Azotan amonu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Azotan amonu
Azotan amonu
Azotan amonu
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NH4NO3
Masa molowa 80,04 g/mol
Wygląd białe krystaliczne ciało stałe
Identyfikacja
Numer CAS 6484-52-2
PubChem 22985[3]
Podobne związki
Inne aniony chloran amonu
Inne kationy azotan sodu
Podobne związki azotyn amonu
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Azotan amonu, (saletra amonowa), NH4NO3nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu azotowego i amoniaku.

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Powstaje w wyniku zobojętnienia kwasu azotowego amoniakiem:

HNO3 + NH3 → NH4NO3

lub w reakcji kwasu azotowego z węglanem amonu:

2HNO3 + (NH4)2CO3 → 2NH4NO3 + H2O + CO2

Inną metodą jego otrzymywania jest reakcja podwójnej wymiany między azotanem potasu lub sodu i siarczanem amonu:[potrzebne źródło]

(NH4)2SO4 + 2KNO3 → 2NH4NO3 + K2SO4

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Saletra amonowa jest bezbarwnym, krystalicznym ciałem stałym[a]. Jest higroskopijna. Bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie (w temperaturze pokojowej 214 g w 100 g H2O). Proces rozpuszczania się NH4NO3 w wodzie jest dość silnie endotermicznyHo = 26 kJ/mol), dzięki czemu mieszanina saletry amonowej z lodem jest bardzo dobrą mieszaniną chłodzącą.

Azotan amonu ma właściwości utleniające. Przy podgrzewaniu rozkłada się stopniowo na podtlenek azotu i wodę:

NH4NO3 → N2O + 2H2O

Topi się w temperaturze 169 °C. W temperaturze 210 °C rozkłada się wybuchowo:

2NH4NO3 → 2N2 + O2 + 4H2O

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Materiał wybuchowy[edytuj | edytuj kod]

Dzięki swoim właściwościom azotan amonu jest składnikiem wielu materiałów wybuchowych, np.: ANFO, ANNM, amonale, amonity, Saletrol, Dynamon K. Wybuchowość saletry amonowej była przyczyną wielu katastrof, na przykład:

Nawóz mineralny[edytuj | edytuj kod]

Saletra amonowa jest jednym z najpopularniejszych jednoskładnikowych nawozów mineralnych o najwyższej zawartości azotu w grupie nawozów saletrzano-amonowych (zawiera ok. 32–34% azotu). Jako nawóz azotowy występuje w postaci lekko kremowych granul. Posiada dwie efektywne formy azotu: natychmiast działającą azotanową i powoli uwalnianą, amonową. Bardzo szybko przenika do gleby przy stosowaniu pogłównym. Nawóz uniwersalny, stosowany do wszystkich roślin i rodzajów gleb, przedsiewnie i pogłównie.

Produkt bardzo higroskopijny, łatwo rozpuszczalny w wodzie i mocno reaktywny chemicznie. W celu zmniejszenia właściwości higroskopijnych i wybuchowych saletry nawozowej, dodaje się do niej domieszki magnezu, węglanu wapnia, gipsu, siarki[4].

Stosowanie[edytuj | edytuj kod]

Azotan amonu stosuje się do nawożenia pogłównego i przedsiewnego. Nadaje się do wykorzystania na wszystkich rodzajach gleb i pod wszystkie użytki zielone, rośliny uprawy polowej i warzywnicze, kwiaty, krzewy owocowe i drzewa[5].

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Najwięksi na świecie producentci saletry amonowej
Kraj Udział
w produkcji światowej[6]
Największe przedsiębiorstwo
w kraju
Moc produkcyjna
przedsiębiorstwa
Rosja 19,9% UralChem 2,5 mln t/rok[7][8]
Stany Zjednoczone 15,8% CF Industries 1,1 mln t/rok[9]
Chiny 12,1% San Corporation 1,2 mln t/rok[10]
Polska 5,6% Grupa Azoty Zakłady Azotowe „Puławy” 1,1 mln t/rok[11]
Ukraina 5,5% Stirol 0,4 mln t/rok[12]

W Polsce produkowane przez Grupę Azoty Zakłady Azotowe „Kędzierzyn” nawozy azotowe na bazie azotanu amonu to Kędzierzyńska Saletra Amonowa i Salmag (z siarką), a przez Grupę Azoty Zakłady Azotowe „Puławy” to Pulan i nawóz płynny RSM (roztwór azotanu amonu i mocznika).

Transport i magazynowanie[edytuj | edytuj kod]

Roztwory azotanu amonu produkowane w polskich przedsiębiorstwach chemicznych transportuje się w postaci ciekłej jako gorący stężony roztwór. Do tego celu wykorzystywane są cysterny, ze zbiornikami produkowanymi na bazie stali kwasoodpornej, zaopatrzonymi dodatkowo w elementy grzewcze podtrzymujące temperaturę roztworu.

Podobnie jak w przypadku transportu, również magazynowanie wymaga stosowania właściwych środków bezpieczeństwa. Azotan amonu można przechowywać w temperaturze wyższej od temperatury krystalizacji, jednocześnie niższej od temperatury wrzenia[13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. W Zakładach Azotowych „Puławy” saletra amonowa produkowana jest formie białych lub lekko kremowych granulek.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Azotan amonu (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2011-06-21].
  2. Azotan amonu (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-06-21].
  3. Azotan amonu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. Nawóz PULASKA®. [dostęp 2013-11-23].
  5. Azotan amonu. [dostęp 2013-11-05].
  6. Ammonium Nitrate (AN): 2014 World Market Outlook and Forecast up to 2018 (ang.). [dostęp 2013-11-05].
  7. Puls Biznesu: Rosyjski producent nawozów mineralnych zwiększył produkcję. [dostęp 2013-11-12].
  8. uralchem.ru: Annual Report 2012 (ang.). [dostęp 2013-11-12]. s. 2, 8.
  9. phx.corporate-ir.net: Annual Reports (ang.). [dostęp 2013-11-14].
  10. sinooan.com: Ammonium Nitrate (ang.). [dostęp 2013-11-13].
  11. pulawy.com: Raport Środowiskowy 2012. [dostęp 2013-11-13].
  12. stirol.net: Висновок щодо операційної та фінансової діяльності емітента (ukr.). [dostęp 2013-11-14].
  13. Roztwór azotanu amonu – techniczny. [dostęp 2013-11-23].