Barbarka (Toruń)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Torunia Barbarka
część urzędowa miasta Torunia
Miasto Toruń
Status część urzędowa miasta
Założono XIII w.
W granicach Torunia 1950[1]
Strefa numeracyjna (+48) 056
Kod pocztowy 87-100
Położenie na planie Torunia
Położenie na planie Torunia
brak współrzędnych
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kaplica Św. Barbary i cmentarz na toruńskiej Barbarce
Barbarka około 1900
Miejsce masowych egzekucji niemieckich na toruńskiej Barbarce
Pomnik budowniczych Twierdzy Toruń z lat 1912-19

Barbarka - dawna wieś, obecnie część urzędowa miasta Torunia[2][3][4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wzmiankowana historycznie już w 1299 jako Sancta Barbara in Bormol z racji znajdującej się tu kapliczki ku czci św. Barbary. Św. Barbara rzekomo objawiła się przy jednym z miejscowych źródeł. Do początków XIX wieku źródło nosiło nazwę Świętego Źródła. W 1340 roku jest wymieniony po raz pierwszy młyn wodny, który w 1400 roku nosił nazwę Leśnego Młyna (Waldmuehle). Cudowne źródło i związane z nim uzdrowienia ściągały rzesze pielgrzymów, które rozsławiały Barbarkę. Warto zaznaczyć, że według miejscowych przekonań woda z cudownego źródła miała leczyć kołtun, który po zanurzeniu głowy miał rzekomo odpadać. Kult św. Barbary zataczał coraz większe kręgi, dlatego biskup chełmiński Wincenty Kiełbasa swoim sumptem w 1475 wystawił nową kaplicę. Pielgrzymujący otrzymywali znaczne odpusty, z których najważniejszy wiązał się z trzecim dniem Zielonych Świątek, podczas którego organizowano wielki doroczny jarmark.

Od 1517 osada wraz z młynem należała do miasta Torunia. Pod koniec XIX wieku młyn przestał istnieć. W latach 18411842 wybudowano kolejną kaplicę z muru pruskiego. Wewnątrz znajdowała się figura św. Barbary z I połowy XV wieku, gotycka, którą później przekazano do Muzeum Diecezjalnego w Pelplinie. Z tego czasu dowiadujemy się, że cudowne źródło nakryte było kamieniem młyńskim. Wodę ze źródła pielgrzymi nabierali przez otwór znajdujący się w kamieniu.

Do połowy XIX wieku w osadzie znajdowała się siedziba Leśnictwa Barbarka a przejściowo w 1880 roku siedziba Nadleśnictwa Barbarka. W 1921 Barbarka była ponownie siedzibą leśnictwa, które obejmowało 1.049 ha obszarów leśnych i łąk. W 1932 na Barbarce prowadzono hodowlę bażantów, danieli, zajęcy, jeleni oraz saren. W 1950 roku teren Barbarki przyłączono do miasta[1].

W lasach w okolicy wsi od października do końca grudnia 1939 roku Gestapo i Selbstschutz przeprowadził masowe egzekucje, rozstrzeliwując od 600 do 1200 Polaków i Żydów z Torunia i okolicy. Wydarzenia te upamiętnia znajdujący się na Barbarce cmentarz-pomnik pomordowanych.

 Osobny artykuł: Zbrodnia w Barbarce.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Barbarki znajduje się kilka atrakcyjnych i efektownych zabytków:

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

W dawnej leśniczówce naprzeciw stawu mieści się siedziba Ośrodka Edukacji Ekologicznej prowadzona przez Stowarzyszenie Tilia w Toruniu. Aktualnie w lesie na Barbarce jest szkoła leśna prowadząca edukację przyrodniczą, mini-bar, hotel, czynny kościół z niewielkim zabytkowym cmentarzem, Grota św. Barbary, lecznicze źródło.

Wokół budynków znajdują się tereny rekreacyjne, park linowy[5], plac zabaw, staw, dwa boiska, tor saneczkowy, plac do gry w krykieta, miejsce campingowe, miejsce do palenia ognisk oraz miejsca do grillowania. Na Barbarce często są organizowane festyny ekologiczne, imprezy plenerowe, zjazdy rowerowe, biegi na orientację, imprezy dziecięce i okolicznościowe.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Zmiany obszaru miasta Torunia na przestrzeni wieków (pol.). W: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Torunia [on-line]. Miejska Pracownia Urbanistyczna w Toruniu, 2006-05-18. [dostęp 2012-03-14].
  2. Dzielnice i osiedla Torunia (pol.). Urząd Miast Torunia. [dostęp 2012-02-23].
  3. Przeglądanie TERYT (pol.). GUS. [dostęp 2011-11-18].
  4. Geoportal miasta Torunia (pol.). Urząd Miasta Torunia. [dostęp 2011-11-18].
  5. Park Linowy Barbarka

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]