Azotowodór

Azotowodór
Nazewnictwo
Nomenklatura systematyczna (IUPAC) azydek wodoru
Inne nazwy i oznaczenia kwas azotowodorowy
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	HN3
Masa molowa	43,03 g/mol
Wygląd	bezbarwna ciecz
Identyfikacja
Numer CAS	7782-79-8
PubChem	24530
Właściwości Gęstość i stan skupienia 1,09 g/cm³; ciecz Temperatura topnienia -80 °C Temperatura wrzenia 37 °C Kwasowość (pKa) 4,65±0,05
Niebezpieczeństwa Europejska klasyfikacja substancji Zagrożenia Wybuchowy (E) Silnie toksyczny (T+) Dawka śmiertelna LD50 33 mg/kg (szczur, doustnie)
Podobne związki
Inne aniony	chlorek wodoru i inne kwasy
Pochodne azydki	azydek sodu
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Azotowodór zwany też kwasem azotowodorowym – nieorganiczny związek chemiczny o wzorze HN₃, bezbarwna, łatwo parująca, toksyczna ciecz, silnie wybuchowa. Gazowy azotowodór także wykazuje działanie wybuchowe.

Azotowodór został po raz pierwszy otrzymany przez T. Curtiusa w 1890 r., obecnie wolny kwas azotowodorowy otrzymuje się z jego soli, najczęściej poddając azydek sodu działaniu rozcieńczonego roztworu kwasu siarkowego i oddestylowując lotny HN₃, bądź poprzez reakcję amoniaku z podtlenkiem azotu:

H₂SO₄ + 2NaN₃ → 2HN₃ + Na₂SO₄

N₂O + NH₃ → HN₃ + H₂O

Azotowodór reaguje z metalami tworząc odpowiednie sole azydki o działaniu detonującym. Najpopularniejszy azydek ołowiu, używa się do produkcji spłonek pobudzających materiały wybuchowe.

Właściwości biologiczne

Toksyczność HN₃ jest porównywalna z toksycznością cyjanowodoru. Zawartość w powietrzu na poziomie 0,0005–0,007 mg/l powoduje wystąpienie objawów zatrucia. Objawami zatrucia są mdłości, ból głowy, wymioty, głębokie obniżenie ciśnienia, demielinizacja włókien nerwowych w ośrodkowym układzie nerwowym oraz uszkodzenie jąder i wątroby.

Zastosowanie

Wolny kwas azotowodorowy używa się do syntezy tetrazoli i ich pochodnych.