Bahrajn
Bahrajn, Królestwo Bahrajnu (Al-Bahrajn, Mamlakat al-Bahrajn) – państwo położone w Azji na archipelagu w Zatoce Perskiej. W roku 1971 uzyskało niepodległość. Od lat 30. XX wieku wydobywa się tam ropę naftową, a uzyskane dochody inwestuje na miejscu. Od 2002 roku emir Bahrajnu używa tytułu "król".
Spis treści |
Pochodzenie nazwy [edytuj]
Po arabsku bahrani (بحران) oznacza “dwa morza”. Nazwa może wskazywać na dwa źródła wody, słodką wodę źródlaną i słoną morską, lub też na części Zatoki Perskiej na północ i południe od wyspy.
Geografia [edytuj]
Państwo Bahrajnu zajmuje wyspę Bahrajn i kilkanaście mniejszych przybrzeżnych wysp i wysepek. Bahrajn jest krajem wybitnie nizinnym, pokrytym pustyniami i miejscami słonymi bagnami. Najwyższy punkt: Jabal ad Dukhan 122 m n.p.m., a linia brzegowa liczy 161 km. Państwo to leży w strefie klimatu zwrotnikowego suchego, cechującym się typowymi warunkami pustynnymi. Bardzo uboga szata roślinna (zasobna jedynie pod względem gatunkowym) i zwierzęca. Brak stałych rzek, istnieją za to bogate źródła wód artezyjskich[2].
Historia [edytuj]
W czasach przedislamskich i we wczesnym okresie muzułmańskim nazwę Bahrajn odnoszono do wybrzeża Półwyspu Arabskiego znanego jako Al-Hasa (obecnie Al-Ahsa). Archipelag Bahrajn był wymieniany przez geografów perskich, greckich i rzymskich jako ośrodek handlu i połowu perłopławów. Pierwsze ślady osadnictwa na terenie Bahrajnu datowane są III tysiąclecie p.n.e. Bahrajn w czasach starożytnych był dobrze prosperującym ośrodkiem handlu morskiego między Mezopotamią, a doliną Indusu. Wraz z powstaniem islamu, Bahrajn jak cały Półwysep Arabski bardzo szybko dostał się pod panowanie tejże religii.
W VII w. część plemion pochodzących od Lachmidów wystąpiła przeciwko kalifatowi arabskiemu. Po rozbiciu rebeliantów Bahrajn został włączony do kalifatu, ale praktycznie pozostał niezależny. W VIII w. Bahrajn znalazł się we władaniu charydżytów, a w X w. karmatów, którzy w 930 roku splądrowali świątynię Al-Kaabę i zabrali do Bahrajnu Czarny Kamień (kamień ten pozostawał w ich rękach do 950 roku). W XII w. Bahrajn znalazł się w strefie wpływów Kajsarytów z wyspy Kajs, a następnie Persów. W roku 1235 archipelag i Al-Katif zostały zajęte przez wojska władcy Farsu, jednak już w 1253 roku odzyskały niezależność.
Do roku 1521 Bahrajn znajdował się pod panowaniem władców muzułmańskich, następnie obecny Bahrajn został opanowany przez Portugalczyków. W 1602 roku Portugalczycy zostali wyparci z Bahrajnu przez perskiego szacha Abbasa I, który powierzył rządzenie Bahrajnem plemionom arabskim z wybrzeża perskiego.
W 1783 roku Bahrajn został zdobyty przez ród Al-Khalifa (z plemienia Al-Utub z Półwyspu Arabskiego), który do dziś jest rodem panującym. Od początku XIX w. umacniały się wpływy Wielkiej Brytanii (kolonializm). W 1820 roku zawarto układ pokojowy o ochronie i handlu morskim (Bahrajn był jednym z ośrodków piractwa i handlu niewolnikami tzw. Wybrzeża Piratów). W XIX w Bahrajn znajdował się pod kontrolą Korony Brytyjskiej, a pretensje wobec wyspy rościł sobie także Iran.
Od roku 1932 historia Bahrajnu przybrała inny obrót. Bahrajn rozpoczął wydobycie ropy naftowej. W 1958 roku Bahrajn zawarł układ o granicach morskich z Arabią Saudyjską, a do 1968 roku Bahrajn pozostawał w składzie Federacji Emiratów Arabskich. Jednak wskutek braku uzgodnień w sprawach konstytucji i finansów 14 sierpnia 1968 roku ogłosił niepodległość. Dzięki zyskom z handlu ropą naftową, Bahrajn bardzo szybko rozwinął swoją gospodarkę. Widocznym przykładem jest tutaj m.in. nowoczesna zabudowa miejska. 15 sierpnia 1971 roku został podpisany nowy układ z Wielką Brytanią, który anulował poprzednie traktaty i oznaczał przywrócenie pełnej niepodległości. Szejk Isa przyjął tytuł emira. Rada Państwa została przekształcona w Radę Ministrów, premierem został brat władcy Khalifa Ibn Salman[3].
W kwietniu 1986 roku wybuch konflikt między Bahrajnem a Katarem o wyspę Faszt ad-Dibal stanowiącą terytorium sporne. Bahrajn poparł sankcje ONZ przeciwko Irakowi w związku z agresją na Kuwejt w sierpniu 1990 roku i zezwolił Stanom Zjednoczonym oraz Wielkiej Brytanii na ulokowanie na swoim terytorium sił powietrznych uczestniczących w latach 1990–91 w wyzwalaniu Kuwejtu spod okupacji wojsk Saddama Husajna. W 1991 roku Bahrajn podpisał porozumienie z USA o współpracy w dziedzinie obrony.
Po śmierci emira Isy Ibn Salmana Al-Khalify w 1999 roku, nowym władcą został jego syn Hamad. W 2001 roku przeprowadzono powszechne referendum w wyniku którego zatwierdzono nową konstytucję. Konstytucja ta proklamowała m.in. Bahrajn jako królestwo. Pierwsze wybory do nowego parlamentu odbyły w 2002 roku i zostały zbojkotowane przez islamistyczną opozycję, kolejne odbyły się w 2006 roku[4].
Ustrój polityczny i prawo [edytuj]
Zgodnie z konstytucją z 2002 roku Bahrajn jest dziedziczną monarchią konstytucyjną, a głową państwa jest król. Władzę wykonawczą sprawuje rząd. Władza ustawodawcza spoczywa w rękach króla i 2-izbowego parlamentu: pochodzącego z powszechnych wyborów Zgromadzenia Narodowego (40 członków o 4-letniej kadencji) i Rady Szury (40 członków mianowanych przez króla).
Głównym źródłem prawa jest szar’at - islamskie prawo religijne. Funkcję formalnie nieistniejących partii spełniają tzw. stowarzyszenia polityczne[5]. Tak jak w innych krajach Półwyspu Arabskiego istnieją tradycyjne, konserwatywne normy prawne, ustalone przez islamskie prawo. Widoczne jest to przede wszystkim w przypadku kobiet, które obowiązuje nakaz okrywanie większości powierzchni ciała. Normy religijne obowiązują także cudzoziemców, nawet jeśli oni wyznają inną religię. W Bahrajnie w odróżnieniu od innych krajów, sprzedawany jest alkohol (nie obowiązuje prohibicja). Obywatele polscy, aby wjechać do Bahrajnu muszą posiadać wizę[6].
Demografia [edytuj]
Główną grupę etniczną w Bahrajnie stanowią Arabowie - 63,5%, jednak sporą część, bo jedną trzecią stanowią mieszkańcy innych krajów. Są to głównie Azjaci do których należą m.in. Persowie - 13%, Muhajir (Pakistańczycy) - 4,5%, Keralczycy - 3,6%, Kurdowie - 3,5%, Tamilowie - 2,5%, Telugu - 2%, Gujarati - 2%, Filipińczycy - 2%. Niewielką część stanowią także obywatele krajów zachodnich, szczególnie Brytyjczycy. Imigranci z krajów azjatyckich, to osoby które przybyły do Bahrajnu w celach podjęcia pracy i polepszania swego statusu materialnego, dotyczy to przede wszystkim wszystkich z Pakistanu i Indii. Osoby pochodzące z Europy to głównie specjaliści w dziedzinie budownictwa i inni pracownicy zatrudnieni na wysokich stanowiskach.
Bahrajn podobnie jak inne kraje islamskie cechuje się wysokim przyrostem naturalnym, który wynosi około 14‰ rocznie. Kraj cechuje się dużą gęstością zaludnienia, wynikającą z niewielkich rozmiarów kraju i wysokiego poziomu urbanizacji, oraz dużego napływu obywateli innych krajów. Rozmieszczenie ludności jest jednak nierównomierne, a największe skupiska ludzi występują w północnej części wyspy. 90% ludności mieszka w miastach. Analfabetyzm nie jest wysoki i stale zmniejsza się, co jest związane w rozwojem gospodarczym kraju. 86,5% dorosłych potrafi czytać i pisać. Bahrajn cechuje się wysokim wskaźnikiem długości życia, co jest związane z poziomem rozwojowym kraju i wyeliminowaniem groźnych chorób jak np. malaria. Średnia długość życia wynosi: ogółem 74,68 lat; mężczyźni 72,18 lat; kobiety 77,25 lat.[7][8]
Kultura, język i religia [edytuj]
Kultura Bahrajnu pomimo jego dalekiego rozwoju jest wciąż bardzo konserwatywna. Większość mężczyzn nosi długie szaty zwane "thobe", przy czym ci bogatsi mieszkańcy kraju zlecają szycie "thobe" w stylu bardziej zachodnim, z kieszeniami, kołnierzami i mankietami. Mężczyźni noszą "ghutra", bawełniane lub jedwabne chusty, zazwyczaj w kolorze czerwonym lub białym. Kobiety na ubrania zakładają czarną pelerynę i zakrywają twarz, aczkolwiek część kobiet ubiera się w bardziej współczesnym stroju, z uwzględnieniem islamskich norm ubioru.
Bahrajńska muzyka wywodzi się z tradycji arabskiej. Jest rozbudowana i zawiera wiele powtórzeń. Tradycyjnie gra się ją na 'oud' (rodzaju lutni) i 'rebabie' (jednostrunowym instrumencie).
Najbardziej rozpowszechnionym tańcem ludowym jest 'ardha'. Wykonują go mężczyźni z mieczami, którym akompaniuje bębniarz i śpiewający poeta. Głównymi przejawami artystycznej działalności w Bahrajnie są: recytowanie Koranu, ceremonialne tańce i gawędziarstwo. Bahrajńscy poeci znani są z przekazywania tradycyjnych wartości i eksplorowania nowych tematów.
Oficjalnym językiem w Bahrajnie jest arabski, przy czym bahrajscy szyici i sunnici posługują się jego odmiennymi dialektami. Inne języki występujące na terenie Bahrajnu to perski, urdu, angielski i malajalam[9].
Oficjalną religią Bahrajnu jest islam, który stanowi 82,31% ogółu. Większość muzułmanów to szyici, jednak władzę w kraju stanowią sunnici. Do pozostałych religii należą:
- hinduizm - 6,25%
- katolicyzm - 4,05%
- protestantyzm - 3,6%, gł.zielonoświątkowcy
- koptowie - 0,33%
- bahaizm - 0,22%
- judaizm - 0,1%
- buddyzm - 0,07%
- Świadkowie Jehowy - 0,01%
Konstytucja Bahrajnu gwarantuje wolność religijną. Państwo to było pierwszym krajem Zatoki Perskiej, które zezwoliło chrześcijanom na budowę kościołów. W 1939 roku zbudowano pierwszy kościół katolicki pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa w stolicy tego państwa.
Gospodarka [edytuj]
Bahrajn jest krajem uprzemysłowionym, gdzie podstawą dzisiejszej gospodarki jest górnictwo ropy naftowej, gazu ziemnego oraz przemysł przetwórczy. Wszystkie te działy wytwarzają około 43% PKB. Najmniejszy udział ma rolnictwo, bo tylko 1%. Dużą siłą gospodarki są usługi - około 56%, zwłaszcza handlowe tranzytowe i bankowe. PKB na 1 mieszkańca wg parytetu siły nabywczej wynosi 34,7 tys. dolarów (2007), jest więc bardzo wysokie.
Przemysł [edytuj]
Ropę naftową i gaz ziemny eksploatuje się głównie ze złóż podmorskich. Przemysł górniczy znajduje się pod kontrolą przedsiębiorstw państwowych. Rafinerie w Manama, Sitra i Awali przetwarzają ropę naftową własną (ok. 2 mln t rocznie) i importowaną rurociągiem podmorskimi z Arabii Saudyjskiej. Energia elektryczna produkowana w elektrowniach gazowych jest wykorzystywana w hutnictwie aluminium i do odsalania wody morskiej. Istnieje rozwinięte rzemiosło (tkactwo, garncarstwo) z uwagi na wysoki wciąż konserwatyzm kraju. W ostatnich latach zwiększa się wydobycie gazu ziemnego; wzrasta również rola przemysłu przetwórczego.
Handel zagraniczny [edytuj]
Bahrajn ma dodatni bilans w handlu. Eksport i reeksport obejmuje 40 do 50 mln t ropy i przetworów naftowych i stalowych rocznie, oraz aluminium. Bahrajn importuje wyroby przemysłowe i żywność. Głównymi partnerami w handlu są: USA, Wielka Brytania, Arabia Saudyjska, Japonia, Australia, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Niemcy[10].
Podział administracyjny [edytuj]
Bahrajn jest podzielony na gubernatorstwa od 3 lipca 2002 r.
|
|||||||
Władcy Bahrajnu [edytuj]
Tytuły władców [edytuj]
Lista władców [edytuj]
Dynastia Al-Khalifa
- Ahmad I ibn Khalifa Al-Khalifa 1783-1795
- Abdullah I ibn Ahmad Al-Khalifa 1796-1843
- Salman I ibn Ahmad Al-Khalifa 1796-1825
- Khalifa I ibn Salman Al-Khalifa 1825-1834
- Muhammad I ibn Khalifa Al-Khalifa 1834-1868 z przerwą 1842-1843
- Ali I ibn Khalifa Al-Khalifa 1868-1869
- Muhammad II ibn Abdullah Al-Khalifa 1869
- Isa I ibn Ali Al-Khalifa 1869-1932
- Ahmad II ibn Ali Al-Khalifa 1869-1888
- Hamad I ibn Isa Al-Khalifa 1932-1942
- Salman II ibn Hamad Al-Khalifa 1942-1961
- Isa II ibn Salman Al-Khalifa 1961-1999
- Hamad II ibn Isa Al-Khalifa 1999- nadal
Zobacz też [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Encyklopedia Geograficzna Świata: Azja. Wydawnictwo OPRES Kraków 1998 ISBN 83-85909 37-0
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2012: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2013 (ang.). [dostęp 24-04-2013].
- ↑ Encyklopedia Geograficzna Świata: Azja. Wyd. OPRES Kraków 1998 ISBN 83-85909-37-0 str. 221.
- ↑ Encyklopedia Geograficzna Świata - Azja, Wyd. OPRES Kraków 1998 ISBN 83-85909-37-0 str. 220.
- ↑ Encyklopedia PWN - historia, zarys historyczny Bahrajnu, od starożytności do czasów obecnych na stronie Encyklopedia PWN.pl.
- ↑ Encyklopedia PWN - ustrój polityczny, opis ustroju politycznego na stronie Encyklopedia PWN.pl.
- ↑ - Odyssei com - kultura i normy prawne Bahrajnu prawo i porady dla podróżnych na stronie Odyssei. com
- ↑ Encyklopedia PWN - ludność Bahrajnu opis demograficzny Bahrajnu na stronie Encyklopedia PWN.pl.
- ↑ Encyklopedia Geograficzna Świata - Azja. Wyd. OPRES Kraków 1998 ISBN 83-85909-37-0 str. 221.
- ↑ Odyssei.com - kultura i obyczaje, opis kultury Bahrajnu na stronie Odyssei.com.
- ↑ Encyklopedia PWN - gospodarka Bahrajnu opis gospodarki i jej gałęzi w Bahrajnie na stronie Encyklopedia PWN.pl.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Encyklopedia PWN
- Odyssei.com - strona o Bahrajnie, porady dla podróżnych i wiele innych informacji na temat kraju.
|
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||
