Błękitny Jeździec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Błękitny jeździec (niem. Der Blaue Reiter) – ugrupowanie artystów-ekspresjonistów, założone w Monachium w grudniu 1911. Nazwa ugrupowania pochodzi od tytułu almanachu, wydawanego przez Wasilija Kandińskiego (Василий Васильевич Кандинский) i Franza Marca.

Kandinski porzuciwszy w wyniku sporu monachijskie „Nowe Stowarzyszenie Artystyczne” (Neue Künstlervereinigung München) stworzył wraz z Franzem Marcem nowe ugrupowanie, mające na celu uwolnienie sztuki od konserwatywnej tradycji malarstwa akademickiego. 19 czerwca 1911 zaproponował Marcowi wydanie almanachu z reprodukcjami i artykułami o nowej sztuce.

Do Kandińskiego i Marca przyłączyli się inni artyści o podobnych poglądach, wśród nich August Macke, Gabriele Münter, Marianne von Werefkin (Марианна Владимировна Верëвкина), Alexej von Jawlensky (Алексей Георгиевич Явле́нский), Alfred Kubin. Paul Klee i Hanns Bolz. Przyłączył się też kompozytor i malarz Arnold Schönberg. Członków grupy łączyło zainteresowanie sztuką prymitywną i średniowieczną oraz fowizmem i kubizmem.

Pierwsza wystawa grupy odbyła się od 18 grudnia 1911 do 1 stycznia 1912 w Moderne Galerie Heinrich Thannhauser w Monachium. Obejmowała 49 dzieł Hansa Arpa, Alberta Blocha, Heinricha Campendonka, Roberta Delaunaya, Wasilija Kandińskiego, Henri Matissa, Augusta Mackego, Gabrieli Münter, Emila Noldego, Pabla Picasso i Henri Rousseau. Wystawie towarzyszyła muzyka Albana Berga, Arnolda Schönberga i Antona Weberna. Wystawę pokazano również w Kolonii i w Berlinie.

Druga i ostatnia wystawa odbyła się od 12 lutego do 18 marca 1912 w monachijskiej księgarni Hansa Goltza. Obejmowała wyłącznie grafikę, także Paula Klee, Georges Braque'a, Hansa Arpa, Roberta Delaunaya, André Deraina, Kazimierza Malewicza, Natalii Gonczarowej i Michaiła Łarionowa oraz grupy Die Brücke.

Almanach Błękitny Jeździec[edytuj | edytuj kod]

Grupa przyjęła nazwę od drzeworytu Kandińskiego pod tym samym tytułem, zamieszczonym w roku 1912 na okładce almanachu. Sponsorami almanachu byli kolekcjoner sztuki Bernhard Koehler i wydawca Reinhard Piper. Almanach został wznowiony w roku 1914, ukazały się także wydania w innych językach.

Członkowie grupy spotykali się w domu Kandińskiego i Gabrieli Münter w Murnau oraz w niedalekim Sindelsdorf, gdzie mieszkali Franz Marc i Heinrich Campendonk.

Niestety między członkami grupy doszło do sporów i niesnasek. Po wybuchu I wojny światowej rosyjscy członkowie grupy: Kandiński, Jawleński i Werewkina musieli opuścić Niemcy. Marc i Macke polegli na froncie we Francji, Hanns Bolz powrócił z wojny okaleczony i wkrótce zmarł. Grupa zakończyła działalność.

W roku 1920 doszło do procesu sądowego o zgromadzoone w Murnau obrazy, wygranego przez Gabrielę Münter. W dniu swoich 80. urodzin (w 1957) Gabriela Münter zapisała znaczną część kolekcji miastu Monachium. Obrazy są zgromadzone w Miejskiej Galerii Lenbachhaus.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Brigitte Salmen (wydawca): Der Almanach 'Der Blaue Reiter'. Bilder und Bildwerke in Originalen. Murnau 1998, ISBN 3-932276-03-5
  • Norbert Göttler: Der Blaue Reiter. Rowohlt Verlag, Reinbek 2008, ISBN 978-3-499-50607-9
  • Wassily Kandinsky: Über das Geistige in der Kunst. Insbesondere in der Malerei. (O duchowości w sztuce, szczególnie w malarstwie), Wznowienie oryginału z roku 1912. Benteli Verlag Bern 2004, ISBN 3-7165-1326-1

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]