Awwakum Pietrow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Święty
Awwakum Pietrow
protopop Jurewca Powołżskiego
Morozova avvakym.jpg
Data urodzenia 1620 lub 1621
Grigorowo w Rosji
Data śmierci 14 kwietnia 1682
Pustoziersk w Rosji
Kościół/
wyznanie
Rosyjska Prawosławna Cerkiew Staroobrzędowa
Data kanonizacji 1916
przez
Wspomnienie 14 kwietnia i 2 grudnia według starego stylu
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons

Awwakum Pietrow (ros. Аввакум Петров, Аввакум Петрович Кондратьев, Awwakum Pietrowicz Kondratjew) – rosyjski pisarz, protopop Jurewca Powołżskiego. Urodził się w roku 1620 lub 1621 we wsi Grigorowo w Kraju Niżnonowogrodzkim, zmarł w roku 1682 w Pustoziersku. Był przeciwnikiem siedemnastowiecznych reform liturgicznych patriarchy Nikona. Przypisuje mu się 43 dzieła, w tym Żywot - pierwsze rosyjskie dzieło autobiograficzne. Jest również autorem Księgi homilii, Księgi wykładni i pouczeń, Księgi oskarżeń czyli Ewangelii Wiecznej, Opisu i zebrania nauki o Bóstwie i stworzeniu i jak stworzył Bóg człowieka, Supliki, Listów oraz Lamentacji o trzech wyznawczyniach. Przez staroobrzędowców uważany za męczennika.

Spalenie na stosie Awwakuma Pietrowa

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn popa, jak i ojciec sam został popem, pracując początkowo w wiejskiej parafii, po ośmiu latach wyniesiony do godności protopopa Jurewca Nadwołżańskiego. W roku 1647 Awwakum przybył do Moskwy, gdzie brał aktywny udział w działaniach bratiji, grupy duchownych prawosławnych, dążących do odnowy życia liturgicznego. W 1652, jak i inni członkowie bratiji, poparł Nikona jako kandydata na nowego patriarchę Rusi.

Nikon, po otrzymaniu godności patriarchy, zainicjował szereg reform w rosyjskiej liturgii i teologii, mających na celu przywrócenie zgodności z wzorcami prawosławnego obrządku bizantyńskiego. Te działania skłóciły Nikona z Awakumem, który zerwał także ze środowiskiem bratiji, a wcześniejszy głos poparcia dla Nikona uznał za swój życiowy błąd.

Awwakum i jego zwolennicy stanowczo sprzeciwiali się reformom, uważając je za zniekształcenie Cerkwi rosyjskiej, którą uznawali za prawdziwy Kościół Boży. Protopop twierdził, że Konstantynopol wpadł w ręce tureckie z powodu swoich heretyckich wierzeń. Awwakum był więziony, próbowano pozbawić go święceń kapłańskich, został zesłany do Tobolska, Jenisiejska, a następnie wraz z ekspedycją kolonizacyjną Paszkowa do Daurii we wschodniej Syberii.

Po odsunięciu Nikona od władzy Awwakum mógł koło roku 1664 powrócić do Moskwy, gdzie zamieszkał w domu jednej z największych zwolenniczek starych obrzędów - bojaryni Fieodosiji Morozowej[1]. Jednak jego aktywna działalność na rzecz starej wiary sprawiła, że jeszcze tego samego roku został zesłany do Pustozierska koło Archangielska, gdzie przetrzymywany był w ziemiance. Został spalony wraz z towarzyszącymi mu wyznawcami w Wielki Piątek roku 1682.

W miejscu, w którym spłonął, znajduje się obecnie ozdobny drewniany krzyż. Pomimo śmierci Awwakuma grupy odrzucające zmiany kontynuowały swą działalność jako staroobrzędowcy.

Pośmiertną sławę zapewnił mu także Żywot protopopa Awwakuma, przez niego samego nakreślony. Utwór ten powstał podczas pobytu w więzieniu w Pustoziersku w 1672 roku. Barwna autobiografia Awwakuma mówi o trudach jego uwięzienia i wygnania na daleki wschód Rosji, opowiada o jego przyjaźni i konflikcie z carem Aleksym, praktykach egzorcyzmowania demonów oraz bezgranicznym podziwie dla przyrody i innych dzieł Boga. Zapiski te są jednocześnie nowatorskim utworem literackim, tłumacz polskiego wydania z 1972 roku, Wiktor Jakubowski tak pisze o charakterze dzieła:

Quote-alpha.png
Ze skrajnym konserwatyzmem światopoglądowym łączył Awwakum nowatorstwo sztuki pisarskiej, która stanowi o niepospolitym mistrzostwie, z jakim wyzyskał współczesną mu żywą mowę rosyjską, prostymi, nieraz drastycznymi środkami osiągając jędrność i jurność stylu[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Bojarynia Morozowa - artykuł z Kalendarza Staroobrzędowego (ros.)
  2. "Żywot protopopa Awwakuma przez niego samego nakreślony" i wybór innych pism, przeł oraz wstepem opatrzył W. Jakubowski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1972.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]