Bóle zębów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zainfekowany ząb – kolejno zmiany spowodowane próchnicą, zainfekowana miazga i powstały w okolicach korzenia ropień.

Bóle zębów – subiektywnie nieprzyjemne czuciowo-emocjonalne odczucie sprawiające dyskomfort w okolicach szczęki i twarzy (ból odbierany przez nerw trójdzielny), występujące w różnym natężeniu i w odpowiedzi na szereg czynników bólogennych. Bóle zębów wywoływane są przez różne bodźce bólowe – mechaniczne, termiczne lub patofizjologiczny – które uaktywniają receptory bólowe (nocyceptory) na zakończeniach nerwowych, a te wysyłają impulsy bólowe do mózgu odbierane przez organizm jako niemiłe odczucie w miejscu będącym ośrodkiem bólu. Najczęściej pojawia się on wskutek zapalenia miazgi zęba, której unerwienie jest bardzo bogate, a pobudzanie zakończeń czuciowych miazgi to główne źródło bólu zębów.

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Ból zębów może być wywoływany procesami patologicznymi toczącymi się w obrębie zęba lub w przyzębiu brzeżnym i wierzchołkowym. Może jednak boleć ząb, w którym nie obserwujemy żadnych procesów patologicznych, a ból jest albo objawem chorób innych części układu stomatognatycznego lub pochodzenia sercowo-naczyniowego, mózgowego, mięśniowego, względnie nerwowego. Każda postać bólu twarzy i bólu głowy może powodować ból zębów, w niektórych przypadkach jest on nawet jedynym objawem choroby.

Podłożem bólu zęba może być m.in.:

  • próchnica zębów – bakteryjna choroba tkanek twardych zęba prowadząca do powstawania ubytków (dziur) odsłaniających unerwioną i bolącą miazgę.
  • zakażenie miazgi – zainfekowanie miazgi bakteriami, które dostały się tam w wyniku odsłonięcia jej przez próchnicę.
  • nadwrażliwość zęba – podrażnienie miazgi przez czynniki zewnętrzne, najczęściej zimno lub gorąco, np. podczas jedzeniu lodów.
  • martwy ząb – zapalenie będące następstwem obumarcia miazgi, postępujące przez korzeń zęba i infekujące tkanki okołowierzchołkowe, a nawet kości i tkanki miękkie.
  • ekstrakcja zęba – chirurgiczne usunięcie zęba wywołujące ból i obrzęk w miejscu rany w kości i dziąśle.
  • plomba w zębie – substancja wypełniająca wywołany próchnicą ubytek może podrażniać miazgę i wywoływać odczucia bólowe.
  • zanikanie dziąseł – jeden z głównych objawów zapalenia przyzębia (parodontozy) skutkujący odsłonięciem wrażliwych części zęba.
  • wyrzynanie się zębów – u niemowlaków pojawianie się pierwszych zębów, u dzieci wypadanie mleczaków, a u dorosłych pojawianie się ósemek, czyli tzw. „zębów mądrości” często powoduje ból.
  • szkorbut – powodowany niedoborem kwasu askorbinowego, czyli witaminy C, może przejawiać się bólem zębów oraz zmianami w przyzębiu, sygnalizującym wysokie zapotrzebowanie organizmu na tę substancję.

Objawy[edytuj | edytuj kod]

Ból zęba często zaczyna się nagle i może różnić się intensywnością: od łagodnego dyskomfortu po bardzo dotkliwy ból. Do typowych objawów bólów zębów należą:

  • ból podczas żucia;
  • wrażliwość na ciepło i zimno;
  • krwawienie wokół zęba lub z dziąseł;
  • obrzęk dziąseł wokół zęba;
  • obrzęk szczęki.

Może im towarzyszyć tętniący ból głowy, szczęki i ucha – w formie stałej lub ustępującej i powracającej. Bóle zębów są zwykle dotkliwsze podczas jedzenia lub picia, zwłaszcza potraw bardzo gorących lub zimnych. Szczęka w obszarze bolącego zęba może być podrażniona i wrażliwa na dotyk. Ból może zaostrzać się podczas leżenia, gdyż pozycja ta powoduje wzrost ciśnienia w okolicy zęba.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Bóle zębów należy traktować jako sygnał alarmowy i wskazanie do jak najszybszego leczenia, aby uniknąć zapalenia. Infekcja zatok lub kości szczęki może bowiem powodować sepsę (posocznicę). Jeśli przyczyną bólu zęba jest próchnica, uszkodzone tkanki zostaną usunięte i zastąpione wypełnieniem (plomba). W przypadku zapalenia miazgi zęba niezbędne może być leczenie kanałowe, a w razie stanu zapalnego – antybiotykoterapia. Z kolei brak możliwości leczenia bywa wskazaniem do ekstrakcji – chirurgicznego usunięcia zęba ze zbyt zaawansowanymi zmianami chorobowymi bądź też tzw. zęba mądrości np. z powodu wyrastania pod nieprawidłowym kątem.

Możliwe jest również doraźne stosowanie leków przeciwbólowych typu paracetamol lub z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) jak deksketoprofen, diklofenak, ibuprofen, ketoprofen. W przypadku ekstrakcji ból i obrzęk są bowiem typowymi skutkami zabiegu utrzymującymi się przez 2-5 dni. Doznania bólowe mogą jednak towarzyszyć pacjentowi dłużej, gdyż zębodół goi 1-2 tygodnie, a rana w kości nawet do 6 miesięcy.

Profilaktyka[edytuj | edytuj kod]

W celu maksymalnego ograniczenia wystąpienia bólów zębów na tle zmian w obrębie tkanki twardej i stanów chorobowych miazgi należy:

  • dbać o higienę jamy ustnej:
  • przynajmniej 2 razy dziennie szczotkować zęby pastą zawierającą fluor;
  • delikatnie szczotkować dziąsła i język;
  • przestrzenie międzyzębowe czyścić nicią dentystyczną;
  • stosować płyn do higieny jamy ustnej;
  • ograniczyć spożycie produktów zawierających cukier;
  • stosować dietę bogatą w wapń;
  • spożywać duże ilości wody w celu wspomagania procesu produkcji śliny;
  • regularnie kontrolować stan uzębienia u dentysty:
  • raz na 12-24 miesiące – osoby bez problemów z zębami i jamą ustną;
  • co 6 miesięcy – dzieci (w celu szybszego wykrycia ewentualnych zmian);
  • przeprowadzać czyszczenie uzębienia w gabinecie stomatologicznym;
  • w razie potrzeby stosować zalecone przez lekarza kuracje fluoryzacyjne.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. Białecka, Terapia skojarzona bólu w nowej formule farmaceutycznej. Twój Przegląd Stomatologiczny 2011, nr. 12, s. 67.
  • Ból zębów [w:] portal Choroby zębów (chorobyzebow.pl). [dostęp 2014-02-10].
  • J. Dobrogowski, M. Kuś, K. Siedlak, J. Wordliczek, Ból i jego leczenie, Warszawa 1996, wyd. Springer PWN.
  • E. Kostarczyk, Neuropsychologia bólu, Poznań 2003, PTPN, s.7–139.
  • N. Torlińska-Walkowiak, T. Torlińska, W. Woźniak, Podstawy anatomiczne i fizjologiczne zespołów bólowych układu stomatognatycznego. Nowiny Lekarskie 2006, nr 75(1), s. 80–89.