Banknoty euro

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Banknoty euro, I seria 2002

Banknoty eurobanknoty międzynarodowej waluty euro obowiązującej w strefie euro. Są emitowane przez Europejski Bank Centralny, wszystkie noszą podpis prezesa tegoż banku. Najniższy nominał to 5 €, najwyższy 500 €. W odróżnieniu od monet tej waluty, wszystkie mają identyczny wygląd, choć są drukowane w różnych krajach członkowskich.

Szata graficzna[edytuj | edytuj kod]

Banknoty euro przedstawiają charakterystyczne dla Europy motywy architektoniczne z różnych epok. Na awersie znajdują się okna lub bramy, na rewersie zaś mosty. Wszystkie zobrazowane obiekty są fikcyjne, gdyż wybór rzeczywistych mógłby być kontrowersyjny i być przedmiotem zazdrości pomiędzy narodami[1].

Na każdym nominale przedstawione są flaga Unii Europejskiej, pierwsze litery nazwy Europejskiego Banku Centralnego w pięciu wersjach językowych (BCE, ECB, EZB, ΕΚΤ, EKP), mapa Europy, podpis Prezesa Europejskiego Banku Centralnego oraz nazwa waluty zapisana zarówno w łacińskim, jak i greckim (ΕΥΡΩ) alfabecie.

Szata graficzna banknotów została wybrana spośród 44 propozycji w konkursie ogłoszonym przez Radę Europejskiego Instytutu Monetarnego 12 lutego 1996. Zwycięski wzór autorstwa Roberta Kaliny z Österreichische Nationalbank został wyłoniony 1996.

Banknoty drukowane są na czystym płótnie bawełnianym, co korzystnie wpływa na ich trwałość i wygląd[2].

Zmiany wzorów[edytuj | edytuj kod]

Banknoty noszą podpis aktualnego prezesa EBC, w związku z czym banknoty wydrukowane do listopada 2003 są sygnowane przez Wima Duisenberga, zaś późniejsze przez Jeana-Claude’a Tricheta. Szerzej zakrojone zmiany EBC planuje wprowadzać co 7-8 lat[3].

Projekt drugiej serii banknotów jest aktualnie w przygotowaniu. Ilustracja i kolorystyka pozostaną niezmienione. Wprowadzone zostaną nowe zabezpieczenia, skróty nazwy EBC w trzech nowych wersjach: ЕЦБ (j. bułgarski), EBC(j. polski) i EKB (j. węgierski) i zapis nazwy waluty w cyrylicy (евро). Nowa seria będzie wprowadzana od stycznia 2013[4]. Niemiecki Bundesbank 14 lutego 2013 zaprezentował nowy banknot pięcioeurowy[5], który będzie wprowadzony do obiegu 2 maja 2013 r. EBC ogłosi wycofanie z obiegu pierwszej serii z odpowiednim wyprzedzeniem[6].

Nominały[edytuj | edytuj kod]

Seria 2002[edytuj | edytuj kod]

Obraz Nominał Wymiary
(mm)
Motyw przewodni Pozycja kodu drukarni
Awers Rewers Kolor Styl Wiek
EUR 5 obverse (2002 issue).jpg EUR 5 reverse (2002 issue).jpg 5 € 120 × 62 szary klasyczny przed V lewa krawędź ilustracji
EUR 10 obverse (2002 issue).jpg EUR 10 reverse (2002 issue).jpg 10 € 127 × 67 czerwony romański XI-XII godzina 8 na zegarze z gwiazdek
EUR 20 obverse (2002 issue).jpg EUR 20 reverse (2002 issue).jpg 20 € 133 × 72 niebieski gotyk XIII-XIV godzina 9 na zegarze z gwiazdek
EUR 50 obverse (2002 issue).jpg EUR 50 reverse (2002 issue).jpg 50 € 140 × 77 pomarańczowy renesans XV-XVI prawa krawędź ilustracji
EUR 100 obverse (2002 issue).jpg EUR 100 reverse (2002 issue).jpg 100 € 147 × 82 zielony barok i rokoko XVII-XVIII na prawo od godziny 9 na zegarze z gwiazdek
EUR 200 obverse (2002 issue).jpg EUR 200 reverse (2002 issue).jpg 200 € 153 × 82 żółty secesja XIX-XX powyżej godziny 7 na zegarze z gwiazdek
EUR 500 obverse (2002 issue).jpg EUR 500 reverse (2002 issue).jpg 500 € 160 × 82 fioletowy modernizm XX-XXI godzina 9 na zegarze z gwiazdek
  • przedstawiono banknoty według specyfikacji z 2002 roku.
  • powyższe banknoty noszą podpis Wima Duisenberga, ówczesnego prezesa EBC, zastąpiony później przez podpis Jean-Claude Tricheta.

Seria 2013 (Seria Europa)[edytuj | edytuj kod]

[7]

Obraz Nominał Wymiary
(mm)
Motyw przewodni Pozycja kodu drukarni
Awers Rewers Kolor Styl Stulecia
EUR 5 obverse (2013 issue).png EUR 5 reverse (2013 issue).png 5 € 120 × 62 szary klasyczny przed V u góry na lewo od hologramu
EUR 10 obverse (2014 issue).png EUR 10 reverse (2014 issue).png 10 € 127 × 67 czerwony romański XI-XII u góry na lewo od hologramu
20 € 133 × 72 niebieski gotyk XIII-XIV
50 € 140 × 77 pomarańczowy renesans XV-XVI
100 € 147 × 82 zielony barok i rokoko XVII-XVIII
200 € 153 × 82 brązowożółty secesja XIX-XX
500 € 160 × 82 fioletowy modernizm XX-XXI
  • przedstawiono banknoty według specyfikacji z 2013 roku.

Ułatwienia dla osób niewidzących i niedowidzących[edytuj | edytuj kod]

Projekt banknotów był konsultowany z organizacjami reprezentującymi osoby niewidzące i niedowidzące, co zaowocowało szeregiem usprawnień mających pomóc tym ludziom w identyfikacji banknotów.

  • rozmiar banknotu wzrasta wraz z nominałem
  • szata graficzna kolejnych nominałów jest utrzymywana naprzemiennie w chłodnej i ciepłej kolorystyce
  • nadruk nominału jest wypukły i rozpoznawalny w dotyku dla osób o czułych palcach
  • niższe nominały (5, 10 i 20) mają po prawej stronie awersu charakterystyczny, dobrze widoczny pas z hologramami, podczas gdy w pozostałych banknotach hologramy są zgromadzone w prostokątnym obszarze
  • przy dolnej krawędzi awersu banknotów 200 € nadrukowane są pionowe linie
  • przy prawej krawędzi awersu banknotów 500 € nadrukowane są skośne linie

Zabezpieczenia[8][edytuj | edytuj kod]

Niektóre zabezpieczenia banknotów euro zostały ujawnione, aby umożliwić zwykłym ludziom odróżnianie oryginalnych banknotów od falsyfikatów. Pozostałe zabezpieczenia są objęte ścisłą tajemnicą. Ich liczbę szacuje się na ponad 30.

Hologram[edytuj | edytuj kod]

Każdy banknot wyposażony jest w hologram przedstawiający jego nominał. Hologram znajduje się po prawej stronie awersu i przyjmuje formę paska (5 €, 10 €, 20 €) bądź prostokąta (pozostałe).

Tusz o zmiennym kolorze[edytuj | edytuj kod]

Prawy dolny róg rewersu nominałów 50 € i wyższych został nadrukowany tuszem, który zmienia kolor w zakresie od zielonego do fioletowego w zależności od kąta patrzenia.

Zabezpieczenie przed kopiowaniem[edytuj | edytuj kod]

Banknoty są oznakowane specjalnym wzorcem znanym jako konstelacja EURion. Niektóre starsze fotokopiarki są zaprogramowane, by odrzucać żądanie kopiowania obrazów zawierających ten wzorzec.

Ponadto w banknotach zawarty jest tzw. cyfrowy znak wodny. Nowsze wersje niektórych programów graficznych odmawiają przetwarzania obrazów zawierających ów znak.

Reakcja na oświetlanie[edytuj | edytuj kod]

Każdy banknot jest wyposażony w znak wodny widoczny pod światło gołym okiem. Pod wpływem światła ujawnia się też czarna magnetyczna nić biegnąca środkiem banknotu, na której zapisany jest nominał wraz ze słowem euro.

Oświetlane światłem podczerwonym, banknoty są pokryte obszarami o różnej jasności, zaś światłem ultrafioletowym ujawniają dodatkowe oznakowania, konstelacja EURiona zaś staje się lepiej widoczna.

Wyczuwalne dotykiem[edytuj | edytuj kod]

Skróty nazwy banku (BCE, ECB, EZB) są lekko wypukłe. Niektóre obszary banknotu mają wyróżniającą się fakturę.

Kod kreskowy[edytuj | edytuj kod]

Obok znaku wodnego znajduje się kod kreskowy. Można go zobaczyć patrząc na banknot pod światło. W kodzie zapisany jest nominał banknotu.

Zabezpieczenia magnetyczne[edytuj | edytuj kod]

Niektóre obszary banknotu (np. prawe okno kościelne na banknocie 20 €) są wydrukowane z użyciem tuszu o własnościach magnetycznych. Podobne właściwości ma też czarna nić biegnąca przez środek banknotu, widoczna pod wpływem światła.

Nominały 1 € i 2 €[edytuj | edytuj kod]

Włochy, Grecja, Austria i Słowacja sugerowały wprowadzenie niższych nominałów banknotów[9]. EBC oświadczył, że banknoty są droższe w produkcji i mniej trwałe od monet, w związku z czym wprowadzanie ich dla tak niskich nominałów jest bezcelowe i 18 listopada 2004 EBC ostatecznie zadecydował o niewprowadzaniu ich do druku. 25 października 2005 ponad połowa deputowanych Parlamentu Europejskiego zaapelowała do Komisji Europejskiej i EBC o rozważenie wprowadzenia banknotów 1 € i 2 €[10].

Kontrowersje wokół nominału 500 €[edytuj | edytuj kod]

Pojawiają się postulaty dotyczące wycofania z obiegu nominału 500 € z uwagi na fakt, iż nominał ten jest wykorzystywany najczęściej przez zorganizowane grupy przestępcze, zajmujące się handlem narkotykami i bronią. Według danych Brytyjskiej Agencji ds. Zwalczania Poważnej Przestępczości Zorganizowanej (SOCA) około 90 proc. realizujących lub zainteresowanych w transakcjach z rozliczeniem w "pięćsetkach", to ludzie podejrzani o związki lub udział w procederze o kryminalnych inklinacjach. Jak donosił w 2010 roku "The Mail", 90 proc. "pięćsetek" będących w obiegu poza Unią, znajduje się wśród gangów narkotykowych Kolumbii[11]. Jego wycofanie popiera prof. Rudolf Hickel (Uniwersytet w Bremie), który mówiąc o "pewnej naiwności" twórców waluty europejskiej zaświadcza: "Nie przewidziano, co może się stać z tymi fioletowo-różowymi banknotami", Holenderska Partia Pracy PvdA, która wystosowała z tym prośbę do ministra finansów Jeroena Dijsselbloema[12] i Bank of Italy dodatkowo wskazują na fakt, że banknoty o wysokich nominałach zostały już wcześniej wycofane przez Stany Zjednoczone i Kanadę (zobacz banknoty dolarów amerykańskich o wysokich nominałach). Za jego usunięciem opowiada się również Europejski Bank Centralny, w Parlamencie Europejskim wypowiadał się na ten temat jego wiceprezes Vitor Constancio. Szybką likwidację nominałów 500 € zaproponował z kolei analityk Merrill Lynch, Athanasios Vamvakidis[13].

Przypisy