Barbet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Barbet
Barbet suka 2009 pl3.jpg
Barbet - suka
Inne nazwy francuski pies wodny, francuski pies dowodny, Griffon d'Arret a Poil Laineux
Kraj pochodzenia Francja
Wymiary
Wysokość 58 - 65 cm (psy),
53 - 61 cm (suki)
Masa 17 - 28 kg
Klasyfikacja
FCI 105
Wzorce rasy
FCI UKC
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Barbety urodzone we Francji.

Barbetrasa psów myśliwskich, średniej wielkości, przeznaczony do polowania na ptactwo wodne, wyszukuje i wypłasza ptactwo, ukryte w zaroślach i trzcinach, i aportuje strzelone sztuki. Bardzo odporny na zimno, powinien iść do wody bez względu na pogodę. Rasa obecnie niezwykle rzadko spotykana, zakwalifikowana przez FCI do sekcji 3 grupy VIII. Rasa podlega próbom pracy[1].

Rys historyczny[edytuj | edytuj kod]

Barbet jest jedną z najstarszych ras psów. Pierwszy raz nazwa Barbet została użyta przez Jacques du Fouilloux w XVI wieku [2]. Do końca XIX wieku nazwa barbet, określała we Francji grupę psów o obfitej sierści, w innych krajach tę grupę psów określano mianem pudli. Barbety były psami myśliwskimi obecnymi na dworach królów Francji m.in Henryka II[3] i Henryka IV[4]. W 1758 roku w "Historii Naturalnej" hrabiego Georges'a Louisa de Buffona widnieje najstarsza grafika przedstawiająca tzw. "dużego barbeta"[5]. W XIX wieku selekcja tego typu psów myśliwskich określanych jako "barbety", doprowadziła do ostatecznego wykształcenia się wielu rodzajów ras psów w tym - mniejszego Pudla (fr. Caniche), oraz psa bardziej typu wiejskiego, większego - Barbeta, choć jeszcze wydana w 1922 Encyklopedia Larrouse'a nie odróżniała tych ras, traktując je jako jedną. Barbety były wielokrotnie krzyżowane z innymi rasami m.in. z Berger de Crau, Bouvierem i Irlandzkim Spanielem Wodnym[6]. Blisko spokrewniony z Barbetem był Gryfon Bouleta obecnie wymarły[7]. Barbet o nazwie Janus był jednym z ośmiu psów, których hrabia Eduard Korthals użył do wyhodowania Gryfona Korthalsa[8][9]. Barbety towarzyszyły Wielkiej Armii Napoleona[10], najsłynniejszy z nich Moustache[11][12], doczekał się swojego pomnika w Asnières-sur-Seine[13].

Wizerunek Barbeta z początku XX wieku.

Barbet był też prawdopodobnie pierwszym sztucznie unasiennionym zwierzęciem, dokonał tego w 1779 roku Lazzaro Spallanzani[14]. W 1886 roku powstał pierwszy standard rasy. Za psa wzorcowego posłużył Pilote (ustalał wymiary psa od 45 cm do 55)[15]. W początkach XX wieku, postępująca industrializacja Francji, osuszanie bagien, na których Barbety sprawdzały się najlepiej jako psy użytkowe oraz zanik kultury myśliwskiej, doprowadziły do znacznego ograniczenia liczebności rasy.

Po I wojnie światowej istniały tylko dwie hodowle na południu Francji - Floriac w Dordogne prowadzona przez Le Houeller'a oraz Mas De la Chapelle w Graveson prowadzona przez dr Charles'a Vincenti. Druga Wojna Światowa przyniosła kres zorganizowanej pracy hodowlanej i zagroziła dalszemu istnieniu rasy. Szczątkowa liczba psów, już nierejestrowanych w Société Centrale Canine, przetrwała na farmach w okolicach Graveson. W latach 50. i 60. ostatnia linia Barbetów żyła na farmie braci Ayme. W roku 1969 pierwszy z tych Barbetów – R'Lucky został zarejestrowany w Société Centrale Canine jako Titre Initial (T.I) [16] Następnie do hodowli były wprowadzane kolejne psy w typie Barbeta uzyskujące status Titre Initial. Do początku lat 80. trwał powolny, za to stabilny proces odbudowy rasy. Do 1986 rasa należała do grupy wyżłów i psów gończych. Inna nazwa rasy to Griffon d’arrêt à Poil Laineux [17].


Z nazwą tej rasy wiążą się francuskie powiedzenia:

  • "crotté comme un Barbet" - być brudnym jak Barbet,
  • "Suivre quelqu’un comme un Barbet" - podążać za kimś jak Barbet,
  • "C’est un Barbet!" - to po prostu Barbet! (myśliwskie zawołanie po aporcie postrzałki).

Wygląd ogólny[edytuj | edytuj kod]

Sześciomiesięczna suka Barbeta.

Barbety są psami średniej wielkości o proporcjonalnej budowie ciała. Charakterystyczną cechą rasy jest kędzierzawa bądź falująca, wełnista i długa sierść, która umożliwia psu pracę w niesprzyjających warunkach. Sierść równomiernie pokrywa całe ciało nadając psu naturalny wygląd, który jest charakterystyczną cechą rasy. Gęsta sierść formuje na pysku psa charakterystyczną brodę od której to rasa wywodzi swoją nazwę (fr. barbe). Sierści tej Barbet nie gubi. Umaszczenie psów jest czarne, szare (obecnie nie występuje a spotykane współcześnie szare umaszczenie jest efektem postępującego z wiekiem szarzenia na skutek ekspresjii locusu g, pochodzącego od Pudli) czekoladowe, płowe, piaskowe lub białe. Pies może mieć łaty dowolnej wielkości w kolorze białym w połączeniu z jakimkolwiek kolorem podstawowym. Odcień powinien być jednakowy na całym ciele. Barbet jest silnym, zwartym i wytrzymałym psem, o szerokiej głowie i głębokiej szerokiej klatce piersiowej.

Wzorzec rasy wg. FCI[edytuj | edytuj kod]

Głowa Barbeta, dobrze widoczne szerokie i długie uszy
  • Głowa: Kufa nieco krótsza od czaszki oraz nieco większa długość tułowia od wysokości w kłębie to podstawowe proporcje zaznaczone w standardzie rasy. Włos na głowie podobnie jak na cały ciele ma być długi i obfity, oznacza to, że sierść psa opada na grzbiet nosa, broda jest obfita i długa a na całej długości kufy pies ma wąsy. Czaszka psa powinna być szeroka i zaokrąglona, a stop - wyraźny. Nos psa jest stosunkowo duży o szerokim grzbiecie, czarny lub czekoladowy, w zależności od umaszczenia. Wargi powinny być grube, dobrze pigmentowane zakryte długim włosem, podobnie jak w przypadku nosa dopuszczalny kolor pigmentu i krawędzi warg to czekoladowy bądź czarny. Oczy okrągłe, pożądane ciemno brązowe. Jedną z charakterystycznych cech rasy są uszy, powinny być one nisko osadzone (linia oczu lub niżej), długie (ułożone wzdłuż kufy wraz z włosem powinny sięgać co najmniej 5 cm poza nos, a małżowina sięga dalej, niż kącik warg), szerokie i płaskie, porośnięte długim włosem.
  • Tułów i kończyny: Budowa tułowia oraz kończyn Barbeta musi odpowiadać jego charakterystyce użytkowej, czyli pracy w ciężkich warunkach. Grzbiet powinien być mocny i dobrze zaznaczony, nie może być wklęsły. Lędźwie wysklepione, krótkie i mocne. Klatka piersiowa - szeroka i pojemna, sięgająca łokcia. Ogon długi, co pomaga w pływaniu, nisko osadzony z charakterystycznym haczykiem na końcu (ogon noszony ponad linią grzbietu byłby poważną wadą, gdyż zahaczałby o krzewy i gałęzie drzew). Kończyny muszą być mocne i silnie, tak by były wstanie unieść psa np. w sytuacji gdy wychodzi z wody na stromy brzeg niosąc aport, dlatego standard wymagana silnego umięśnienie ramion, przedramion i ud. Śródstopie powinno być pionowe a sama łapa duża, okrągła (by pies nie zapadał się w grząskim gruncie) i mocno owłosiona. Ruch psa jest swobodny, kończyny poruszają się równolegle wobec linii środkowej tułowia. Tylne kończyny dają mocny napęd.
Okrywa Barbeta w naturalnym stanie, ogon nisko osadzony z charakterystycznym haczykiem na końcu
  • Szata i skóra: Szata i skóra Barbeta pełni przede wszystkim funkcję ochronną, zarówno przed zimnem jak i urazami. Skóra powinna być gruba a sama sierść pokrywająca całe ciało - obfita, długa, wełnista i kędzierzawa (może tworzyć sznury bądź loki). Naturalny wygląd okrywy jest najważniejszą i niezbędną cechą rasy. Modelowanie sierści dopuszczalne jest o tyle, o ile pomaga psu w pracy lub ułatwia codzienne utrzymanie.
  • Wady: Standard rasy wymienia kilkanaście podstawowych wad, z czego najpoważniejsza jest agresja lub wyraźna lękliwość, ponadto psy wykazujące wyraźne wady fizyczne i/lub zaburzenia charakteru powinny być dyskwalifikowane.

Zachowanie, charakter, użytkowość[edytuj | edytuj kod]

Barbet to pies wesoły i pogodny, na co dzień opanowany, w zabawie żywiołowy. Mała szczekliwość w połączeniu z ufnym i pozbawionym agresji charakterem nie czynią z niego dobrego psa stróżującego. Barbet jest psem towarzyskim, przywiązuje się do właściciela. Potrzebuje bliskiego kontaktu z człowiekiem, dobrze sprawdza się w kontaktach z dziećmi jak również z innymi zwierzętami domowymi. Barbety łatwo i szybko się uczą. Pies może mieszkać w bloku jak i w domu z ogrodem, ale potrzebuje ruchu. Duża skłonność do wody wynika z użytkowości tej rasy jako aporterów. Barbety wykorzystywane są do pracy z niewidomymi [18] [19] jak również w charakterze psów terapeutycznych [20][21]. Barbety mogą brać udział w próbach pracy psów myśliwskich, wyszkolone psy sprawdzają się w charakterze płochaczy i aporterów.

Wychowanie[edytuj | edytuj kod]

Barbet aportujący postrzałkę.

Barbet nie jest psem o dominującym charakterze i nie sprawia problemów wychowawczych. Wymaga jednak zapewnienia mu odpowiedniej dawki wysiłku fizycznego i psychicznego. Ufny i wesoły charakter, może powodować problemy z przywołaniem psa. Łatwy w szkoleniu i inteligentny, może brać udział w takich konkurencjach jak: agility, obedience, dock-diving[22].

Żywienie, pielęgnacja i zdrowie[edytuj | edytuj kod]

Żywienie Barbeta niczym nie odbiega od żywienia innych psów z powodzeniem można stosować karmę jak i BARF. Pielęgnacja ogranicza się do regularnego kontrolowania stanu małżowin usznych, które mają tendencję do zarastania co w połączeniu ze słabą wentylacją ucha i częstymi kąpielami, może prowadzić do powstania stanów zapalnych. Pielęgnacja włosa ogranicza się do niezbyt częstego szczotkowania bądź czesania w przypadku włosa dobrej jakości. Im gorsza jakość włosa (suchy i mocno kręcony) tym więcej czasu i wysiłku kosztuje utrzymanie okrywy w należytym stanie, prowadząc czasem do konieczności regularnego strzyżenia. Psa nie należy zbyt często kąpać z użyciem szamponu, gdyż prowadzi to do zniszczenia warstwy ochronnej włosa i skóry. W upalne dni trzeba zapewnić psu chłodne i zacienione miejsce oraz możliwość kąpieli, za to zimą gruba okrywa powoduje, że pies wytrzymuje niskie temperatury.

Standardowym badaniem jakie wykonują hodowcy jest prześwietlenie w kierunku dysplazji bioder i łokci, oraz badanie oczu (pojedyncze przypadki entropii). Znane są również bardzo rzadkie przypadki epilepsji, badania nad oznaczeniem genu odpowiedzialnego za chorobę prowadzi obecnie Uniwersytet w Helsinkach [23]. Dobrze prowadzony Barbet żyje około 13-15 lat, najdłużej odnotowanym żyjącym psem był UGLI Poppenspäler's, który dożył 18 lat. Poważnym zagrożeniem dla rasy jest niewielka populacja [24], o wąskiej i mało zróżnicowanej puli genetycznej [25].

Dzieje współczesne[edytuj | edytuj kod]

Urodzona we Włoszech Ottavia

Obecnie liczebność rasy wynosi około 1500 psów (w Polsce około 40) [26]. Utrzymuje się stabilna roczna liczba urodzeń. Psy żyją w Kanadzie i USA, jak również kilku krajach europejskich w tym w Polsce. Poważnym problem rasy jest nieduża i rozproszona populacja, co niekorzystnie wpływa na różnorodność genetyczną rasy. 4 sierpnia 2012 roku, w Châtel-Guyon odbyło się sympozjum[27] poświęcone rasie, organizowane przez Société centrale canine.

Pierwszym Barbetem w Polsce była Ratafia pochodząca z hodowli Poppenspäler's.

Przypisy

  1. Alain Fournier: Ilustrowana encyklopedia psów rasowych. s. 328.
  2. http://www.shepherdswithbeardies.com
  3. Poodle History - Companions to genius
  4. Historia damy dworu Henryka IV
  5. Rare books about Poodles
  6. Irish Water Spaniel Database
  7. Boulet Historique Griffon a poil Laineux
  8. History of Wirehaired Pointing Griffon
  9. History of Korthals Griffon Korthals described "Janus" as a Barbet and the other seven seemed to differ considerably in appearance
  10. Le Barbet Chien Prefere Des Grognards, Historia Barbetów w wojskach Napoelona.
  11. The Use of Dogs in War A Frenchmans Notion of them as Soldiers The New York Times 7 April 1889, Artykuł o psach w wojskach Napoleona.
  12. Historia Moustach'a
  13. Informacja o odsłonięciu pomnika w Asnières-sur-Seine
  14. Angus McLaren Reproduction by design ISBN 13: 978-0-26-56069-4
  15. Pierwszy standard rasy z 1896 roku
  16. Historia rasy autorstwa Elaine Fichter (fr.)
  17. Historia rasy na stronie AKC
  18. http://frenchwaterdog.org/what-barbets-can-do/service-dogs/
  19. Ecole de Chiens Guides Paris
  20. http://frenchwaterdog.org/what-barbets-can-do/therapy-service/
  21. Pets and Hospice Care: 'The Warmth of Touch'
  22. Barbety i dock diving
  23. Strona Główna Fińskiego Klubu Barbeta
  24. Genetic variability in French dog breeds assessed by pedigree data
  25. Breeding goals and breeding practices of French dog breeders results from a large survey
  26. Szacunkowe dane nt. populacji Barbetów
  27. Symposium International Sur Le Barbet

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alain Fournier: Ilustrowana encyklopedia psów rasowych. Warszawa: Carta Blanca. Grupa Wydawnicza PWN, 2012. ISBN 978-83-7705-179-5.
  • Eva Maria Krämer: Rasy psów. Warszawa: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 1998, s. 160. ISBN 83-7073-122-8.
  • Kazimierz Ściesielski: Hodowla Psów. Warszawa: SGGW, 2004, s. 331. ISBN 83-7244-364-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]