Babur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Babur
Portret Babura
Król (Szach) Państwa Wielkiego Mogoła
Następca Humajun
Dane biograficzne
Urodziny 14 lutego 1483
Śmierć 26 grudnia 1530
Żona * Ayisheh Sultan Begum
Dzieci * Humajun, syn

Zahir ad-Din Muhammad Babur (albo Baber, 'Babar; ur. 14 lutego 1483, zm. 26 grudnia 1530) – założyciel Państwa Wielkiego Mogoła. Wódz, polityk, protektor nauki i sztuki. Autor pamiętników Baburname, traktatu o sprawowaniu rządów i utworów poetyckich.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Właściwe imię Babura to Zahir ad-Din Muhammad, Babur (prawdopodobnie tur. "Tygrys") to późniejszy przydomek. Ojciec Babura był władcą Ferghany, jednego z niewielkich państw Azji Środkowej. Ród władców Fergany wywodził się od Timura.

Babur został władcą Fergany po śmierci ojca w 1494, gdy miał jedenaście lat. Już w tak młodym wieku toczył wiele zwycięskich walk z rodziną i wrogami zewnętrznymi. Walczył z Uzbekami, którzy pod wodzą chana Muhammada Szejbaniego zajęli Samarkandę, starą stolicę Timura. Walki te były długie i bezowocne – po raz pierwszy Babur zdobył Samarkandę w 1497, wypędzony odzyskał ją w 1501, odzyskał na krótko w 1511. O zdobyciu Samarkandy na zawsze i utrwaleniu władzy w Azji Środkowej marzył całe życie.

Podbój Indii[edytuj | edytuj kod]

W 1504 podporządkował sobie Kabul i Kandahar, w 1519 Pendżab, który płacił mu trybut. W 1526 pokonał w bitwie pod Panipatem sułtana delhijskiego Ibrahima Lodiego, zajął Delhi i Agrę. W 1527 pokonał pod Chanwą koalicję Radźputów i opanował Nizinę Hindustańską. W 1529 zdobył Gwalior i dotarł do granic Bengalu i Himalajów.

Organizacja imperium[edytuj | edytuj kod]

Babur nie zasłynął jako organizator, organizację imperium przeprowadzili jego następcy. Zastąpił jednak swobodną konfederację plemion afgańskich silnymi rządami absolutnymi, umocnił też bardzo władzę pierwszego ministra oraz znaczenie języka perskiego i perskich obyczajów na dworze. Babur znany był też z okrucieństwa wobec tych, których zwyciężył oraz z organizacji uczt, na których nadużywano opium i alkoholu. Dla oficerów i żołnierzy był bardzo hojny, co nadwyrężało finanse państwa. Nakazał zbudować wiele pałaców, ogrodów, łaźni i stacji pocztowych (dak). Praktykował tolerancję religijną, żenił swoich synów z radźpuckimi księżniczkami i wprowadzał Radźputów na dwór.

Zmarł w 1530 podczas choroby syna Humajuna. Miał modlić się, by choroba przeszła z syna na niego – wkrótce rzeczywiście śmiertelnie zachorował, podczas gdy Humajun wyzdrowiał. Na cześć Babura wzniesiono Meczet Babri w Ajodhji.

Poprzednik
Umar Szajch II
Władca Wielkich Mogołów
14941530
Następca
Humajun