Bartłomiej Strobel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ukrzyżowanie (1634)
Portret Władysława Dominika ks. Zasławskiego-Ostrogskiego (1635)
Daniel i król Cyrus przed posągiem Baala (1636-37)

Bartłomiej lub Bartholomeus Strobel (ochrz. 11 kwietnia 1591 we Wrocławiu, zm. po 1647 w Toruniu) – polski malarz pochodzenia niemieckiego, przedstawiciel późnego manieryzmu i wczesnego baroku.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Był synem pochodzącego ze Schneebergu wrocławskiego malarza Bartholomäusa st. i Thabithy Riehl, córki malarza Andreasa st. Uczył się w pracowni swego ojca (1602-1607). W l. 1608-1611 przebywał w Wiedniu i w Pradze. W 1619 uzyskał serwitoriat cesarza Macieja Habsburga (dzięki poparciu Zygmunta III), w 1624 cesarza Ferdynanda II. Przyjaźnił się z poetą Martinem Opitzem, którego portretował, a przez niego był opiewany w poezji. W 1624 poślubił córkę kupca - Magdalenę Mitwentz. W 1633 przeniósł się do Polski. Działał w Gdańsku, Elblągu i Toruniu. W 1639 został malarzem nadwornym Władysława IV. W 1637 prowadził działalność w Elblągu, a od 1639 w Toruniu[1].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Wykonywał obrazy ołtarzowe głównie o tematyce maryjnej (choć był protestantem) na zamówienie katolickich kościołów i klasztorów na Pomorzu, Kujawach i Wielkopolsce (m.in. Grodzisk Wielkopolski, Koprzywnica, Koronowo, Pępowo, Radzyń Chełminski, Koźliny oraz katedry we Fromborku, w Toruniu, Pelplinie, Włocławku i Wilnie).

Był znakomitym portrecistą. Specjalizował się w portrecie reprezentacyjnym (m.in. portrety Jerzego Ossolińskiego, ks. Władysława Dominika Zasławskiego-Ostrogskiego, Wilhelma Orsettiego). W jego portretach uwidacznia się nurt reprezentacyjny. Jest to sztuka chłodna, linearna, bardzo oficjalna, Portretowane postaci przedstawione są w pozycji stojącej, najczęściej jedną ręką wspierają się na boku, drugą nonszalancko opierają o stolik. Osoby przedstawiane na obrazach Strobla ubrane są w przesadnie bogate stroje, wykonane z najdroższych tkanin, których lśnienie możemy obserwować dzięki mistrzowskiej technice artysty. Dla podkreślenia rangi portretowanego malarz umieszcza na obrazie przedmioty będące aluzją do herbu rodowego, co miało uwypuklać wspaniałość i ciągłość genealogiczną rodziny.

Pozostawał pod wpływem manierystów Bartholomeusa Sprangera i Hansa von Aachena, z którymi zetknął się na dworze Rudolfa II Habsburga w Pradze oraz malarza gdańskiego Hermana Hana. W swojej działalności portretowej nawiązywał do malarstwa holenderskiego (Jan Antonisz van Ravesteyn).

W l. 1630-33 lub 1640-42, prawdopodobnie na zamówienie króla Władysława IV, namalował, nawiazujący do renesansowej tradycji scen nocnych uczt i bankietów, monumentalny obraz o wymiarach 280 x 952 cm - Uczta u Heroda i ścięcie św. Jana Chrzciciela. Dzieło zostało zakupione być może przez Elżbietę Farnese, drugą żonę króla Hiszpanii Filipa V. Od 1746 znajdowało się w hiszpańskich zbiorach królewskich, obecnie w Museum del Prado w Madrycie. Malowidło wypełnia wielka liczba miniatorskich szczegółów. Na pierwszym planie artysta umieścił ok. 60 postaci, w tym wiele historycznych (m.in. cesarz Ferdynand II Habsburg, król Francji Henryk IV Burbon i generał Albrecht von Wallenstein).

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

Uczta u Heroda i ścięcie Jana Chrzciciela (1630-33 lub 1640-42)

Przypisy

  1. Historia Polski i Świata. T. 6.: Historia Polski – Polska 1586-1831. Mediasat Group S.A. dla Gazety Wyborczej, 2007, s. 167. ISBN 978-84-9819-813-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Eugeniusz Iwanoyko, Bartłomiej Strobel, Poznań: PWN, 1957.
  • Mariusz Karpowicz, Sztuka polska XVII wieku, Warszawa: WAiF, 1975.
  • Anna Lewicka-Morawska, Marek Machowski, Maria Anna Rudzka, Słownik malarzy polskich, t. 1, Od średniowiecza do modernizmu, Warszawa : Wydawnictwo Arkady, 2003, ISBN 83-213-3856-9
  • Malarstwo śląskie 1520-1800, Wrocław: Muzeum Narodowe, 2009, ISBN 978-83-86766-74-3
  • Sztuka świata, t. 13, Leksykon L-Z, Warszawa: Arkady, 2000, ISBN 83-213-4135-7
  • Jacek Tylicki, Bartłomiej Strobel, malarz epoki wojny trzydziestoletniej, t. 1-2, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2000, ISBN 83-231-1244-4
  • Wersja cyfrowa
  • Wielka encyklopedia malarstwa polskiego, Kraków: Wydawnictwo Kluszczyński, 2011, ISBN 978-83-7447-118-3