Bajazyd I Błyskawica
| Bajazyd I Błyskawica |
|
 |
|
| Sułtan osmański | |
| Okres panowania | od 15 czerwca 1389 do 28 lipca 1402 |
| Poprzednik | Murad I |
| Następca | Sulejman Çelebi |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Osmanowie |
| Urodzony | 1354 |
| Zmarł | 8 marca 1403 |
| Ojciec | Murad I |
| Matka | Gülčiček Hatun |
| Żona | Szah Hatun Devlet Hatun Hafsa Hatun Sultan Hatun Maria Olivera Despina Hatun |
| Rodzeństwo | Yakup Savci Bej Ibrahim Nefise Hatun Sultan Hatun |
| Dzieci | Musa Sulejman Mehmed Mustafa Isa Fatma Sultana |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
Bajazyd I Błyskawica (ur. 1354 w Edirne, zm. 8 marca 1403 w Akşehir) - sułtan osmański w latach 1389-1402.
Życiorys [edytuj]
Był synem Murada I i greckiej niewolnicy Gülčiček "Kwiat Róży"[1] Hatun.
W 1381[1] został zarządcą prowincji anatolijskiej. Od 1383 roku pełnił funkcję zarządcy prowincji Germiyan. Prawdopodobnie po zwycięstwie nad Karamanidami w 1386 roku otrzymał przydomek Błyskawica[1]. Władzę nad państwem osmańskim objął 15 czerwca 1389 roku natychmiast po śmierci ojca. Tego samego dnia odniósł zwycięstwo w bitwie na Kosowym Polu, ogłosił się sułtanem i nakazał oślepić[2] swojego brata Yakupa. W roku 1390 pojął za żonę Marię (znaną również jako Despina lub Olivera[2]) córkę serbskiego księcia, Łazarza I, który zginął podczas bitwy na Kosowym Polu. Brat Marii, Stefan, został nowym władca serbskim i lojalnym wasalem i przyjacielem[1] Bajazyta.
Po spektakularnym zwycięstwie zhołdował Serbię i przejął hegemonię nad słowiańskimi krajami bałkańskimi. W ciągu kilku lat opanował cały Półwysep Bałkański i granicę swojego państwa ustalił na Dunaju. Zajął znaczną część Grecji i Albanii. W 1390 roku zlikwidował resztki bizantyjskich posiadłości w Anatolii i rozpoczął likwidację niezależnych tureckich emiratów w Azji Mniejszej.
W 1393 roku podjął ekspansję na obszarze Bułgarii. Zlikwidował Carstwo Tyrnowskie i wcielił je bezpośrednio do Turcji. W 1394 roku najechał Peloponez i zmusił miejscowych książąt do hołdu wiernopoddańczego.
W 1396 roku postanowił zdobyć Konstantynopol. Dowiedziawszy się o planowanej krucjacie króla Węgier, Zygmunta Luksemburskiego odstąpił jednak od oblężenia i w krótkim czasie przemaszerował ze swoją armią przez całe Bałkany, żeby zatrzymać krzyżowców pod graniczną twierdzą Nikopol. 25 września 1396 roku w bitwie pod murami miasta odniósł druzgocące zwycięstwo.
Wykorzystując fakt osłabienia armii węgierskiej w następnym roku opanował Carstwo Widyńskie i uczynił swoim wasalem Hospodarstwo Wołoskie. Następnie podjął kolejną próbę zdobycia Bizancjum.
Początkowo próbował skłócić ze sobą cesarzy Jana VII i Manuela II. Gdy mu się to nie udało rozpoczął budowę potężnej twierdzy nad Bosforem, Anadolu Hisarı, z której zamierzał przeprowadzić decydujący atak na Konstantynopol. Plany pokrzyżowały mu jednak wydarzenia na Bliskim Wschodzie.
Pod koniec XIV wieku Sułtanat Osmański został zaatakowany od wschodu przez Timura. W 1400 roku armia osmańska dowodzoną przez Sulejmana została pokonana pod Kayseri i zmuszona do odwrotu. Tamerlan zdobył Sivas i Malatyę oraz splądrował Anatolię. W 1402 roku postawił Bajazydowi ultimatum.
Sułtan postanowił wyprzeć przeciwnika z Azji Mniejszej. Przetransportował wojska spod Konstantynopola i 25 lipca 1402 roku zagrodził drogę Timurowi pod Ankarą. Bitwa z 28 lipca 1402 roku okazała się druzgocącą klęską dla strony tureckiej. Bajazyd I dostał się wraz z synem Musą do niewoli. Anatolia została ponownie splądrowana przez wojska tatarskie. Sułtanat rozpadł się na kilka państewek rządzonych przez rywalizujących ze sobą władców z dynastii osmańskiej.
Ostatnie miesiące życia Bajazyd I spędził jako jeniec Timura. Zmarł w 1403 roku. Po śmierci jego ciało zostało oddane Musie, który przywiózł je do Brusy i tam pochował w rodzinnym grobowcu Osmanów.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 David Nicolle: Bitwa pod Nikopolis - 1396. Wyd. I. Inowrocław: AmerCom SA na licencji Osprey Publishing, 2010, s. 18-19. ISBN 978-83-261-0910-2.
- ↑ 2,0 2,1 Stephen O'Shea: Morze Wiary - islam i chrześcijaństwo w świecie śródziemnomorskim doby średniowiecza. Wyd. I. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 251. ISBN 978-83-7510-087-7.
Bibliografia [edytuj]
- Runciman Steven, Upadek Konstantynopola 1453, Warszawa 1994, ISBN 83-06-02351-X
| Poprzednik Murad I |
 |
sułtan Imperium Osmańskiego 1389-1402 |
|
Następca interregnum 1402 - 1403: Isa (w Anatolii) 1402 – 1411: Sulejman Çelebi (w Rumelii) 1410 – 1413: Musa (w Rumelii) 1413 – 1421: Mehmed I (od 1403 w Anatolii) |
