| Azotan sodu |
|
|
 |
| Nazewnictwo |
|
|
| Inne nazwy i oznaczenia |
| półsyst. |
azotan sodu |
| Stocka |
azotan(V) sodu |
| inne |
saletra sodowa |
|
| Ogólne informacje |
| Wzór sumaryczny |
NaNO3 |
| Masa molowa |
84,99 g/mol |
| Wygląd |
biały proszek lub bezbarwne kryształy |
| Minerały |
nitronatryt (saletra chilijska, saletra sodowa, nitratyn) |
| Identyfikacja |
| Numer CAS |
7631-99-4 |
| PubChem |
24268[3] |
|
|
|
|
| Niebezpieczeństwa |
| MSDS |
|
Globalnie Zharmonizowany System
Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów |
| Zagrożenia według MSDS |
|
|
|
| Zwroty H |
H272, H302, H315, H319, H335 |
| Zwroty EUH |
brak zwrotów EUH |
| Zwroty P |
P220, P261, P305+P351+P338 |
| Europejska klasyfikacja substancji |
| Zagrożenia według MSDS |
 |
 |
Utleniający
(O) |
Szkodliwy
(Xn) |
|
|
| Zwroty R |
R8, R22, R36/37/38 |
| Zwroty S |
S17, S26 |
| NFPA 704[2] |
|
|
|
| Numer RTECS |
WC5600000 |
| Dawka śmiertelna |
LD50 175 mg/kg (mysz, dożylnie) |
|
| Podobne związki |
| Inne aniony |
azotyn sodu, chloran sodu |
| Inne kationy |
azotan potasu, azotan amonu |
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
Azotan sodu, NaNO3 (saletra sodowa, saletra chilijska) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy azotanów, sól kwasu azotowego i sodu. Tradycyjne określenie „saletra” pochodzi z łac. sal petrae = sól skalna.
Występowanie [edytuj]
Azotan sodu występuje naturalnie jako minerał nitronatryt (nitratyn, saletra chilijska, saletra sodowa). Nazwa nitronatryt jest utworzona od składu chemicznego minerału: łac. nitrogenium = azot, a natrium = sód. Występuje na obszarach suchych i gorących, gdyż jest łatwo rozpuszczalny w wodzie. Powstaje w procesie odparowania, którego wynikiem są złoża solne. Spotykany zwykle w towarzystwie halitu, anhydrytu, gipsu. Występuje w skupieniach zbitych, ziarnistych, tworzy też naloty i wykwity.
Największe złoża nitronatrytu występują na pustyni Atacama w Chile - stąd powstała pierwotna nazwa "saletra chilijska" (złoże ma ok. 600 km długości i kilkadziesiąt szerokości i do 2 m miąższości). Ważne złoża występują też w Boliwii, Peru, Egipcie, Indiach, Kazachstanie oraz w USA.
Właściwości [edytuj]
Azotan sodu jest białą lub bezbarwną substancją krystaliczną. Jego właściwości są analogiczne do azotanu potasu. Dobrze rozpuszcza się w wodzie (w temperaturze 20 °C 88 g na 100 g H2O). Topi się w temp. 307 °C. Rozkłada się po podgrzaniu do 380 °C. Ma właściwości utleniające. Jest higroskopijny, powinien być przechowywany w szczelnych pojemnikach. Wykazuje dwójłomność, współczynniki załamania wynoszą no=1,587 i ne=1,336 dla długości fali około 590 nm.
- Właściwości krystaliczne
Bardzo rzadko tworzy kryształy izometryczne, tabliczkowe, płytkowe, przyjmujące postać romboedrów. Kryształy są takie same jak kryształy kalcytu. Można sztucznie wyhodować kryształ nitratynu: do roztworu azotanu sodowego wprowadza się romboedr kalcytu w charakterze jądra.
Otrzymywanie [edytuj]
Otrzymuje się go działając kwasem azotowym na węglan sodu:
Na2CO3 + 2HNO3 → 2NaNO3 + H2O + CO2↑
Zastosowanie [edytuj]
- jako nawóz azotowy (zawiera 15,5% azotu)
- przed wynalezieniem przemysłowych metod wiązania azotu z powietrza (metoda Mościckiego, metoda Habera i Boscha) azotan sodu był używany do uzyskiwania kwasu azotowego
- wciąż jest ważnym surowcem do produkcji azotanu potasu (saletry potasowej)
- w przemyśle spożywczym do konserwowania mięsa (przeciwdziała tworzeniu się jadu kiełbasianego; symbol UE - E251)
- w przemyśle szklarskim
- do produkcji materiałów wybuchowych odgrywając istotną rolę w produkcji nitrogliceryny
- jest minerałem chętnie zbieranym przez kolekcjonerów
- jest używany do produkcji farb, emalii i leków
- stosuje się go jako utleniacz w pirotechnice
Zastosowanie znalazło także przy produkcji azotanu potasu.
NaNO3 + KCl → KNO3 + NaCl
Przypisy
Bibliografia [edytuj]
Linki zewnętrzne [edytuj]
Multimedia w Wikimedia Commons
