Bank spółdzielczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Bank spółdzielczy – to jedna z prawnych form działalności banku, którą (obok spółki akcyjnej i przedsiębiorstwa państwowego) przewiduje polskie prawo bankowe.

W formie spółdzielni funkcjonują także spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (SKOK), ale nie są one bankami.

Obecnie na świecie funkcjonuje wiele takich banków, zrzeszonych w Międzynarodowym Zrzeszeniu Banków Spółdzielczych (CIBP) z siedzibą w Brukseli. Większość z nich powstała w celu obsługi finansowej rolnictwa.

Historia banków spółdzielczych[edytuj | edytuj kod]

Spółdzielczość bankowa miała swoich prekursorów już w okresie późnego średniowiecza. Pierwszą instytucją bankową, w Polsce, działającą na zasadach współdziałania i samopomocy była założona w 1577 r. przez ks. Wawrzyńca Białobrzeskiego Fundacja Ostrołęcka Taniego Kredytu. W XVIII w. we wsiach zakładane były różne instytucje działające na zasadach samopomocy, które poprzez gromadzenie środków pieniężnych lub rzeczowych pomagały później w oparciu o nie udzielać pożyczek pieniężnych bądź wsparcia w naturze potrzebującym[1]. Podstawą tworzenia i funkcjonowania współczesnych banków spółdzielczych w wielu krajach europejskich były koncepcje działania kas kredytowych opracowane przez dwóch niemieckich działaczy społecznych: Fryderyka Wilhelma Raiffeisena (1818-1880) i Franza Hermana Schultze z Delitzsch (1808-1883). „Głównym celem powoływania do życia kas kredytowych było przezwyciężenie niedorozwoju i biedy w środowiskach wiejskich oraz umożliwienie kupcom, rzemieślnikom i drobnym producentom z miast uniezależnienia się od lichwiarskich pożyczek[2]. Rolnicy samodzielnie prowadzący swoje gospodarstwa rolne, od momentu uwłaszczenia, coraz częściej zgłaszali zapotrzebowanie na dodatkowe środki finansowe, które były potrzebne im do utrzymania i prowadzenia produkcji rolnej. Środki kredytowe oferowane im przez ówcześnie istniejące banki i instytucje były bardzo wysoko oprocentowane. Przekraczały one możliwości ich efektywnego wykorzystania przez chłopów. Właśnie wtedy pojawiła się konieczność stworzenia instytucji finansowej, której działalność odpowiadałaby potrzebom i możliwościom osób prowadzących działalność rolniczą. Tą instytucją był bank spółdzielczy[3].

Banki spółdzielcze współcześnie[edytuj | edytuj kod]

Banki spółdzielcze są spółdzielniami, które prowadzą działalność bankową. W związku z tym podstawą prawną ich organizacji jest prawo spółdzielcze z dnia 16 września 1982 r. (a także ustawa z dnia 7 grudnia 2000 roku „o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających”, zwana również ustawą „milenijną”), które określa, że spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób, o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, prowadzącym w interesie swoich członków wspólną działalność gospodarczą na zasadach rozrachunku gospodarczego i mogącym prowadzić także na ich rzecz działalność społeczną i oświatowo-kulturalną[4].

„Z takiego określenia celu działalności spółdzielni wynika, że nadrzędny cel banku spółdzielczego jest różny od celów działalności banków w formie spółek akcyjnych czy przedsiębiorstwa państwowego, które dążą przede wszystkim do maksymalizacji zysku. W banku spółdzielczym maksymalizacja zysku powinna być jedynie środkiem do realizacji celów członków spółdzielni”[1].

Banki spółdzielcze w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Do niedawna w Polsce działały trzy zrzeszenia banków spółdzielczych:

Obecnie istnieją dwa zrzeszenia banków spółdzielczych (stan na maj 2014 r.):

W dniach 27 i 28 czerwca 2011 r. odbyły się walne zgromadzenia akcjonariuszy Gospodarczego Banku Wielkopolski SA w Poznaniu (Spółdzielcza Grupa Bankowa) oraz Mazowieckiego Banku Regionalnego SA w Warszawie, w trakcie których akcjonariusze GBW S.A oraz MR Bank S.A. podjęli decyzje o połączeniu obu banków.

W dniu 5 września 2011 r. Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda, Wydział VIII Gospodarczy KRS, wydał postanowienie, na mocy którego dokonał wpisu połączenia GBW S.A. i MR Banku S.A. do rejestru przedsiębiorców. Połączenie spółek nastąpiło na podstawie art. 492 par. 1 pkt 1 Kodeksu Spółek Handlowych, tj. poprzez przeniesienie całego majątku spółki przejmowanej (Mazowiecki Bank Regionalny S.A.) na spółkę przejmującą (GBW S.A.).

Jedynym niezrzeszonym bankiem spółdzielczym jest Krakowski Bank Spółdzielczy (współpracuje z Bankiem Polskiej Spółdzielczości).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 J. Węcławski: System bankowy w Polsce. Rzeszów: MIG, 2000, s. 30, 34.
  2. E. Gostomski, Europejskie banki spółdzielcze, „Gazeta Bankowa”, 2006, nr 46, s. 12.
  3. A. Alińska, Bankowość spółdzielcza w krajach Unii Europejskiej, wyd. Twigger, Warszawa, 2002, s. 11.
  4. Ustawa z dnia 16.09.1982 r. Prawo spółdzielcze, Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 z późn. zm.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]