Babka
Babka (Plantago L.) – rodzaj roślin z rodziny babkowatych. Kosmopolityczny, liczy około 250 gatunków występujących na całym świecie[2]. Gatunkiem typowym jest Plantago major L.[3].
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Rośliny zielne, półkrzewy i krzewy.
- Liście
- Przeważnie w przyziemnej różyczce. Pojedyncze, często owłosione, o silnych ogonkach.
- Kwiaty
- Bardzo drobne, osadzone na długich, z reguły bezlistnych szypułkach, najczęściej w szczytowych kłosach. Są wiatropylne
- Owoce
- Torebka[2].
Systematyka [edytuj]
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)
Należy do plemienia Plantagineae, rodziny babkowatych (Plantaginaceae) Juss. , która jest jednym z kladów w obrębie rzędu jasnotowców (Lamiales) Bromhead z grupy astrowych spośród roślin okrytonasiennych[1][4].
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Lamianae Takht., rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), rodzina babkowate (Plantaginaceae Juss.), podrodzina Plantaginoideae Eaton, plemię Plantagineae Dumort., rodzaj babka (Plantago L.)[5].
- Gatunki flory Polski[6]
- babka górska (Plantago atrata Hoppe)
- babka lancetowata (Plantago lanceolata L.)
- babka nadmorska (Plantago maritima L.)
- babka piaskowa (Plantago arenaria L.)
- babka pierzasta (Plantago coronopus L.)
- babka średnia (Plantago media L.)
- babka wielonasienna (Plantago intermedia Gilib.)
- babka Wintera (Plantago winteri Wirtg.)
- babka wyniosła (Plantago altissima L.) – efemerofit
- babka wężowa (Plantago serpentina All.) – antropofit zadomowiony
- babka zwyczajna (Plantago major L.)
- Plantago afra L. – efemerofit
- Plantago lagopus L. – efemerofit
- Plantago patagonica Jacq. – efemerofit
- Pozostałe gatunki (wybór)[7]
- babka biaława (Plantago albicans L.)
- babka goryczkowa (Plantago gentianoides Sibth. et Sm.)
- babka kamczacka (Plantago camtschatica Link)
- babka łódeczkowata (Plantago carinata Schrad.)
- babka nerkowata (Plantago reniformis G.Beck)
- babka jajowata (Plantago orbignyana Steinh. ex Decne.) (syn. Plantago ovata Phil.)
- babka serpentynowa (Plantago serpentina Vill.)
- babka solniskowa (Plantago cornuti Gouan)
- babka srebrzysta (Plantago argentea Chaix)
- babka tybetańska (Plantago tibetica Hook)
Ochrona [edytuj]
W Polsce ochroną gatunkową objęte są:
- babka nadmorska (Plantago maritima)
- babka pierzasta (Plantago coronopus)
Znaczenie [edytuj]
- Niektóre gatunki są roślinami leczniczymi. Liście zawierają: glikozydy (aukubinę), garbniki (taninę) i pektyny. Nasiona są bogate w substancje śluzowe. Liście babki przyłożone do ran otwartych łagodzą ból i przyśpieszają gojenie. W Polsce jako roślin leczniczych używa się babki lancetowatej (Plantago lanceolata) i babki zwyczajnej (Plantago maior), ale pozostałe gatunki maja podobne własności lecznicze.
- Kilka gatunków jest uprawianych jako rośliny ozdobne.
- Niektóre gatunki są uciążliwymi chwastami.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-06].
- ↑ 2,0 2,1 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-22].
- ↑ Family: Plantaginaceae (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-04-13].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Plantago (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-22].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ Ludmiła (red.) Karpowiczowa: Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
