Bączek zwyczajny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Bączek (ptak))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bączek zwyczajny
Ixobrychus minutus[1]
(Linnaeus, 1766)
Bączek zwyczajny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd pelikanowe
Rodzina czaplowate
Rodzaj Ixobrychus
Gatunek bączek zwyczajny
Synonimy
  • Ardea minuta Linnaeus, 1766[2]
Podgatunki
  • I. m. minutus (Linnaeus, 1766)
  • I. m. payesii (Hartlaub, 1858)
  • I. m. podiceps (Bonaparte, 1855)
  • I. m. dubius Mathews, 1912
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Bączek zwyczajny, bączek (Ixobrychus minutus) – gatunek średniego ptaka brodzącego z rodziny czaplowatych (Ardeidae) zamieszkujący w zależności od podgatunku[4][5]:

  • bączek zwyczajny (I. minutus minutus) – środkowa i południowa Europa, północna Afryka, Syberia oraz Iran i Indie. W Polsce nielicznie się gnieździ, nie zimuje (wylatuje do Afryki równikowej od sierpnia do października). Przeloty w kwietniu - maju i wrześniu.
  • bączek afrykański (I. minutus payesii) – Afryka na południe od Sahary
  • bączek madagaskarski (I. minutus podiceps) – Madagaskar
  • bączek czarnogrzbiety (I. minutus dubius) – wschodnia i południowo-zachodnia Australia. Takson o niepewnej pozycji taksonomicznej, czasami wyróżniany do rangi odrębnego gatunku[6][7][4].
Bączek
Cechy gatunku 
Wyraźnie zaznaczony dymorfizm płciowy, co jest rzadkością u czapli. Samiec ma wierzch ciała i potylicę czarną, głowę, szyję i pokrywy skrzydłowe płowożółte, spód brudnobiały. Samica ma czapeczkę ciemnobrązową. Szyję, głowę i pokrywy skrzydłowe żółtobrązowe, grzbiet ciemnobrązowy z podłużnymi jasnymi plamami, spód brudnobiały z ciemnymi podłużnymi paskami. Osobniki młodociane podobne do samicy, lecz całe brązowe z podłużnymi paskami, których jest dużo więcej. Jest najmniejszym przedstawicielem czapli, wielkości sójki. Lata cicho ponad trzcinami i taflą wody. Skrzydła szerokie i z jasnymi piórami pokrywowymi, które kontrastują z czarnymi lotkami i grzbietem. Równie cicho przemykają przez gęste trzciny. Podobnie jak bąk, również i one w razie zagrożenia przyjmują pionową postawę ochronną wyciągając w górę szyję i głowę. Potrafią to robić już nawet pisklęta w gnieździe. W czasie toków rankami, wieczorami, a nawet w nocy, samiec wydaje z siebie przypominające szczekanie psa "huw" lub "wru, wru". Co ciekawe, uważa się, że takie odgłosy słyszane w dzień zapowiadają nadchodzący deszcz.
Wymiary średnie 
dł. ciała ok. 35 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 55 cm
waga ok. 70-170 g
Biotop 
Prowadzi skryty i cichy tryb życia na rozległych, ale też mniejszych, trzcinowiskach okolic stawów, bagien i starorzeczy lub w wiklinie nadrzecznych brzegów.
Osobnik młodociany zakamuflowany w trzcinowisku
Gniazdo 
W trzcinach, rzadziej w krzewie lub na drzewie. Zazwyczaj pojedyncze lub w małych koloniach. Wiosną na lęgowiska najpierw wracają stare samce, młodsze trzy tygodnie później. Zaraz po przybyciu samiec zajmuje swoje terytorium, wybiera miejsce na gniazdo i zaczyna jego budowę z suchych trzcin i gałązek. Jednak jego wykończeniem zajmuje się samica.
Jaja 
W ciągu roku wyprowadza jeden lub 2 lęgi, składając w maju-lipcu (w Eurazji), w porze deszczowej (w Afryce) i październiku-styczniu (w Australii) 2 do 9 białych jaj.
Wysiadywanie i dorastanie 
Jaja wysiadywane są przez okres 16-21 dni przez obydwoje rodziców. Nowo wyklute pisklęta przez pierwsze dni jedzą na pół strawiony pokarm zrzucany im do gniazda. Potem rodzice wkładają im upolowaną zdobycz prosto do dziobów. Mając już siedem dni i puch na sobie potrafią wydrapywać się z gniazda i poruszać po jego okolicy. Pisklęta opuszczają gniazdo po 5-6 dniach, a usamodzielniają się po 30 dniach.
Pożywienie 
Drobne zwierzęta - owady wodne i lądowe, małe ryby, żaby do ok. 5 cm, poluje głównie nocą. Jest wyłącznie mięsożerny.
Ochrona 
Gatunek objęty ochroną ścisłą.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ixobrychus minutus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Little Bittern (Ixobrychus minutus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 18 grudnia 2010].
  3. Ixobrychus minutus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. 4,0 4,1 Frank Gill, David Donsker: Family Ardeidae (ang.). IOC World Bird List: Version 4.2. [dostęp 2014-05-08].
  5. Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Ardeidae Leach, 1820 - czaplowate - Herons (Wersja: 2013-09-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-05-08].
  6. Pamela C. Rasmussen, John C. Anderton: Birds of South Asia: The Ripley Guide. Cz. 2. Waszyngton i Barcelona: Smithsonian Institution and Lynx Edicions, 2005. ISBN 8487334679.
  7. Les Christidis, Walter Boles: Systematics and Taxonomy of Australian Birds. Collingwood Victoria, Australia: CSIRO Publishing, 2008. ISBN 9780643096028.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]