

W rok później ostatecznie zmieniono nazwę fabryki na VEB Automobilwerk Eisenach w skrócie AWE. Początkowo wytwarzano stare modele DKW z trzycylindrowymi dwusuwowymi silnikami – IFA F9. Równolegle, aż do roku 1955, produkowano przedwojenne modele BMW.

W 1956 pojawiła się pierwsza seria nowych Wartburgów. Początkowo był to typ 311, potem dołączył do niego model 312. Konstrukcja i dwusuwowe silniki obu pojazdów bazowały na modelu IFA F9. Kolejny model Wartburga 353 był już o wiele nowocześniejszy. Planowano nawet produkcję 4-suwowych silników, jednak zgodnie z wolą państwowych prominentów musiano zrezygnować z tego zamiaru. Ostatecznie dopiero w 1988 rozpoczęto w Wartburgach montaż czterosuwowych jednostek napędowych (Wartburg 1.3). Produkcję Wartburgów zakończono trzy lata później.

Dodatkowo AWE zajmowała się także produkcją motocykli. Produkowano model ze sztywną ramą EMW R 35, zastąpiony R35/2 z amortyzowanym widelcem przednim, ostatecznie zastąpiony R35/3 z resorowanym także zawieszeniem tylnym.

Losy fabryki po zjednoczeniu Niemiec[edytuj | edytuj kod]

Zjednoczenie Niemiec oznaczało upadek socjalistycznego molocha jakim była fabryka w Eisenach. Automobilwerk Eisenach, która nie mogła dostosować się do nowoczesnych metod produkcji, w 1991 została przejęta i zamknięta przez Treuhandanstalt (instytucja państwowa odpowiedzialna za prywatyzację przedsiębiorstw w byłej NRD). Wielu pracowników znalazło zatrudnienie w nowo powstałej w Eisenach filii koncernu Opla. W części dawnej fabryki AWE stworzono muzeum motoryzacji Automobilbaumuseum Eisenach.

Produkcja samochodów fabryki w Eisenach w latach 1898–1991[edytuj | edytuj kod]

Okres
produkcji
Model Liczba egzemplarzy
1898-1903 Wartburg ok. 250
1904-1927 Dixi – samochody osobowe 6090
1907-1927 Dixi – samochody ciężarowe 2622
1907-1928 Dixi – model DA 1 9308
1929-1942 BMW DA 2, DA 3, DA 4,
BMW 303, 309, 315, 319, 319/1, 329, 320, 321, 325, 326, 327, 328, 335
78 768
1945-1950 BMW 321 8996
1946-1947 BMW 326 16
1952-1955 BMW / EMW 327-1, 327-2, 327-3 505
1949-1955 BMW / EMW 340, 340-1, 340-2 21 083
1952 IFA EMW 325-3 166
1953-1956 EMW-IFA F9 38 782
1955-1965 Wartburg 311/312 258 928
1957-1960 Wartburg-Sport 313-1 469
1965-1966 Wartburg 312-1 33 759
1966-1975 Wartburg 353 356 330
1975-1988 Wartburg 353 W 868 860
1988-1991 Wartburg 1.3 152 775
RAZEM: 1 837 708

Produkcja motocykli fabryki w Eisenach w latach 1930–1955[edytuj | edytuj kod]

Okres
produkcji
Model Liczba egzemplarzy
1937-1940 BMW/EMW R 35
1941-1944 BMW R 75 18 440
1945-1955 BMW/EMW R 35 100 000
RAZEM: