Baia Mare

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Baia Mare
Herb
Herb Baia Mare
Państwo  Rumunia
Okręg Marmarosz
Mer Birtas David
Powierzchnia 235,73 km²
Populacja (2002)
• liczba ludności
• gęstość

137 921[1]
593 os./km²
Nr kierunkowy 02-62
Kod pocztowy 430311
Tablice rejestracyjne MM
Położenie na mapie okręgu Marmarosz
Mapa lokalizacyjna okręgu Marmarosz
Baia Mare
Baia Mare
Położenie na mapie Rumunii
Mapa lokalizacyjna Rumunii
Baia Mare
Baia Mare
Ziemia 47°43′N 23°20′E/47,716667 23,333333Na mapach: 47°43′N 23°20′E/47,716667 23,333333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Rumunia

Baia Mare (nazwa oznacza po polsku "Wielką Kopalnię", węg. Nagybánya, niem. Frauenbach) − stolica i największe miasto okręgu Marmarosz (obecnie często błędnie uznawanym za część Siedmiogrodu) w Rumunii. Miasto w 2002 roku liczyło 137 921 mieszkańców.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W czasie epoki brązu tereny wokół Baia Mare stanowiły królestwo Traków, z których później wywodzili się Dakowie. Były też częścią dużego państwa Daków stworzonego przez Burebistę. Najstarsze wzmianki na temat miasta pochodzą z roku 1142, kiedy to węgierski król Geza II sprowadził tutaj niemieckich osadników. Nazwa tego osiedla brzmiała po niemiecku Frauenbach (węg. Asszonypataka, łac. Rivulus Dominarum) i oznaczała "Rzekę Kobiet". Jednak najcenniejszy dokument to akt lokacyjny miasta wydany przez króla Ludwika Węgierskiego w 1347 r.

W 1411 r. węgierski król zamienił miasto za Belgrad z Djuradjem, synem Wuka Brankovića, księciem Serbii (między 1411 a 1521 rokiem Belgrad był węgierską twierdzą graniczną).

W 1446 r. kopalnie i zwierzchność nad Baia Mare przypadły w udziale rodowi Hunyady jako nagroda za bohaterstwo Jana Hunyadyego w bitwach przeciwko najeźdźcom tureckim. Jan Hunyady ufundował kościół św. Stefana, z którego do dziś przetrwała jedynie Wieża św. Stefana, która pozostaje charakterystycznym miejscem miasta.

W 1469 r. król Maciej Korwin nadał miastu prawo do rozwijania swojego systemu murów obronnych i baszt, wzmocnionego głębokimi fosami i palisadami strzegącymi przed najeźdźcami. Dzięki temu Baia Mare stała się imponującą fortecą.

W 1567 r. miasto zostało zaanektowane przez Jana Zygmunta Zapolyę, księcia Siedmiogrodu.

W 1600 roku, jako oznaka wdzięczności za anulowanie wielu miejskich długów, dzierżawca kopalni, Felician Herbstein, rozkazał wybić złotą monetę z wizerunkiem Michała Walecznego, wojewody wołoskiego i wówczas także siedmiogrodzkiego. Kolekcjonerzy uważają że ta moneta ma ogromną wartość numizmatyczną.

W latach 1605-1606, 1621-1629 oraz 1645-1648 miasto i okolice stanowiły część Księstwa Wołoszczyzny. Od XVI stulecia miasto oficjalnie otrzymało nazwę Nagybánya.

W 1703 roku legendarny banita Pintea Viteazul był świadkiem, obok Franciszka II Rakoczego, odzyskania miasta z rąk Habsburgów Austriackich podczas powstania chłopskiego.

W roku 1889 wydana została pierwsza gazeta po rumuńsku - "Gutinul" - poruszająca problemy społeczne, ekonomiczne i kulturalne. W 1910 roku miasto liczyło 12877 mieszkańców: 9992 (77,6%) Węgrów, 2677 (20,8%) Rumunów, 175 (1,4%) Niemców.

Od 1919/1920 roku (Traktat z Trianon) do 1940 (Drugi arbitraż wiedeński), Baia Mare była częścią Królestwa Rumunii, a w latach 1940-1944 Węgier. Traktat Paryski po II wojnie światowej przywrócił miasto Rumunii. W latach 1952-1960 Baia Mare leżała w Regionie Baia Mare, 1960-1968 w regionie Marmarosz, a od 1968 r. w okręgu Marmarosz.

30 stycznia 2000 roku tama otaczająca staw z rudą zarządzana przez firmę Aural SA pękła. W rezultacie 100 000 metrów sześciennych substancji rozlało się do otoczenia, a zawierało od 50 do 100 ton związków cyjanków.

Mieszkańcy[edytuj | edytuj kod]

Wśród mieszkańców dużą liczbę stanowią Węgrzy, w 1992 r. tworzyli 17,5% ludności miasta, choć jest to liczba ciągle malejąca. W 1910 r. stosunek procentowy wyglądał następująco: Węgrzy - 64,8% mieszkańców, Rumuni - 33,7%, Niemcy - 1,2%. Według danych z 2002 r. Rumuni stanowili 82,81% (114 213) populacji, Węgrzy 14,83% (20 466), Romowie 1,51% (2092), a Niemcy 0,36% (507)[1].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wśród zabytków i obiektów wartych zobaczenia należy wymienić m.in.:

  • Muzeum mineralogiczne
  • Muzeum sztuki współczesnej i folkloru
  • Tzw. Wieża Stefana
  • Wieża Rzeźników (Turnul Macelarilor)

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]